Phát biểu tại hội nghị, bà Beatriz Grinsztejn, Chủ tịch Hiệp hội AIDS Quốc tế (IAS), cho biết nguồn viện trợ quốc tế đang ghi nhận đà sụt giảm sâu và nhanh nhất từ trước đến nay. Theo đó, những nhóm dân cư dễ bị tổn thương nhất đang phải hứng chịu hệ quả đầu tiên.
Từng được xem là căn bệnh gây tử vong và gieo rắc nỗi kinh hoàng, AIDS hiện đã trở thành bệnh mạn tính có thể kiểm soát được nhờ những đột phá khoa học và các chương trình tài trợ quy mô lớn. Với việc phát triển và lưu hành các loại thuốc dự phòng có hiệu quả gần tương đương vaccine, Giám đốc điều hành Chương trình Phối hợp của Liên hợp quốc về HIV/AIDS (UNAIDS) Winnie Byanyima nhấn mạnh khoa học đã hoàn thành nhiệm vụ của mình trong cuộc chiến quan trọng này, rào cản hiện nay là tình trạng bất bình đẳng và quyết tâm chính trị.
Theo báo cáo được UNAIDS công bố tại hội nghị, chỉ riêng trong năm 2025, nguồn tài trợ quốc tế dành cho các chương trình ứng phó HIV/AIDS tại các nước đang phát triển đã giảm 18%. Kể từ năm 2011, nguồn tài trợ của các nước châu Âu cho cuộc chiến chống HIV/AIDS đã giảm 58%.
Trong khi đó, nguồn tài trợ trong nước tại các quốc gia đang phát triển có tỷ lệ nhiễm HIV cao nhất - phần lớn nằm ở khu vực châu Phi cận Sahara - đã tăng 4% trong năm 2025 và hiện chiếm gần 60% tổng nguồn lực dành cho công tác phòng, chống HIV.
Tuy nhiên, Giám đốc điều hành UNAIDS nhận định nguồn viện trợ hiện nay vẫn chỉ là “muối bỏ bể” so với nhu cầu thực tế của công tác phòng, chống HIV. Trên thực tế, nhiều quốc gia thu nhập thấp ở châu Phi vẫn phụ thuộc vào nguồn viện trợ phát triển từ nước ngoài để đáp ứng tới 90% kinh phí cho các chương trình phòng, chống HIV. Ngoài ra, báo cáo cũng cảnh báo số ca nhiễm mới vẫn gia tăng tại 21 quốc gia và gần một nửa số trẻ em đang sống chung với HIV trong năm 2025 vẫn chưa được tiếp cận các loại thuốc kháng virus (ARV).
Trong bối cảnh Liên hợp quốc (LHQ) đặt mục tiêu chấm dứt AIDS như một mối đe dọa đối với sức khỏe cộng đồng vào năm 2030, báo cáo xác định một trong những mục tiêu trọng tâm là đưa 20 triệu người được tiếp cận thuốc kháng virus (ARV), giúp ngăn chặn sự lây lan của HIV. Theo đó, bà Angeli Achrekar, Phó Giám đốc điều hành UNAIDS, kêu gọi các hãng dược phẩm bảo đảm các loại thuốc thế hệ mới dễ tiếp cận và có giá cả phải chăng đối với mọi người bệnh.
Trước thềm Hội nghị Quốc tế về AIDS lần thứ 26, tập đoàn dược phẩm Merck của Mỹ thông báo sẽ cho phép một số nhà sản xuất tại châu Phi và Ấn Độ sản xuất phiên bản thuốc gốc giá rẻ của viên thuốc kháng HIV dùng một lần mỗi tháng alimatravir, dù loại thuốc này hiện vẫn chưa được cấp phép lưu hành.
Tuần trước, tổ chức Bác sĩ Không biên giới (MSF) đã kêu gọi hãng dược Gilead của Mỹ mở rộng khả năng tiếp cận thuốc dự phòng lenacapavir cho nhiều quốc gia có nhu cầu hơn. Loại thuốc này được đánh giá là bước ngoặt trong phòng ngừa HIV do chỉ cần tiêm 2 lần mỗi năm.