Một trạm xăng ở La Hay, Hà Lan. Ảnh: THX/TTXVN
Theo phóng viên TTXVN tại Brussels, Ủy ban châu Âu (EC) ngày 30/3 đã kêu gọi các quốc gia thành viên cân nhắc cắt giảm tiêu thụ dầu và khí đốt, đặc biệt trong lĩnh vực giao thông vận tải. Động thái này nhằm chuẩn bị cho khả năng gián đoạn nguồn cung kéo dài do tác động từ cuộc chiến tại Iran, cho thấy lo ngại của châu Âu đã chuyển từ biến động giá sang nguy cơ thiếu hụt thực tế.
Trong thư gửi các bộ trưởng năng lượng, Ủy viên năng lượng EU Dan Jørgensen nhấn mạnh các biện pháp tiết kiệm năng lượng nên được triển khai trên cơ sở tự nguyện, tập trung vào việc giảm nhu cầu đi lại. Theo đó, người dân có thể được khuyến nghị hạn chế sử dụng ô tô cá nhân, giảm các chuyến bay không cần thiết - những biện pháp từng được áp dụng tại một số quốc gia châu Á.
Áp lực đối với châu Âu ngày càng tăng khi khu vực này phụ thuộc lớn vào nguồn cung năng lượng từ Vùng Vịnh, chiếm hơn 40% lượng nhập khẩu nhiên liệu phản lực và dầu diesel. Trong bối cảnh xung đột kéo dài, nguồn cung bị siết chặt, trong khi khả năng thay thế còn hạn chế và năng lực lọc dầu nội khối chưa đáp ứng đủ nhu cầu, bài toán năng lượng trở nên cấp bách hơn bao giờ hết.
Ông Jørgensen đồng thời cảnh báo các quốc gia thành viên EU cần tránh những chính sách có thể vô tình làm gia tăng tiêu thụ nhiên liệu, cản trở lưu thông sản phẩm dầu mỏ trong nội khối hoặc ảnh hưởng đến sản lượng lọc dầu. Mọi quyết sách cũng cần được cân nhắc trong bối cảnh tác động xuyên biên giới, nhằm bảo đảm sự phối hợp thống nhất trong toàn EU.
Hiện châu Âu vẫn chưa áp dụng các biện pháp tiết kiệm mang tính bắt buộc như trong cuộc khủng hoảng dầu mỏ thập niên 70 của thế kỷ trước. Tuy nhiên, Cơ quan Năng lượng quốc tế (IEA) đã đề xuất một loạt giải pháp như khuyến khích làm việc từ xa, giảm tốc độ tối đa trên đường cao tốc để hạn chế tiêu thụ nhiên liệu.
EU cũng kêu gọi các nước thành viên chủ động chuẩn bị cho kịch bản gián đoạn kéo dài, tăng cường chia sẻ thông tin, trì hoãn bảo trì không cấp thiết tại các nhà máy lọc dầu và đẩy mạnh sử dụng nhiên liệu sinh học.
Không chỉ dừng ở năng lượng, tác động của khủng hoảng đang lan sang nông nghiệp - lĩnh vực phụ thuộc lớn vào khí đốt và chuỗi cung ứng toàn cầu.
Theo phóng viên TTXVN tại Rome, Italy và Pháp - hai cường quốc nông nghiệp của EU - đã đề xuất tạm dừng ngay lập tức cơ chế điều chỉnh thuế biên giới carbon (CBAM), loại thuế đánh vào hàng hóa nhập khẩu tiêu tốn nhiều năng lượng, đặc biệt là phân bón.
Nguyên nhân là chi phí sản xuất nông nghiệp đang tăng mạnh do giá năng lượng leo thang và nguồn cung phân bón bị gián đoạn. Tình hình càng trầm trọng hơn khi eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển hơn 1/3 lượng phân bón toàn cầu - chịu tác động từ xung đột.
Theo số liệu từ Bộ Nông nghiệp Italy, giá urê trong tháng này đã tăng 55% so với cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, khí đốt - yếu tố chiếm tới 60 - 80% chi phí sản xuất phân bón - tiếp tục duy trì ở mức cao. Việc ngừng nhập khẩu từ Nga, nguồn cung lớn về urê, kali và phốt pho, càng khiến thị trường châu Âu thêm thiếu hụt. Bộ trưởng Nông nghiệp Italy Francesco Lollobrigida cảnh báo chi phí tăng cao đang tác động trực tiếp đến người tiêu dùng thông qua giá bán buôn và bán lẻ.
Để giảm áp lực, Italy đề xuất nới lỏng quy định đối với chất thải hữu cơ từ quá trình phân hủy kỵ khí - một giải pháp thay thế phân bón hóa học, nhằm góp phần giảm chi phí, duy trì năng suất và tăng tính tự chủ cho nông nghiệp châu Âu.
Bên cạnh đó, Italy và Pháp cũng đề xuất thiết lập cơ chế hỗ trợ tài chính khẩn cấp cho nông dân, sử dụng nguồn lực từ ngân sách dài hạn của EU nhằm giảm bớt gánh nặng chi phí trong ngắn hạn.