.png)
Một người Iran đi ngang qua bức tranh tường chống Mỹ và Israel trên một con phố ở Tehran vào ngày 8/5. Ảnh: EPA
Mỹ và Iran dường như chưa tiến gần hơn tới việc chấm dứt chiến tranh khi hai bên tiếp tục đấu hỏa lực tại Vùng Vịnh giữa một lệnh ngừng bắn mong manh, trong khi một đánh giá tình báo Mỹ kết luận Tehran có thể chịu đựng được phong tỏa hải quân trong nhiều tháng.
Theo Reuters, những ngày gần đây chứng kiến các đợt giao tranh dữ dội nhất trong và xung quanh eo biển Hormuz kể từ khi lệnh ngừng bắn bắt đầu cách đây một tháng, trong khi Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) tiếp tục hứng chịu các cuộc tấn công mới hôm thứ Sáu.
Washington đang chờ phản hồi của Tehran đối với đề xuất của Mỹ nhằm chính thức chấm dứt chiến tranh trước khi bước vào các cuộc đàm phán về những vấn đề gai góc hơn, bao gồm chương trình hạt nhân Iran. Phát biểu tại Rome hôm thứ Sáu, Ngoại trưởng Marco Rubio cho biết Mỹ kỳ vọng sẽ nhận được phản hồi trong ngày, dù người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran nói Tehran vẫn đang cân nhắc.
Giao tranh thử thách lệnh ngừng bắn
Các vụ đụng độ lẻ tẻ đã tiếp diễn hôm 8/5 giữa lực lượng Iran và tàu chiến Mỹ tại eo biển Hormuz, theo hãng thông tấn bán chính thức Fars của Iran. Sau đó, hãng Tasnim dẫn lời một nguồn tin quân sự Iran cho biết tình hình đã lắng dịu nhưng cảnh báo nguy cơ bùng phát thêm các vụ đụng độ.
Quân đội Mỹ cho biết họ đã tấn công hai tàu có liên hệ với Iran đang tìm cách tiến vào một cảng của Iran, trong đó một tiêm kích Mỹ đã đánh trúng ống khói của các tàu này, buộc chúng phải quay đầu.
Tehran phần lớn đã phong tỏa hoạt động vận tải không phải của Iran qua eo Hormuz kể từ khi chiến tranh bùng phát sau các đợt không kích của Mỹ và Israel trên khắp Iran ngày 28/2. Trước chiến tranh, khoảng 1/5 nguồn cung dầu toàn cầu đi qua tuyến đường biển hẹp này.
Mỹ đã áp đặt phong tỏa đối với các tàu Iran từ tháng trước. Tuy nhiên, một đánh giá của CIA cho rằng Iran sẽ chưa phải chịu sức ép kinh tế nghiêm trọng từ phong tỏa các cảng biển trong ít nhất khoảng bốn tháng nữa, theo một quan chức Mỹ am hiểu vấn đề. Đánh giá này đặt ra câu hỏi về đòn bẩy của Tổng thống Donald Trump đối với Tehran trong một cuộc xung đột vốn không được lòng cử tri Mỹ và các đồng minh của Washington.
Một quan chức tình báo cấp cao Mỹ sau đó bác bỏ thông tin đánh giá trên là “sai sự thật".
Các vụ đụng độ cũng lan ra ngoài tuyến hàng hải chiến lược Hormuz. UAE cho biết hệ thống phòng không của nước này đã đánh chặn hai tên lửa đạn đạo và ba thiết bị bay không người lái từ Iran hôm 8/5, khiến ba người bị thương.
Iran nhiều lần nhắm mục tiêu vào UAE và các quốc gia Vùng Vịnh khác có căn cứ quân sự Mỹ. Trong động thái mà UAE lên án là một sự leo thang nghiêm trọng, Iran đã tăng cường tấn công trong tuần này nhằm đáp trả việc ông Trump công bố “Dự án Tự do” để hộ tống tàu thuyền qua eo Hormuz - kế hoạch mà ông đã tạm dừng chỉ sau chưa đầy 48 giờ.
Ông Trump hôm 7/5 khẳng định lệnh ngừng bắn được công bố ngày 7/4 vẫn có hiệu lực bất chấp các vụ giao tranh, trong khi Iran cáo buộc Mỹ vi phạm thỏa thuận này.
“Mỗi khi có giải pháp ngoại giao trên bàn đàm phán, Mỹ lại lựa chọn một cuộc phiêu lưu quân sự liều lĩnh”, Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi tuyên bố hôm 8/5.
Hãng thông tấn Mehr của Iran đưa tin một thủy thủ thiệt mạng, 10 người bị thương và 6 người mất tích sau cuộc tấn công của Hải quân Mỹ vào một tàu thương mại Iran cuối ngày 7/5.
Mỹ theo đuổi ngoại giao nhưng tăng cường trừng phạt
Mỹ hiện nhận được rất ít sự ủng hộ quốc tế trong cuộc xung đột này. Sau cuộc gặp Thủ tướng Italy Giorgia Meloni, Ngoại trưởng Rubio đã đặt câu hỏi vì sao Italy và các đồng minh khác không ủng hộ nỗ lực của Washington nhằm mở lại eo biển Hormuz, đồng thời cảnh báo về một tiền lệ nguy hiểm nếu Tehran được phép kiểm soát một tuyến đường thủy quốc tế.
Trong khi tiếp tục thúc đẩy ngoại giao, Mỹ cũng gia tăng trừng phạt nhằm gây sức ép lên Iran.
Chỉ vài ngày trước chuyến công du Trung Quốc của ông Trump, Bộ Tài chính Mỹ hôm 8/5 công bố lệnh trừng phạt đối với 10 cá nhân và công ty, trong đó có nhiều thực thể tại Trung Quốc và Hong Kong, vì hỗ trợ quân đội Iran mua vũ khí và nguyên liệu phục vụ sản xuất UAV Shahed của Tehran.
Bộ Tài chính Mỹ cho biết họ sẵn sàng hành động chống lại bất kỳ công ty nước ngoài nào hỗ trợ hoạt động thương mại bất hợp pháp của Iran, đồng thời có thể áp đặt các biện pháp trừng phạt thứ cấp đối với các tổ chức tài chính nước ngoài, bao gồm cả những đơn vị có liên hệ với các nhà máy lọc dầu tư nhân của Trung Quốc