Cuộc đấu trí với "đế chế lừa đảo" bên kia biên giới
Ban chuyên án LĐA1 (Công an tỉnh Quảng Trị) phối hợp với Bộ Công an Campuchia tại Thủ đô Phnom Penh triển khai các biện pháp đấu tranh, triệt phá đường dây lừa đảo xuyên quốc gia sử dụng công nghệ cao. Ảnh: TTXVN phát.
Đầu năm 2023, qua công tác nắm tình hình trên không gian mạng, lực lượng An ninh Công an tỉnh Quảng Bình (nay là Công an tỉnh Quảng Trị) phát hiện nhiều tài khoản mạng xã hội có dấu hiệu bất thường. Các tài khoản sử dụng danh tính ảo nhưng được xây dựng như những con người thật, chủ động kết bạn, tạo dựng lòng tin rồi dẫn dụ nạn nhân tham gia các sàn đầu tư tài chính với lời hứa lợi nhuận cao. Khi tiền được chuyển đi, mọi liên lạc lập tức biến mất.
Ban đầu, các vụ việc được xem là những vụ lừa đảo riêng lẻ. Tuy nhiên, Đại tá Lê Văn Hóa, Phó Giám đốc, Thủ trưởng Cơ quan An ninh điều tra Công an tỉnh Quảng Trị yêu cầu, Ban chuyên án đối chiếu tổng thể dữ liệu về tài khoản mạng xã hội, tài khoản ngân hàng, dòng tiền và phương thức tiếp cận nạn nhân. Kết quả phân tích cho thấy, nhiều tài khoản khác nhau nhưng đều sử dụng chung một kịch bản lừa đảo, phía sau là hệ thống máy chủ đặt ở nước ngoài và một mô hình hoạt động được tổ chức chặt chẽ.
Bộ Công an quyết định xác lập Chuyên án LĐA1, giao Công an tỉnh Quảng Bình làm lực lượng thường trực phối hợp với các đơn vị nghiệp vụ đấu tranh. Theo Đại tá Lê Văn Hóa, khi đó là Phó Trưởng Ban Thường trực chuyên án, khó khăn lớn nhất là toàn bộ "bộ não" điều hành của đường dây đều nằm ngoài lãnh thổ Việt Nam. Các đối tượng lợi dụng chiêu trò "việc nhẹ, lương cao" để đưa người Việt Nam sang Campuchia làm việc trong các trung tâm lừa đảo; sử dụng đồng thời SIM của Việt Nam và Campuchia, liên tục thay đổi tài khoản mạng xã hội, ứng dụng liên lạc và địa chỉ truy cập nhằm che giấu dấu vết. Mỗi chứng cứ điện tử chỉ là một mảnh ghép nhỏ, đòi hỏi Ban chuyên án phải kiên trì phân tích và kết nối.
Nhiều tổ công tác được triển khai tại Thành phố Hồ Chí Minh, Tây Ninh và nhiều địa phương để xác minh nhân thân, rà soát dòng tiền và truy vết dữ liệu điện tử. Từ những địa chỉ IP, tài khoản ngân hàng và giao dịch tưởng chừng rời rạc, Ban chuyên án từng bước dựng lên bức tranh toàn cảnh về phương thức hoạt động của đường dây.
Kết quả điều tra xác định, các đối tượng người nước ngoài đã tuyển nhiều công dân Việt Nam sang Campuchia làm việc trong các trung tâm lừa đảo núp bóng "công ty công nghệ". Theo Thượng tá Trần Anh Tuấn, Trưởng Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, sau khi tạo dựng lòng tin, các đối tượng dụ nạn nhân tham gia sàn ngoại hối giả mạo RosyStyle, liên tục hiển thị lợi nhuận để kích thích nạp thêm tiền. Khi số tiền đủ lớn, tài khoản lập tức bị khóa, mọi liên lạc bị cắt đứt và toàn bộ số tiền của nạn nhân biến mất.
Từ hàng trăm đơn trình báo và hàng triệu dữ liệu điện tử, Ban chuyên án đã bóc tách mô hình vận hành của cả một "đế chế lừa đảo" xuyên quốc gia. Những gì hiện ra không chỉ là một đường dây lừa đảo, mà là một "doanh nghiệp tội phạm" được tổ chức bài bản, vận hành bằng công nghệ số và điều hành từ bên kia biên giới.
Mở ra cách tiếp cận mới trong đấu tranh với tội phạm công nghệ cao
Khi những dữ liệu đầu tiên được kết nối, Ban chuyên án nhận ra họ không chỉ truy tìm một nhóm đối tượng lừa đảo trên không gian mạng mà đang đối mặt với một mô hình phạm tội hoàn toàn mới - một "doanh nghiệp tội phạm" vận hành như tập đoàn xuyên quốc gia.
Theo Đại tá Lê Văn Hóa, Phó Giám đốc, Thủ trưởng Cơ quan An ninh điều tra Công an tỉnh Quảng Trị, quá trình điều tra cho thấy phía sau những cuộc gọi, tin nhắn tưởng như riêng lẻ là cả một hệ thống được tổ chức bài bản với các bộ phận tuyển dụng, đào tạo, kỹ thuật, xây dựng kịch bản lừa đảo, quản lý dữ liệu và điều phối dòng tiền. Các đối tượng liên tục thay đổi phương thức hoạt động để đối phó với cơ quan chức năng và tiếp cận nhiều nhóm nạn nhân khác nhau.
