Nóng trong tuần: Thế giới tưng bừng đón năm mới 2026; Mỹ không kích Venezuela, tuyên bố bắt giữ Tổng thống Maduro

Thế giới tưng bừng đón năm mới 2026 cùng kỳ vọng hòa bình và phát triển

Ngày 1/1, người dân trên toàn thế giới đã gác lại những bộn bề, lo toan để tưng bừng đón chào năm 2026. Australia và New Zealand nằm trong số những quốc gia đầu tiên đón Giao thừa sang năm 2026 với màn pháo hoa mãn nhãn.

Các buổi lễ đếm ngược hay còn gọi là countdown cũng được tổ chức tại nhiều thành phố lớn từ châu Á, châu Âu đến châu Phi quy tụ hàng ngàn tới hàng chục ngàn người tham dự tại mỗi địa điểm. Phần lớn các sự kiện được truyền hình trực tiếp trên truyền hình và các nền tảng trực tuyến, để mang tới những vùng sâu vùng xa khoảnh khắc giao thời thiêng liêng cùng sự hứng khởi bước vào năm mới.

Nhân dịp này, lãnh đạo nhiều nước trên thế giới phát thông điệp mừng năm mới. Bên cạnh việc nhấn mạnh vai trò của sức mạnh quốc gia và trật tự trong nước, trong phát biểu đầu năm mới, Tổng thống Mỹ Donald Trump còn cho thấy Washington đang chuẩn bị cho cạnh tranh chiến lược lâu dài thay vì tìm kiếm thỏa thuận lớn trong ngắn hạn khi can dự vào các vấn đề điểm nóng trên thế giới.

Về phần mình, Tổng thống Nga Vladimir Putin tiếp tục khẳng định thông điệp kiên định và tự lực, đồng thời đặt an ninh quốc gia và chủ quyền ở vị trí trung tâm, phản ánh rõ quan điểm của Moskva trước một trật tự thế giới đầy cạnh tranh và đối đầu.

Trong khi đó, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đánh giá cao những tiến bộ vững chắc mà nước này đạt được trên hành trình hiện đại hóa mới, đồng thời cho biết Bắc Kinh sẵn sàng hợp tác với tất cả các nước để thúc đẩy hòa bình và phát triển thế giới.

Mỹ không kích Venezuela, tuyên bố bắt giữ Tổng thống Maduro

Ngày 3/1, chính phủ Venezuela ban bố tình trạng khẩn cấp trên toàn lãnh thổ, sau khi cáo buộc Mỹ tiến hành các cuộc không kích nhằm vào mục tiêu dân sự và quân sự tại thủ đô Caracas cùng các bang Miranda, Aragua và La Guaira.

Theo thông báo của Bộ Ngoại giao Venezuela, các vụ tấn công xảy ra vào rạng sáng 3/1, với ít nhất 7 vụ nổ lớn và hoạt động của máy bay tầm thấp được ghi nhận tại Caracas. Một số khu vực phía nam thành phố, gần căn cứ quân sự Fuerte Tiuna, bị mất điện. Chính quyền Caracas cáo buộc Washington đứng sau các hành động quân sự nhằm chiếm đoạt tài nguyên dầu mỏ và khoáng sản của nước này, đồng thời khẳng định các nỗ lực đó sẽ không thành công.

Trong bối cảnh căng thẳng leo thang, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố trên mạng xã hội Truth Social rằng lực lượng Mỹ đã tiến hành một chiến dịch quân sự quy mô lớn nhằm vào Venezuela và đã bắt giữ Tổng thống Nicolas Maduro cùng phu nhân, đưa hai người ra khỏi lãnh thổ Venezuela. Ông Trump cho biết chiến dịch được thực hiện với sự phối hợp của các cơ quan thực thi pháp luật Mỹ và các chi tiết sẽ được công bố sau. Tờ New York Times đưa tin ông Trump đã chủ trì các cuộc họp an ninh quốc gia tại khu nghỉ dưỡng Mar-a-Lago, bang Florida, trước khi những thông tin đầu tiên về các cuộc tấn công xuất hiện.

