Thủ hiến Greenland công bố ‘lằn ranh đỏ’ sau khi ông Trump nói có ‘quyền tiếp cận toàn diện’

Kênh Al Jazeera tối 22/1 cho biết phát biểu với báo giới cùng ngày tại thủ phủ Nuuk của Greenland, Thủ hiến Jens-Frederik Nielsen nói rằng ông vẫn chưa nắm rõ nhiều nội dung của thỏa thuận, được đạt được một ngày trước đó trong các cuộc trao đổi giữa ông Trump và người đứng đầu NATO Mark Rutte. “Tôi không biết trong thỏa thuận đó có những gì liên quan đến chúng tôi”, ông Nielsen nói.

“Chúng tôi sẵn sàng thảo luận nhiều vấn đề, sẵn sàng đàm phán để có một quan hệ đối tác tốt hơn…. Nhưng chủ quyền là một lằn ranh đỏ”, ông Nielsen nói thêm, khi được hỏi về các thông tin cho rằng ông Trump đang tìm cách kiểm soát những khu vực xung quanh các căn cứ quân sự của Mỹ tại Greenland như một phần của thỏa thuận rộng hơn.

Thủ hiến Greenland nhấn mạnh: “Chúng tôi không thể vượt qua các lằn ranh đỏ. Chúng tôi phải tôn trọng toàn vẹn lãnh thổ. Chúng tôi phải tôn trọng luật pháp quốc tế và chủ quyền”.

Trong những tuần gần đây, ông Trump đã gia tăng các lời đe dọa chiếm Greenland - một vùng lãnh thổ tự trị thuộc Đan Mạch - với lập luận rằng điều này là cần thiết để bảo vệ lợi ích an ninh quốc gia của Mỹ và ngăn chặn sự can dự của Trung Quốc hoặc Liên bang Nga tại khu vực Bắc Cực.

Sức ép của Tổng thống Mỹ đã đẩy quan hệ Mỹ - châu Âu xuống mức thấp nhất trong nhiều thập kỷ và làm dấy lên lo ngại về sự tồn tại của NATO.

Trước đó trong ngày 22/1, trả lời cuộc phỏng vấn Fox Business Network bên lề Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) tại Davos (Thụy Sĩ), Tổng thống Trump cho biết “khuôn khổ” cho một thỏa thuận tương lai liên quan đến Greenland và khu vực Bắc Cực rộng lớn hơn sẽ trao cho Mỹ “quyền tiếp cận toàn diện”.

“Hiện giờ các chi tiết của nó thực sự đang được đàm phán. Nhưng về bản chất thì đó là quyền tiếp cận toàn diện”, ông Trump nói với kênh truyền hình Mỹ, đồng thời khẳng định quyền tiếp cận này là vĩnh viễn, “không có điểm kết thúc, không có giới hạn thời gian”.

Tuy nhiên, Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen cũng nhấn mạnh rằng các cuộc thảo luận về chủ quyền của Đan Mạch là điều không thể chấp nhận. “Điều đó không thể thay đổi”, bà Frederiksen nói.

Phát biểu với báo chí tại Brussels, bà Frederiksen cho biết Đan Mạch sẵn sàng thảo luận về hiệp ước năm 1951 với Mỹ, “nhưng điều đó phải nằm trong khuôn khổ chúng tôi là một quốc gia có chủ quyền”.

“Đây vẫn là một tình huống khó khăn và nghiêm trọng, nhưng cũng đã có tiến triển theo nghĩa là chúng tôi đã đưa mọi việc về đúng vị trí cần thiết. Cụ thể là chúng tôi có thể thảo luận cách thúc đẩy an ninh chung tại khu vực Bắc Cực”, bà Frederiksen nói.

Đe dọa thuế quan

Sự mơ hồ xung quanh khuôn khổ được cho là đã đạt được xuất hiện chỉ một ngày sau khi ông Trump bất ngờ rút lại lời đe dọa áp thuế 10% đối với các nước thành viên NATO ở châu Âu phản đối nỗ lực của ông nhằm giành quyền kiểm soát Greenland, đồng thời loại trừ khả năng sử dụng vũ lực để chiếm hòn đảo này.

