Giàn khoan dầu tại tỉnh Hắc Long Giang, Trung Quốc. Ảnh: THX/TTXVN
Tuy nhiên, động thái này không hẳn phản ánh sự suy yếu của nhu cầu, mà chủ yếu thể hiện bước đi thận trọng của Trung Quốc trước chiến sự ở Iran và những rủi ro ngày càng gia tăng đối với các tuyến cung ứng năng lượng từ Trung Đông.
Theo trang Oil Price (Mỹ), các nhà mua hàng Trung Quốc đã giảm lượng hàng tồn kho, làm chậm hoạt động lọc dầu và trì hoãn giao dịch mua bán giao ngay để chờ đợi cơ hội vận chuyển hàng hóa an toàn hơn và có khả năng rẻ hơn. Vấn đề đối với thị trường toàn cầu là động thái này có thể chỉ trợ giúp Trung Quốc trong khoảng thời gian hạn chế trước khi nước này buộc phải tham gia mạnh mẽ hơn vào thị trường năng lượng quốc tế.
Nhập khẩu dầu thô của Trung Quốc đã giảm xuống khoảng 6,6 triệu thùng/ngày trong tháng 5, mức thấp nhất kể từ năm 2016. Số liệu nhập khẩu tháng 4 cho thấy mức giảm khoảng 20% so với cùng kỳ năm ngoái, xuống mức thấp nhất kể từ giữa năm 2022. Các nhà máy lọc dầu độc lập của Trung Quốc đã cắt giảm mạnh sản lượng, không chỉ do giá dầu thô cao làm giảm lợi nhuận mà chủ yếu bởi người mua Trung Quốc đã dựa rất nhiều vào lượng hàng tồn kho chiến lược được tích lũy trong những năm giá dầu thấp trước đây. Lượng hàng tồn kho này hiện đang được xem là yếu tố ổn định quan trọng nhất trên thị trường dầu mỏ toàn cầu.
Trung Quốc không thể mãi cắt giảm nhập khẩu trong khi vẫn duy trì hoạt động công nghiệp, đà phục hồi hàng không, vận hành ngành hóa dầu cũng như an ninh năng lượng phục vụ quốc phòng. Các chỉ số di chuyển tại Trung Quốc hiện vẫn khá ổn định, cho thấy nhu cầu tiêu dùng thực tế chưa lao dốc tương ứng với mức giảm nhập khẩu. Khoảng trống này chủ yếu đang được bù đắp bằng việc xả hàng tồn kho.
Thị trường cần sớm nhận ra rằng ba tháng tới sẽ là giai đoạn then chốt.
Nếu Bắc Kinh nhận thấy rủi ro tại eo biển Hormuz đang hạ nhiệt, dù chỉ một phần, các tập đoàn nhà nước và nhà máy lọc dầu nước này có thể sẽ nhanh chóng quay lại thị trường năng lượng toàn cầu. Mục tiêu của họ là tái tích trữ nguồn cung trước mùa Đông và phòng ngừa nguy cơ giá dầu leo thang.
Quá trình tái nhập cuộc này có thể diễn ra trong vài tháng tới, tùy thuộc vào tình hình địa chính trị và tín hiệu từ thị trường năng lượng.
Dù vậy, sẽ là sai lầm nếu cho rằng Bắc Kinh tin cuộc khủng hoảng đã chấm dứt. Điều Trung Quốc thực sự nhìn thấy là các cơ hội mua vào có chọn lọc đang dần mở cửa trở lại. Với cả Trung Quốc lẫn thị trường toàn cầu, sự khác biệt này mang ý nghĩa cực kỳ quan trọng.
Nhiều khả năng, chiến lược của Trung Quốc trong giai đoạn tháng 6-8/2026 sẽ không phải là khôi phục mức tiêu thụ như trước khủng hoảng, mà là triển khai từng bước một chiến dịch bổ sung dự trữ chiến lược.
Trung Quốc hiểu rằng nguồn cung LNG trong tương lai có thể thắt chặt đáng kể sau năm 2026. Rủi ro về nguồn cung này, hoặc tình trạng thiếu hụt hoàn toàn, rõ ràng tạo ra động lực để đảm bảo các hợp đồng dài hạn ngay bây giờ, đặc biệt là với các nhà cung cấp của Mỹ, Canada và Australia. Các cuộc thảo luận gần đây về thỏa thuận LNG giữa Canada và Đức cho thấy người mua ngày càng ưu tiên an ninh nguồn cung hơn là tối ưu hóa giá cả đơn thuần.
Các lô hàng LNG của Mỹ hiện đang hướng đến Trung Quốc lần đầu tiên sau hơn một năm. Đồng thời, các chính phủ châu Á khác đang ngày càng gấp rút ký kết các thỏa thuận LNG dài hạn. Xu hướng này trở nên rõ ràng hơn khi ngày càng có nhiều lo ngại rằng sự gián đoạn xuất khẩu của Qatar có thể kéo dài nhiều năm chứ không phải vài tháng. Hãng thông tấn Reuters (Anh) đưa tin rằng thiệt hại tại nhà máy lọc dầu Ras Laffan có thể làm giảm khoảng 12,8 triệu tấn/năm trong vòng 3-5 năm, tương đương khoảng 17% công suất xuất khẩu của Qatar. Vấn đề của Qatar, kết hợp với các yếu tố cơ bản của thị trường, đang làm thay đổi cấu trúc thị trường LNG.
Nếu Trung Quốc tăng mua dầu thô thêm từ 500.000 đến 1 triệu thùng/ngày trong ba tháng tới, giá dầu Brent có thể nhanh chóng quay trở lại ngưỡng 120 - 130 USD/thùng, ngay cả khi không xuất hiện thêm bất kỳ căng thẳng quân sự mới nào liên quan tới eo biển Hormuz hay các khu vực khác. Nếu đi kèm với việc Trung Quốc tái tăng mua LNG, giá khí giao ngay tại châu Á sẽ tăng mạnh.
Yếu tố then chốt hiện nay là cách Trung Quốc quản lý lượng tồn kho năng lượng, bởi điều này sẽ ảnh hưởng đáng kể tới sự ổn định của thị trường trong thời gian tới. Theo dõi động thái này sẽ giúp công chúng hiểu rõ hơn liệu xu hướng thị trường hiện tại sẽ tiếp diễn hay đảo chiều.
Trong nhiều tháng qua, Trung Quốc đã đóng vai trò như một nhân tố ổn định trên thị trường. Mối nguy đối với thị trường năng lượng toàn cầu là Bắc Kinh có thể sớm cho rằng thời điểm thích hợp nhất để tái tích trữ là trước khi cú sốc địa chính trị tiếp theo xảy ra, chứ không phải sau đó.