Phía Venezuela bác bỏ tuyên bố của ông Trump. Phó Tổng thống Delcy Rodríguez xuất hiện trên truyền hình nhà nước, yêu cầu Mỹ đưa ra bằng chứng về việc Tổng thống Maduro bị bắt giữ cũng như xác nhận tình trạng và nơi ở của nhà lãnh đạo Venezuela. Trong khi đó, Bộ trưởng Quốc phòng Vladimir Padrino López thông báo triển khai lực lượng quân sự trên toàn quốc, gọi các hành động của Mỹ là cuộc xâm lược nghiêm trọng nhất từng nhằm vào Venezuela.

Ông López cáo buộc lực lượng Mỹ đã tấn công cả khu dân cư, sử dụng tên lửa và rocket từ trực thăng chiến đấu, đồng thời tuyên bố huy động toàn bộ năng lực của Lực lượng Vũ trang Quốc gia Bolivar để phòng thủ trên bộ, trên không, trên biển và bằng tên lửa.

Về phía Mỹ, Bộ Ngoại giao đã ban hành khuyến cáo cấp độ 4, kêu gọi công dân Mỹ không đến Venezuela. Cơ quan Hàng không Liên bang Mỹ cấm các hãng hàng không thương mại Mỹ hoạt động trong không phận Venezuela do “các hoạt động quân sự đang diễn ra”.

Cộng đồng quốc tế bắt đầu phản ứng trước diễn biến này. Bộ Ngoại giao Nga bày tỏ quan ngại sâu sắc, lên án hành động xâm lược vũ trang nhằm vào Venezuela và kêu gọi các bên kiềm chế, giải quyết căng thẳng thông qua đối thoại, đồng thời nhấn mạnh tôn trọng chủ quyền và quyền tự quyết của Caracas.

Tình hình tại Venezuela được đánh giá là chưa từng có tiền lệ. Theo Hiến pháp nước này, nếu Tổng thống Maduro không thể tiếp tục điều hành, quyền lực sẽ được chuyển giao cho Phó Tổng thống Delcy Rodríguez. Tuy nhiên, đến nay chưa có xác nhận chính thức về việc ông Maduro bị bắt giữ, cũng như chưa rõ ai đang nắm quyền kiểm soát thực tế tại Caracas.

‘Khoảng lặng’ hiếm hoi giữa xung đột Nga - Ukraine giúp tránh thảm hoạ hạt nhân

Báo Kyiv Post của Ukraine chiều 31/12, theo giờ địa phương, cho biết một thỏa thuận ngừng bắn kéo dài một ngày hiếm hoi giữa Liên bang Nga và Ukraine tại khu vực Zaporizhzhia đã diễn ra đúng kế hoạch và cho phép các đội bảo trì sửa chữa những đường dây điện then chốt, vốn có vai trò sống còn trong việc kiểm soát hoạt động hạt nhân tại nhà máy điện nguyên tử lớn nhất châu Âu.

Việc tạm ngừng giao tranh tại chỗ, do các đại diện của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) tổ chức và được thông báo ngày 29/12), đã cho phép tái kết nối Nhà máy Điện hạt nhân Zaporizhzhia (ZNPP), hiện do Liên bang Nga kiểm soát, với các nguồn điện bên ngoài. Nhờ đó, việc vận hành liên tục các thiết bị làm mát nhiên liệu hạt nhân tại cơ sở này lại trở nên khả thi.

Việc bị pháo kích và tấn công bằng thiết bị bay không người lái (UAV) vào giữa tháng 12 đã làm đứt các đường dây truyền tải điện cao thế nối trạm biến áp của nhà máy với Nhà máy Nhiệt điện Zaporizhzhia gần đó, buộc nhà máy phải vận hành các bơm làm mát bằng máy phát điện chạy bằng dầu diesel thay vì sử dụng điện lưới từ bên ngoài.