Ông Trump cũng nói rằng có thể sẽ có một thỏa thuận đáp ứng mong muốn của ông về chương trình phòng thủ tên lửa “Golden Dome” (Vòm Vàng), một hệ thống trị giá 175 tỷ USD lần đầu tiên đưa vũ khí của Mỹ lên không gian, cũng như quyền tiếp cận các khoáng sản chiến lược, đồng thời ngăn chặn những gì ông cho là tham vọng của Liên bang Nga và Trung Quốc tại Bắc Cực. Tuy nhiên, Tổng thống Mỹ đã không đưa ra nhiều chi tiết về các cuộc trao đổi.

Tổng Thư ký NATO Mark Rutte nói với hãng tin Reuters rằng thỏa thuận khuôn khổ này sẽ đòi hỏi các nước NATO nhanh chóng tăng cường nỗ lực an ninh tại Bắc Cực nhằm đối phó với các mối đe dọa từ Liên bang Nga và Trung Quốc.

Trả lời phỏng vấn hãng tin Reuters, ông Rutte cho biết: “Chúng tôi sẽ tập hợp trong NATO với các chỉ huy cấp cao để xác định những gì là cần thiết. Tôi không nghi ngờ gì rằng chúng tôi có thể làm điều này khá nhanh. Chắc chắn tôi hy vọng vào năm 2026, thậm chí là đầu năm 2026”.

Tổng thư ký NATO cho biết việc khai thác khoáng sản ở Greenland đã không được thảo luận trong cuộc gặp với ông Trump, đồng thời nói thêm rằng các cuộc đàm phán về vấn đề này sẽ tiếp tục giữa Mỹ, Đan Mạch và chính Greenland.

Vào ngày 22/1, người phát ngôn NATO Allison Hart cho biết ông Rutte “không đề xuất bất kỳ sự thỏa hiệp nào về chủ quyền trong cuộc gặp với Tổng thống Trump”, và các cuộc trao đổi giữa Đan Mạch, Greenland và Mỹ sẽ tiếp tục, nhằm “đảm bảo rằng Liên bang Nga và Trung Quốc không bao giờ có được chỗ đứng về kinh tế hoặc quân sự tại Greenland”.

Thủ tướng Đan Mạch Frederiksen cũng nói rằng Đan Mạch muốn tiếp tục đối thoại mang tính xây dựng với các đồng minh về việc tăng cường an ninh tại Bắc Cực, bao gồm cả chương trình Golden Dome của Mỹ, “với điều kiện việc này được thực hiện trên cơ sở tôn trọng toàn vẹn lãnh thổ của chúng tôi”.

Đức ủng hộ đối thoại

Trong khi đó, Thủ tướng Đức Friedrich Merz, hoan nghênh việc ông Trump đảo chiều lập trường về Greenland, kêu gọi châu Âu không nên quá vội vàng gạt bỏ quan hệ đối tác xuyên Đại Tây Dương.

Phát biểu tại Davos, ông Merz nói: “Chúng tôi ủng hộ các cuộc đối thoại giữa Đan Mạch, Greenland và Mỹ trên cơ sở các nguyên tắc này hướng đến hợp tác chặt chẽ hơn. Đó là tin tốt khi chúng ta đang tiến những bước theo đúng hướng này. Tôi hoan nghênh những phát biểu của Tổng thống Trump tối qua. Đó là con đường đúng đắn”.

Phát biểu trong bối cảnh các lãnh đạo Liên minh châu Âu (EU) được cho là sẽ thảo luận việc rà soát lại quan hệ với Washington tại một hội nghị thượng đỉnh khẩn cấp hôm 22/1, ông Merz nhấn mạnh sự cần thiết để các nước NATO châu Âu làm nhiều hơn nhằm bảo vệ khu vực Bắc Cực, mô tả đây là “một lợi ích chung xuyên Đại Tây Dương”.

Ông Merz tuyên bố:“Chúng tôi sẽ bảo vệ Đan Mạch, Greenland và khu vực phía Bắc trước mối đe dọa do Liên bang Nga gây ra. Chúng tôi sẽ duy trì các nguyên tắc làm nền tảng cho quan hệ đối tác xuyên Đại Tây Dương, đó là chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ”.

Bất chấp việc ông Trump đột ngột rút lại các lời đe dọa thuế quan, theo nhiều quan sát viên, các chính phủ châu Âu vẫn giữ thái độ cảnh giác trước khả năng nhà lãnh đạo Mỹ có thể lại thay đổi lập trường.