Tổng thống Mỹ Donald Trump. Ảnh tư liệu: THX/TTXVN
Theo báo cáo, xu hướng trên diễn ra mạnh mẽ nhất tại Mỹ, song các khu vực khác trên toàn cầu cũng ghi nhận các vụ kiện tương tự với quy mô chưa từng có. Tại Mỹ, trong năm 2025, các vụ kiện nhằm bảo vệ chính sách khí hậu chiếm khoảng 20% tổng số vụ kiện mới liên quan đến khí hậu - tăng mạnh so với nhiệm kỳ đầu tiên của ông Trump. Báo cáo nhận định bối cảnh pháp lý của các vụ kiện bảo vệ chính sách khí hậu tại Mỹ đang thay đổi nhanh chóng và sẽ là một lĩnh vực đặc biệt quan trọng cần theo dõi trong phần còn lại của năm 2026.
Trên thực tế, tại Mỹ, đạo luật mang tên "Stop the Climate Shakedowns Act" ngăn chặn các vụ kiện pháp lý nhắm vào các doanh nghiệp gây ô nhiễm, tạo rào cản lớn cho các nỗ lực hành động vì môi trường. Bà Joana Setzer, đồng tác giả báo cáo, nhận định đây là một "diễn biến đáng lo ngại" trong việc hạn chế khả năng tiếp cận công lý, đồng thời cho biết cách tiếp cận tương tự đã xuất hiện tại New Zealand và Đức, thông qua các đề xuất và chính sách nhằm hạn chế các vụ kiện liên quan đến khí hậu.
Bên cạnh đó, báo cáo cũng cho biết các quốc gia gồm Grenada, Guatemala, Kazakhstan, Malaysia, Singapore và Zambia đã ghi nhận những vụ kiện khí hậu đầu tiên trong năm 2025. Theo đó, các nhà hoạt động môi trường đã khởi kiện các tập đoàn nhiên liệu hóa thạch, đồng thời đưa vụ việc lên Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ) nhằm yêu cầu các quốc gia chịu trách nhiệm về lượng khí thải nhà kính. Năm ngoái, ICJ đã đưa ra một phán quyết mang tính bước ngoặt, khẳng định các quốc gia có nghĩa vụ ứng phó với biến đổi khí hậu theo luật pháp quốc tế.
Ngoài ra, báo cáo cũng cảnh báo các vụ kiện nhắm vào trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo (AI) đang gia tăng, đặc biệt tại Ireland, nơi các cơ sở này tiêu thụ một tỷ trọng lớn nhu cầu năng lượng quốc gia. Theo bà Joana Setzer, đây sẽ là lĩnh vực tiếp theo có khả năng tăng trưởng mạnh tại Mỹ và trên toàn thế giới, khi các tác động khí hậu của những hoạt động này được phân định thông qua tòa án.
Ngoài AI, báo cáo xác định các dự án thu giữ và lưu trữ carbon dioxide (CO₂) cùng các công ty sản xuất nhựa có thể trở thành tâm điểm của các vụ kiện trong tương lai.
Sự gia tăng của các tranh chấp pháp lý cho thấy cuộc chiến chống biến đổi khí hậu đang bước sang một giai đoạn mới, trong đó tòa án không chỉ là nơi giải quyết tranh chấp mà còn trở thành công cụ quan trọng định hình chính sách khí hậu toàn cầu.