Các lò phản ứng của Nhà máy Nhiệt điện Zaporizhzhia đã ngừng hoạt động hơn ba năm, nhưng nhiên liệu hạt nhân bên trong vẫn ở trạng thái hoạt động danh nghĩa. Về mặt lý thuyết, nếu các bơm làm mát phải ngừng trong nhiều tuần hoặc lâu hơn, sẽ xuất hiện nguy cơ phản ứng hạt nhân của nhiên liệu tăng tốc một cách khó lường, hoặc trong kịch bản xấu nhất là vượt tầm kiểm soát, tương tự thảm họa Chernobyl năm 1986.

Các công nhân đã tận dụng “khoảng lặng” do Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế tạo ra để tiến hành sửa chữa khẩn cấp các đường dây truyền tải điện bị hư hại. Đến tối 29/12, theo thông cáo của Nhà máy Nhiệt điện Zaporizhzhia phát đi hôm thứ Ba (30/12), nhà máy đã có nguồn điện bên ngoài ổn định liên tục và không cần sử dụng các máy phát điện tại chỗ.

Thông cáo cho biết toàn bộ công việc được thực hiện dưới sự giám sát của các thanh tra Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế.

Trước đó, các nhóm Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế từng làm trung gian cho những thỏa thuận ngừng bắn ngắn hạn tương tự vào các tháng 10 và 11/2025 để phục vụ công tác sửa chữa.

Bị các lực lượng của Liên bang Nga kiểm soát từ những ngày đầu của cuộc xung đột Nga -Ukraine vào tháng 2/2022, Nhà máy điện Zaporizhzhia với sáu lò phản ứng là điểm tranh chấp lớn giữa Kiev và Moskva, khi cả hai bên đều khẳng định cần phải kiểm soát cơ sở sản xuất năng lượng lớn nhất châu Âu này trước khi bất kỳ thỏa thuận hòa bình toàn diện nào được thông qua.

Hai phía đã nhiều lần cáo buộc lẫn nhau nhắm mục tiêu vào nhà máy hoặc khu vực xung quanh nhằm gieo rắc nỗi sợ hãi về một tai nạn hạt nhân và nguy cơ phóng xạ đối với các quốc gia láng giềng của Ukraine. Phía Ukraine còn cáo buộc Nga thay thế các nhà khoa học hạt nhân nội bộ am hiểu nhà máy bằng các kỹ thuật viên Nga không quen thuộc với cơ sở này, đồng thời che giấu quân nhân bên trong khuôn viên nhà máy.

Ông Alexey Likhachev, Tổng giám đốc Tập đoàn năng lượng nguyên tử quốc gia Nga Rosatom, phát biểu với các phóng viên Nga vào tháng 11 rằng nhà máy “thuộc về Nga” và được vận hành theo các tiêu chuẩn của Rosatom, đồng thời khẳng định không có quân nhân nào hiện diện tại cơ sở.

Cơ sở này đã được cấp đầy đủ giấy phép như một tài sản sản xuất điện của Rosatom vào cuối năm 2025, tuy nhiên cho đến nay, cả Ukraine lẫn Nga đều chưa đưa ra dự báo chính thức về thời điểm nhà máy có thể thực sự phát điện trở lại cho người tiêu dùng.

Iran lao đao vì khủng hoảng tiền tệ

Theo AP, các cuộc biểu tình lớn nhất tại Iran trong vòng ba năm đã nổ ra ngày 30/12, sau khi đồng rial tiếp tục lao dốc xuống mức thấp kỷ lục so với USD, làm trầm trọng thêm khủng hoảng kinh tế và gây áp lực chính trị lên chính quyền Tehran.

Diễn biến này xảy ra trong bối cảnh Thống đốc Ngân hàng Trung ương Iran, ông Mohammad Reza Farzin, nộp đơn từ chức.

Theo hãng thông tấn IRNA, các cuộc biểu tình diễn ra tại nhiều khu vực ở thủ đô Tehran, bao gồm phố Saadi ở trung tâm thành phố và khu Shush, gần khu vực chợ Tehran Grand Bazaar. Nhiều tiểu thương và chủ cửa hàng đã đóng cửa kinh doanh để phản đối tình trạng mất giá của đồng nội tệ, đồng thời kêu gọi các cơ sở khác làm điều tương tự. Một số đám đông cũng xuất hiện tại các thành phố lớn khác như Isfahan, Shiraz và Mashhad.

