Tổng thống Các tiểu vương quốc Arập Thống nhất (UAE) Sheikh Mohamed bin Zayed al-Nahyan (giữa) trong cuộc gặp đại diện phái đoàn Mỹ, Liên bang Nga và Ukraine tham dự cuộc đàm phán ba bên, tại Abu Dhabi, ngày 23/1/2026. Ảnh: Reuters/TTXVN
Báo The Kyiv Independent của Ukraine tối 24/1 cho biết cùng ngày cuộc đàm phán hòa bình ba bên đầu tiên giữa Ukraine với Liên bang Nga và Mỹ tại thủ đô Abu Dhabi của Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) đã khép lại hai ngày thương lượng trong nỗ lực mới do Mỹ dẫn dắt nhằm thúc đẩy một thỏa thuận chấm dứt xung đột Nga-Ukraine.
Các cuộc đàm phán tiếp theo giữa ba nước dự kiến sẽ tiếp tục tại Abu Dhabi vào ngày 1/2.
Sau các cuộc đàm phán, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết: “Tâm điểm chính của các cuộc thảo luận là những tham số tiềm năng để kết thúc chiến tranh”, đồng thời nhấn mạnh: “Tôi đặc biệt coi trọng việc có nhận thức rõ ràng về sự cần thiết của vai trò giám sát và kiểm soát của Mỹ đối với quá trình chấm dứt chiến tranh và duy trì an ninh thực chất”.
Người phát ngôn chính phủ UAE cho biết các cuộc thảo luận được tiến hành trong “bầu không khí mang tính xây dựng và tích cực”, bao gồm sự tham gia trực tiếp giữa các đại diện của Liên bang Nga và Ukraine xoay quanh một khuôn khổ hòa bình do Mỹ đề xuất.
Các cuộc đàm phán bắt đầu từ ngày 23/1, sau một ngày ngoại giao căng thẳng hôm 22/1, khi Tổng thống Zelensky gặp người đồng cấp Mỹ Donald Trump tại Davos, trong khi các đặc phái viên Mỹ tiến hành các cuộc trao đổi riêng vào đêm muộn với Tổng thống Liên bang Nga Vladimir Putin tại Moskva.
Các cuộc thảo luận ba bên được kỳ vọng tập trung vào hai vấn đề cốt lõi: tương lai của khu vực Donbass đang nằm dưới sự kiểm soát một phần của Liên bang Nga và khả năng chấm dứt các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng năng lượng. Đây là những đề xuất mà các nhóm đàm phán của Ukraine và Mỹ dự định đưa ra phía Liên bang Nga.
Phát biểu với các phóng viên trước khi đàm phán bắt đầu, Tổng thống Zelensky cho rằng: “Vấn đề Donbass là then chốt. Nó sẽ được thảo luận, và các phương thức theo cách nhìn của cả ba bên sẽ được xử lý tại Abu Dhabi”.
Các điều kiện tiên quyết của Moskva
Các cuộc đàm phán này diễn ra dưới áp lực rõ rệt từ Điện Kremlin.
Trong các cuộc gặp tại Moskva ngày 22/1, theo trợ lý Điện Kremlin, ông Yuri Ushakov, Tổng thống Putin nói với phái đoàn Mỹ rằng nếu không giải quyết được vấn đề lãnh thổ thì “không có lý do gì để hy vọng” đạt được một thỏa thuận chấm dứt chiến tranh.
Ông Putin nhấn mạnh rằng bất kỳ thỏa thuận nào cũng phải giải quyết vấn đề này “theo công thức đã được thống nhất tại Anchorage”, ám chỉ cuộc gặp thượng đỉnh Putin-Trump diễn ra vào ngày 15/8/2025 tại Alaska.
Trước hội nghị thượng đỉnh tại Alaska, Điện Kremlin đã yêu cầu Kiev rút lực lượng khỏi các khu vực thuộc hai tỉnh Donetsk và Luhansk chưa bị Liên bang Nga kiểm soát hoàn toàn.
Ông Ushakov cho biết Tổng thống Putin đã nhắc lại lập trường này với các nhà đàm phán Mỹ, coi đó là điều kiện không thể thương lượng để tiến tới một thỏa thuận dài hạn.
Tổng thống Liên bang Nga Vladimir Putin (trái) trong cuộc gặp đại diện phái đoàn Mỹ tham gia đàm phán ba bên, gồm Đặc phái viên của Tổng thống Mỹ Steve Witkoff (thứ 2, trái) và Jared Kushner (phải), tại Moskva ngày 22/1/2026. Ảnh: Reuters/TTXVN
Những ai tham gia bàn đàm phán
Phái đoàn Ukraine bao gồm các quan chức cấp cao như Thư ký Hội đồng An ninh và Quốc phòng Rustem Umerov và người đứng đầu Văn phòng Tổng thống Kyrylo Budanov.
Phía Liên bang Nga cử các đại diện cấp cao của Bộ Quốc phòng, do Đô đốc Igor Kostyukov, Tổng cục trưởng Tổng cục Tình báo Quân sự (GRU), dẫn đầu.
Đặc phái viên hàng đầu của Điện Kremlin Kirill Dmitriev và Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff cũng tham dự.
Các quan chức Liên bang Nga cho biết họ dự kiến tập trung vào “các vấn đề kinh tế,” trong khi một nhóm công tác riêng xử lý các vấn đề an ninh cũng tham gia khuôn khổ ba bên.
