Một hàng dài xe cộ trên đường cao tốc Jakarta-Cikampek, Indonesia, một trong những tuyến đường chính được người dân sử dụng để về quê trước lễ Eid. Ảnh: CNA
Hành trình kéo dài gấp đôi
Ngay từ cuối tuần trước, anh Bayu Arfiansyah, một kỹ sư xây dựng 27 tuổi, cùng vợ và cha đã rời Jakarta (Indonesia) để trở về quê nhà gần ranh giới giữa Trung Java và Đông Java. Tuy nhiên, những gì chờ đợi họ không chỉ là quãng đường dài hơn 650 km, mà còn là cảnh ùn tắc kéo dài trên các tuyến cao tốc.
Dòng xe nối đuôi nhau, những chiếc xe khách kín chỗ và ôtô chở đầy hành lý chen chúc khiến hành trình ngay từ chặng đầu đã trở nên căng thẳng. Khi màn đêm buông xuống, tình hình càng tồi tệ hơn khi lượng phương tiện từ khu vực đại Jakarta đổ dồn lên đường, gây ra tình trạng tắc nghẽn cục bộ do tai nạn, công trình sửa chữa và dòng xe xếp hàng dài tại các trạm dừng nghỉ.
“Ít nhất thì xe vẫn còn di chuyển được”, anh Bayu nói trong ánh đèn đỏ kéo dài bất tận của dòng xe phía trước.
Tại Malaysia, tình trạng tương tự cũng diễn ra khi hàng triệu người đổ về quê trong dịp lễ. Nhà thiết kế đồ họa Nik Kamal Al’Azamim cho biết hành trình từ Johor Bahru đến Bachok trên quãng đường khoảng 700 km thường kéo dài tới 15-16 tiếng trong mùa lễ, gần gấp đôi thời gian di chuyển thông thường.
Không chỉ kéo dài, chuyến đi còn trở nên mệt mỏi hơn với những gia đình có trẻ nhỏ. Những nhu cầu liên tục như ăn uống, nghỉ ngơi hay vệ sinh khiến hành trình thêm phần áp lực, nhất là trong điều kiện giao thông ùn ứ kéo dài.
Mỗi năm, hàng chục triệu người Indonesia và Malaysia thực hiện hành trình “mudik” hay “balik kampung” - trở về quê sum họp gia đình. Tại Indonesia, chính phủ dự báo hơn 140 triệu người sẽ di chuyển trong mùa lễ năm nay, trong đó hơn một nửa sử dụng ôtô cá nhân và gần 17% đi xe máy. Tại Malaysia, lưu lượng xe trên các tuyến cao tốc có thể lên tới 2,3 triệu lượt mỗi ngày vào thời điểm cao điểm.
Lượng phương tiện tăng đột biến không chỉ gây tắc nghẽn mà còn kéo theo nguy cơ tai nạn giao thông. Năm ngoái, Malaysia ghi nhận hơn 15.000 vụ tai nạn và 123 ca tử vong chỉ trong hơn một tuần cao điểm. Tại Indonesia, con số tử vong trong mùa hồi hương cũng lên tới hàng trăm người.
Giá nhiên liệu tăng, nguy cơ tai nạn thêm trầm trọng
Các chuyên gia nhận định, năm nay rủi ro có thể gia tăng do tác động từ xung đột tại Trung Đông khiến giá dầu leo thang. Chi phí nhiên liệu tăng có thể buộc các hãng xe khách cắt giảm chuyến, đồng thời khiến nhiều người chuyển sang sử dụng xe máy - phương tiện rẻ hơn nhưng nguy hiểm hơn.
Anh Bayu cho biết anh lo ngại nguy cơ thiếu nhiên liệu khi rời xa các đô thị lớn, nên luôn tranh thủ đổ xăng mỗi khi có thể. Thực tế, anh đã phải xếp hàng hàng chục phút tại trạm xăng đông nghịt người giữa đêm.
Không chỉ chi phí, áp lực hạ tầng cũng là vấn đề đáng lo ngại. Tại Indonesia, việc cắt giảm ngân sách sau khi chính phủ mới ưu tiên các chương trình xã hội có thể ảnh hưởng đến công tác bảo trì đường sá và kiểm tra phương tiện. Trong khi đó, Malaysia đang đối mặt với tốc độ gia tăng phương tiện cá nhân vượt xa khả năng mở rộng hạ tầng.
Theo các chuyên gia, tình trạng mệt mỏi do lái xe đường dài, hành vi lái xe nguy hiểm như chạy quá tốc độ, chuyển làn đột ngột hay bám đuôi là nguyên nhân chính dẫn đến tai nạn. Đáng chú ý, nguy cơ thường tăng lên khi giao thông bắt đầu thông thoáng, khiến tài xế có xu hướng tăng tốc để “bù thời gian”.
Ngoài ra, theo phóng viên TTXVN tại Malaysia, Ủy ban Dịch vụ nước quốc gia (SPAN) cảnh báo nguy cơ gián đoạn nguồn cung nước do ảnh hưởng từ đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu. SPAN cho biết ngành nước phụ thuộc lớn vào nhiên liệu cho xử lý, phân phối cũng như nhập khẩu hóa chất, thiết bị và phụ tùng. Cơ quan này đã yêu cầu các nhà vận hành đảm bảo dự trữ đủ các vật tư quan trọng trong vòng 3-6 tháng tới. SPAN cũng kêu gọi người dân tiết kiệm nước và năng lượng trong bối cảnh khủng hoảng.
Hành trình vất vả nhưng không thể thay thế
Indonesia đã có những cải thiện đáng kể về hạ tầng dưới thời cựu Tổng thống Joko Widodo với hàng nghìn km đường cao tốc mới, giúp giảm bớt áp lực giao thông. Tuy nhiên, việc đầu tư đang chững lại, trong khi số lượng phương tiện tiếp tục tăng nhanh.
Tại Malaysia, số xe đăng ký đã vượt dân số, tạo áp lực lớn lên hệ thống đường bộ. Các chuyên gia cho rằng cần có giải pháp dài hạn như phát triển làn đường riêng cho xe máy, tăng mức xử phạt và nâng cao ý thức người tham gia giao thông.
Song song đó, cả hai quốc gia đang đẩy mạnh các dự án giao thông công cộng như đường sắt tốc độ cao và đường sắt liên vùng nhằm giảm tải cho đường bộ. Tuy nhiên, chi phí vẫn là rào cản lớn đối với nhiều người dân.
Với gia đình Nik Kamal, chi phí vé máy bay khứ hồi có thể lên tới hàng nghìn USD, trong khi đi ôtô chỉ tốn một phần rất nhỏ. Điều này khiến phương tiện cá nhân vẫn là lựa chọn phổ biến, bất chấp những rủi ro đi kèm.
Dù đối mặt với ùn tắc kéo dài và nguy cơ tai nạn, nhu cầu trở về quê dịp lễ vẫn không thay đổi. Với nhiều người, đây không chỉ là chuyến đi mà còn là dịp đoàn tụ thiêng liêng.