Lực lượng an ninh đã triển khai tại nhiều điểm nóng. Tại một số khu vực ở Tehran, cảnh sát sử dụng hơi cay để giải tán người biểu tình. Các khẩu hiệu phản đối chính phủ đã xuất hiện từ cuối tuần trước tại hai khu chợ di động ở trung tâm thủ đô trước khi lan rộng trong ngày 29/12.

Diễn biến biểu tình lần này được đánh giá là nghiêm trọng nhất kể từ năm 2022, khi người dân xuống đường phản đối các hoạt động của lực lượng cảnh sát Iran, làm rung chuyển hệ thống chính trị – xã hội của Iran trong nhiều tháng.

Về kinh tế, đồng rial tiếp tục chịu áp lực nặng nề. Ngày 29/12, tỷ giá trên thị trường tự do chạm mức khoảng 1,42 triệu rial đổi 1 USD, trước khi phục hồi nhẹ lên khoảng 1,38 triệu trong ngày hôm sau. Khi ông Farzin nhậm chức vào năm 2022, tỷ giá vẫn ở mức khoảng 430.000 rial đổi 1 USD, cho thấy mức mất giá nghiêm trọng chỉ trong vòng vài năm trở lại đây.

Đà suy yếu của đồng rial đang làm gia tăng lạm phát và đẩy chi phí sinh hoạt lên cao. Theo Trung tâm Thống kê Iran, lạm phát trong tháng 12 đạt 42,2% so với cùng kỳ năm trước, tăng 1,8 điểm phần trăm so với tháng 11. Giá thực phẩm tăng 72%, trong khi chi phí y tế và chăm sóc sức khỏe tăng khoảng 50% so với cùng kỳ. Nhiều nhà quan sát trong nước cảnh báo các chỉ số này phản ánh nguy cơ tiến gần tới tình trạng siêu lạm phát.

Áp lực kinh tế càng gia tăng khi truyền thông nhà nước đưa tin chính phủ có thể nâng thuế trong năm tài khóa mới của Iran, bắt đầu từ ngày 21/3. Ngoài ra, việc điều chỉnh giá xăng dầu gần đây cũng làm dấy lên lo ngại về làn sóng tăng giá mới đối với các mặt hàng thiết yếu.

Đồng rial từng giao dịch ở mức khoảng 32.000 rial đổi 1 USD vào thời điểm Iran ký thỏa thuận hạt nhân năm 2015, thỏa thuận dỡ bỏ các lệnh trừng phạt quốc tế để đổi lấy việc hạn chế chương trình hạt nhân. Tuy nhiên, thỏa thuận này sụp đổ sau khi Tổng thống Donald Trump rút Mỹ khỏi thỏa thuận vào năm 2018, mở đường cho việc tái áp đặt các biện pháp trừng phạt nghiêm ngặt.

Gần đây, thị trường Iran cũng chịu tác động từ lo ngại an ninh khu vực, đặc biệt sau cuộc xung đột kéo dài 12 ngày giữa Iran và Israel hồi tháng 6. Nhiều người dân lo sợ nguy cơ leo thang thành một cuộc đối đầu rộng hơn, có thể kéo theo Mỹ, qua đó làm gia tăng bất ổn kinh tế.

Trong tháng 9, Liên hợp quốc đã tái áp đặt các biện pháp trừng phạt liên quan đến hạt nhân đối với Iran. Các biện pháp này khiến tài sản của Iran ở nước ngoài tiếp tục bị đóng băng, đồng thời tái kích hoạt các hạn chế về vũ khí và chương trình tên lửa đạn đạo.

Giới phân tích nhận định, sự kết hợp giữa áp lực kinh tế, bất ổn địa chính trị và niềm tin suy giảm vào năng lực điều hành của chính phủ đang tạo ra môi trường dễ bùng phát bất ổn xã hội. Trong ngắn hạn, khả năng kiểm soát tỷ giá và lạm phát sẽ là phép thử then chốt đối với chính quyền Tehran, trong khi nguy cơ biểu tình lan rộng vẫn hiện hữu nếu các vấn đề cốt lõi không được giải quyết.