Kênh kinh tế bao gồm các cuộc thảo luận về việc sử dụng tài sản của Liên bang Nga bị đóng băng tại Mỹ để tài trợ cho tái thiết hậu chiến ở Ukraine, cũng như khoản chi 1 tỷ USD trả “phí thành viên thường trực” Hội đồng Hòa bình của Tổng thống Trump.
Cố vấn Tổng thống Ukraine Dmytro Lytvyn cho biết các cuộc đàm phán diễn ra theo nhiều định dạng, với các bên luân phiên tham gia các phiên họp chung, các cuộc thảo luận song phương riêng rẽ và thảo luận nhóm nhỏ theo từng chủ đề cụ thể.
Vấn đề Donbass
Lãnh thổ vẫn là phần gây tranh cãi nhất trong các cuộc đàm phán.
Liên bang Nga từ lâu đã yêu cầu lực lượng Ukraine rút khỏi Donbass, và sau hơn một thập kỷ giao tranh tại đây, Điện Kremlin hiện gắn bất kỳ lệnh ngừng bắn nào trong tương lai với điều mà Kiev mô tả là sự đầu hàng tại khu vực này.
Tỉnh Luhansk gần như hoàn toàn nằm dưới sự kiểm soát của Liên bang Nga, trong khi lực lượng Ukraine vẫn giữ được khoảng 6.600 km² ở tỉnh Donetsk, bao gồm các thành phố then chốt Sloviansk và Kramatorsk.
Ukraine đã loại trừ khả năng rút quân. Các quan chức cho biết Kiev có thể cân nhắc các phương án thay thế, chẳng hạn như một khu phi quân sự, trong khi phía Mỹ cũng đề xuất một khu kinh tế tự do tại một số khu vực của Donbass.
Tổng thống Zelensky nhấn mạnh rằng mọi quyết định liên quan đến lãnh thổ phải do chính người Ukraine đưa ra, thông qua bầu cử hoặc trưng cầu dân ý.
Một cuộc thăm dò vào tháng 12/2025 cho thấy khoảng 75% người Ukraine sẽ bác bỏ một thỏa thuận hòa bình nếu thiếu các bảo đảm an ninh và bao gồm việc Ukraine rút khỏi Donbass.
Dù vậy, Moskva không thay đổi lập trường.
Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cho biết Liên bang Nga kiên quyết yêu cầu lực lượng vũ trang Ukraine rút khỏi Donbass, coi đây là điều kiện quan trọng để chấm dứt chiến tranh.
Ngừng bắn về năng lượng
An ninh năng lượng là trụ cột thứ hai của các cuộc đàm phán.
Theo Financial Times, Ukraine và Mỹ dự kiến đề xuất Liên bang Nga ngừng tấn công vào cơ sở hạ tầng năng lượng của Ukraine, đổi lại Kiev sẽ kiềm chế các đòn tấn công nhằm vào các nhà máy lọc dầu và tàu chở dầu của Liên bang Nga.
Ukraine đang đối mặt với giá rét khắc nghiệt và tình trạng gián đoạn nghiêm trọng nguồn cung sưởi ấm và điện sau các đợt tấn công liên tiếp của Liên bang Nga vào lĩnh vực năng lượng, thậm chí đã phải ban bố tình trạng khẩn cấp trong lĩnh vực năng lượng.
Ý tưởng về một thỏa thuận đình chiến năng lượng đã từng xuất hiện trước đây.
Tháng 12/2025, Tổng thống Zelensky đề xuất tạm thời ngừng các cuộc tấn công vào cơ sở năng lượng, nhưng Điện Kremlin bác bỏ, nói rằng Liên bang Nga tìm kiếm “hòa bình lâu dài, chứ không phải một lệnh ngừng bắn tạm thời”.
Trước đó, một lệnh tạm hoãn 30 ngày đối với các cuộc tấn công vào cơ sở năng lượng được đưa ra vào mùa xuân 2025 sau các cuộc đàm phán giữa Tổng thống Trump và Tổng thống Putin, nhưng không mang lại sự hạ nhiệt bền vững.
Kiev cáo buộc Liên bang Nga tiếp tục các cuộc tấn công, trong khi Moskva cáo buộc Ukraine tấn công các mục tiêu năng lượng bên trong Liên bang Nga.
Thư ký Hội đồng An ninh và Quốc phòng Ukraine Rustem. Ảnh: THX/TTXVN
Triển vọng sắp tới
Khi Moskva không cho thấy dấu hiệu linh hoạt, kỳ vọng về một bước đột phá vẫn ở mức thấp.
Theo Tổng thống Ukraine, các cuộc đàm phán kéo dài hai ngày, và các nhóm thương lượng dự kiến sẽ báo cáo lại về bất kỳ tiến triển nào đạt được.
Trước thềm đàm phán, Tổng thống Zelensky cho biết ông đã thảo luận chương trình nghị sự, hình thức và các kết quả kỳ vọng với phái đoàn Ukraine.
Hãng thông tấn nhà nước Liên bang Nga TASS, dẫn các quan chức giấu tên, cho biết các cuộc đàm phán chủ yếu sẽ tập trung vào việc tìm kiếm điểm chung.
Trước mắt, hai vấn đề chính trên bàn đàm phán nhiều khả năng vẫn là tương lai của Donbass và khả năng đạt được một lệnh ngừng bắn về năng lượng.
Liên bang Nga đang thúc đẩy các yêu sách lãnh thổ tối đa, trong khi Kiev loại trừ khả năng rút quân và kiên quyết yêu cầu các bảo đảm an ninh.