Trang sức vàng được bày bán tại tiệm kim hoàn ở Beirut, Liban. Ảnh tư liệu: THX/TTXVN
Quốc gia nhỏ bé Liban nắm giữ một trong những kho dự trữ vàng lớn nhất Trung Đông. Chính phủ nước này đang cân nhắc khả năng sử dụng khối tài sản đó để vực dậy nền kinh tế suy kiệt, trong khi người dân coi vàng là “phao cứu sinh” để bảo toàn tài sản.
Theo Euronews, kinh tế Liban “lê bước” sang năm 2026 với lạm phát kéo dài. Thêm vào đó, hệ thống ngân hàng nước này suy sụp vào cuối năm 2019 sau khủng hoảng tài khóa nghiêm trọng, cuốn sạch tiền tiết kiệm của người gửi và đẩy khoảng một nửa trong tổng số 6,5 triệu dân vào cảnh nghèo đói.
Lĩnh vực tài chính Liban gánh chịu khoản thua lỗ khoảng 70 tỷ USD, chưa kể thêm khoảng 11 tỷ USD thiệt hại từ cuộc chiến năm 2024 giữa Israel và lực lượng Hezbollah.
Trong khi đó, giá vàng đã tăng phi mã trong thời gian qua. Tính từ đầu năm 2026 đến nay, vàng đã tăng giá hơn 25%. Giá kim loại quý này đã tăng tới 64% trong cả năm 2025. Các ngân hàng trung ương trên toàn cầu nằm trong nhóm mua vàng tích cực nhất.
Giá vàng liên tục phá vỡ các mốc tâm lý quan trọng từ 5.000 USD, 5.100 USD rồi tiến sát ngưỡng 5.200 USD/ounce trong các ngày 25-27/1 và bùng nổ vào các ngày 28 và 29/1, vọt qua ngưỡng 5.500 USD/ounce, thậm chí có lúc cán mốc kỷ lục 5.600 USD/ounce, ghi nhận mức tăng theo ngày lớn nhất kể từ thời điểm đại dịch COVID-19. Rồi đà tăng đó đã chững lại vào cuối tuần. Đặc biệt trong phiên giao dịch ngày 30/1, giá vàng lao dốc mạnh sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump đề cử cựu Thống đốc Cục Dự trữ Liên bang (Fed) Kevin Warsh làm Chủ tịch tiếp theo của cơ quan này.
Trong khi đó, giá bạc cũng tăng mạnh nhờ nhu cầu từ lĩnh vực công nghiệp và việc kim loại này rẻ hơn nhiều so với vàng.
Ngân hàng trung ương Liban đặt trụ sở tại Beirut đã duy trì dự trữ 286 tấn vàng - tương đương khoảng 9 triệu ounce - từ thập niên 1960. Trong khu vực Trung Đông, chỉ ngân hàng trung ương Saudi Arabia nắm giữ lượng vàng lớn hơn.
Chính phủ Liban hiện đang cân nhắc sử dụng một phần dự trữ vàng để giải cứu hệ thống ngân hàng và hoàn trả cho những người gửi tiền bị mất trắng. Tuy nhiên, động thái này không chỉ đi ngược tiền lệ lịch sử mà còn vi phạm một đạo luật được ban hành từ thập niên 1980. Liban đã cấm bán vàng từ năm 1986, nhằm bảo vệ tài sản nhà nước trong giai đoạn bất ổn cực độ.
Có thời điểm, giá trị dự trữ vàng của Liban đạt tới 50 tỷ USD - gấp đôi GDP của chính nước này. Sau nhiều năm khủng hoảng kinh tế, một số người bắt đầu băn khoăn rằng liệu đã đến thời điểm để khai thác “mỏ vàng” này?
Hãng thông tấn AP (Mỹ) cho biết, một số ngân hàng Liban đang đề xuất sử dụng dự trữ vàng nhằm chi trả cho các khoản tiền gửi bị mất của người dân trong cuộc khủng hoảng tiền tệ. Điều này về bản chất là giải cứu một phần hệ thống ngân hàng bằng tài sản công khả dụng duy nhất của quốc gia.
Cho đến nay, kho dự trữ vàng này chưa từng được động đến.
Ngoài ra, một số nhà kinh tế đã đề xuất sử dụng một phần nhỏ lượng vàng dự trữ, kết hợp với cải cách, để khắc phục tình trạng yếu kém của ngành điện lực Liban hoặc để vực dậy hệ thống giáo dục và y tế bị tàn phá của đất nước.
Quốc hội Liban sẽ phải bỏ phiếu để cho phép sử dụng dự trữ vàng dưới bất kỳ hình thức nào. Đây là một động thái dự kiến sẽ không được thực hiện trong thời gian ngắn, đặc biệt là chỉ vài tháng trước cuộc tổng tuyển cử. Khi vấn đề vàng được nêu ra trong một phiên họp tuần trước, Chủ tịch Quốc hội Nabih Berri đã nhanh chóng can thiệp để chấm dứt cuộc thảo luận. Ông nói một cách nghiêm khắc: "Không khả thi".
Trong khi đó, nhiều người Liban đổ xô mua vàng và bạc, kỳ vọng giá các kim loại quý này sẽ phục hồi sau đợt điều chỉnh những ngày gần đây và thiết lập các đỉnh mới. Nhà kinh tế học Sami Zoughaib tại viện nghiên cứu The Policy Initiative trụ sở ở Beirut nhận định: “Người dân Liban từ lâu đã có xu hướng mua vàng để phòng ngừa rủi ro lạm phát, bởi đây là quốc gia từng nhiều lần trải qua các giai đoạn siêu lạm phát trong lịch sử”. Theo ông, việc chuyển sang tích trữ vàng cũng khá thuận lợi, bởi khu vực này có truyền thống lâu đời: chú rể hoặc gia đình chú rể tặng trang sức vàng cho cô dâu trước hôn lễ như một dạng tài sản riêng của người vợ, kể cả trong các gia đình thu nhập thấp.
Trong một diễn biến khác, ngày 20/1, Tổng thống Liban Joseph Aoun đã có buổi gặp mặt đầu năm với các nhà ngoại giao và trưởng phái đoàn quốc tế, trong đó điểm lại những kết quả nổi bật của chính phủ kể từ khi ông nhậm chức ngày 9/1/2025.
Theo Tổng thống Aoun, những thành tựu mà Liban đạt được trong 1 năm qua là điều chưa từng thấy trong vòng 4 thập niên, giúp đất nước thoát khỏi tình trạng tê liệt thể chế kéo dài và từng bước vượt qua khủng hoảng kinh tế kéo dài.