Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu. Ảnh: GPO
Cuộc bầu cử sơ bộ lần này được đặc biệt quan tâm bởi kết quả có thể tác động đáng kể đến diện mạo chính phủ Israel tiếp theo nếu khối cánh hữu ủng hộ ông Netanyahu giành chiến thắng. Các điểm bỏ phiếu hoạt động từ 10h đến 21h (theo giờ địa phương) cùng ngày.
Likud là một trong số ít các đảng chính trị lớn của Israel lựa chọn danh sách ứng cử viên Quốc hội (Knesset) thông qua bầu cử sơ bộ. Cơ chế này từ lâu được Likud xem là biểu tượng của tính dân chủ nội bộ. Tuy nhiên, những thay đổi đối với quy chế bầu cử trong năm nay, được ông Netanyahu thúc đẩy, đã làm giảm đáng kể số vị trí thực sự dành cho các ứng cử viên cạnh tranh, khiến cuộc đua trở nên gay gắt hơn bình thường.
Theo các cuộc thăm dò dư luận gần đây, Likud hiện chỉ được dự báo giành khoảng 22-24 ghế trong cuộc bầu cử ngày 27/10, giảm mạnh so với 32 ghế mà đảng này đang nắm giữ tại Knesset. Vì vậy, vị trí của mỗi ứng cử viên trong danh sách tranh cử có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, khi những người đứng quá thấp có nguy cơ không giành được ghế trong Quốc hội khóa tới.
Một quyết định được Ủy ban Trung ương Likud thông qua hồi tháng trước đã mở rộng đáng kể quyền kiểm soát của ông Netanyahu đối với danh sách tranh cử của đảng. Theo đó, Thủ tướng được quyền trực tiếp lựa chọn 8 người vào các vị trí dành riêng trong 29 vị trí đầu danh sách. Sau đó, số vị trí dành riêng cho những người do ông lựa chọn được nâng lên 9.
Ngoài vị trí đứng đầu danh sách vốn thuộc về ông Netanyahu và không phải là đối tượng tranh cử lần này, Thủ tướng hiện có quyền quyết định các vị trí thứ 3, 5, 9, 11, 15, 18, 26 và 29. Đây được đánh giá là mức ảnh hưởng chưa từng có của một lãnh đạo đối với danh sách ứng cử viên của Likud.
Một số vị trí đã được phân bổ cho Ngoại trưởng Gideon Sa’ar, Chủ tịch Ủy ban Trung ương Likud Haim Katz và nhân vật mới Oren Dobronsky. Bộ trưởng Quốc phòng Israel Katz cũng được dành một vị trí riêng, nâng tổng số vị trí mà ông Netanyahu có ảnh hưởng trực tiếp lên 9.
Việc mở rộng quyền kiểm soát của Thủ tướng đã gây ra sự phản đối hiếm hoi ngay trong nội bộ Likud. Nghị sĩ David Bitan cảnh báo cơ chế mới có thể đẩy các nghị sĩ đương nhiệm xuống những vị trí khó có khả năng tái đắc cử, trong khi tạo lợi thế cho những người được ông Netanyahu lựa chọn và có thể phụ thuộc chính trị vào Thủ tướng.
Kết quả bầu cử sơ bộ không chỉ quyết định ai có cơ hội trở thành nghị sĩ Knesset mà còn được xem là chỉ dấu về xu hướng chính trị bên trong Likud.
Một câu hỏi lớn đặt ra là liệu đảng này sẽ tiếp tục dịch chuyển sang cánh hữu và củng cố quyền lực của ông Netanyahu, hay những nhân vật ôn hòa hơn sẽ giành được vị trí cao, qua đó phản ánh sự bất mãn ngày càng tăng trong nội bộ đối với nhà lãnh đạo lâu năm.
Việc ông Netanyahu tìm cách tăng quyền kiểm soát danh sách cũng được cho là xuất phát từ những tính toán chiến lược rộng hơn. Một số nguồn tin truyền thông Hebrew cho rằng Thủ tướng lo ngại cuộc bầu cử sơ bộ có thể đưa lên những ứng cử viên rất được lòng lực lượng cử tri trung thành của Likud nhưng lại kém hấp dẫn đối với cử tri cánh hữu ôn hòa và cử tri dao động. Nhóm cử tri này có thể đóng vai trò quyết định trong cuộc tổng tuyển cử sắp tới, đặc biệt trong bối cảnh Likud đang được dự báo mất nhiều ghế so với hiện nay.
Một số thành viên Likud cho rằng vấn đề lớn nhất của cuộc bầu cử sơ bộ lần này không nằm ở số vị trí mà ông Netanyahu được quyền chỉ định, mà ở thời điểm tổ chức quá gấp. Cuộc bầu cử chỉ được công bố vào đầu tháng 6, khiến nhiều ứng cử viên mới không có đủ thời gian giới thiệu bản thân với khoảng 140.000 cử tri Likud.