Từ nhận định đó, Ban chuyên án thay đổi hướng đấu tranh. Thay vì chỉ tập trung truy bắt từng đối tượng trực tiếp thực hiện hành vi lừa đảo, lực lượng điều tra tập trung bóc tách toàn bộ cấu trúc vận hành của đường dây, làm rõ vai trò của từng mắt xích, từ khâu tuyển dụng, quản lý, tiếp cận nạn nhân đến điều phối dòng tiền và che giấu dấu vết điện tử.
Qua điều tra, Cơ quan An ninh điều tra xác định đường dây đã lừa đảo hơn 5.500 bị hại trên cả nước, chiếm đoạt trên 1.830 tỷ đồng. Đến nay, Cơ quan điều tra đã khởi tố ba vụ án, bắt giữ 20 bị can; đồng thời tiếp tục phối hợp với các đơn vị chức năng truy bắt, xử lý các đối tượng người nước ngoài có liên quan.
Mở rộng chuyên án, lực lượng An ninh tiếp tục phát hiện hai đối tượng người Trung Quốc mang quốc tịch Malaysia thuê hai căn hộ cao cấp tại Thành phố Hồ Chí Minh để lắp đặt hệ thống máy tính phục vụ hoạt động lừa đảo, rửa tiền và thuê người Việt Nam vận hành. Sau thời gian theo dõi, áp dụng đồng bộ các biện pháp nghiệp vụ, lực lượng Công an đã bắt giữ cả hai đối tượng tại sân bay Tân Sơn Nhất khi đang chuẩn bị xuất cảnh, bóc gỡ thêm một mắt xích quan trọng của đường dây.
Đại tá Lê Văn Hóa cho biết, giá trị lớn nhất của Chuyên án LĐA1 không chỉ là triệt phá một đường dây lừa đảo đặc biệt lớn mà còn nhận diện đầy đủ phương thức tổ chức, vận hành của loại tội phạm công nghệ cao xuyên quốc gia. Từ kết quả chuyên án, Bộ Công an giao Học viện An ninh nhân dân phối hợp với Công an tỉnh Quảng Trị biên soạn sách chuyên khảo phục vụ đào tạo, nghiên cứu nghiệp vụ. Hai Phó Trưởng Ban chuyên án là Đại tá Lê Văn Hóa và Thượng tá Triệu Mạnh Tùng được Chủ tịch nước tặng Huân chương Chiến công hạng Nhì; nhiều tập thể, cá nhân được Bộ Công an khen thưởng.
Không chỉ khép lại một chuyên án đặc biệt lớn, LĐA1 còn mở ra cách tiếp cận mới trong đấu tranh với tội phạm công nghệ cao; đó là không chỉ truy bắt từng đối tượng mà phải nhận diện, bóc tách và triệt xóa toàn bộ mô hình vận hành của những "doanh nghiệp tội phạm" trên không gian mạng.
Bóc gỡ "doanh nghiệp tội phạm" đánh bạc hơn 4.000 tỷ đồng
Tháng 5/2026, dưới sự chỉ đạo của lãnh đạo Bộ Công an, Công an tỉnh Quảng Trị phối hợp với Cơ quan đại diện Bộ Công an Việt Nam tại Lào và Bộ Công an Lào triển khai đồng bộ các biện pháp nghiệp vụ, đấu tranh với tổ chức tội phạm công nghệ cao tổ chức đánh bạc trực tuyến hoạt động tại tỉnh Savannakhet (Lào). Kết quả xác định đây là tổ chức do các đối tượng người Trung Quốc cầm đầu, câu kết với người Việt Nam, lợi dụng địa bàn nước bạn và không gian mạng để điều hành hoạt động phạm tội xuyên biên giới.
Từ những chiếc điện thoại, tài khoản mạng xã hội và hàng triệu dữ liệu điện tử được trích xuất, Ban chuyên án từng bước bóc tách mô hình hoạt động của Công ty ASM tại Savannakhet. Mang danh doanh nghiệp, nhưng thực chất đây là một "doanh nghiệp tội phạm", được tổ chức chặt chẽ với các bộ phận tuyển dụng, kỹ thuật, chăm sóc khách hàng, quản lý tài chính và điều phối dòng tiền.
Đại tá Võ Nam Cường, Trưởng Phòng An ninh điều tra (PA09), Công an tỉnh Quảng Trị cho biết, tổ chức này được chia thành sáu bộ phận chuyên trách, vận hành 24/24 giờ; sử dụng ứng dụng Telegram để điều hành, phần mềm ASM PAY quản lý giao dịch và tự động hóa nhiều khâu nhằm kiểm soát dòng tiền. Để làm rõ vai trò của từng đối tượng, lực lượng điều tra phải đối chiếu, ghép nối hàng triệu dữ liệu điện tử với lời khai và các tài liệu thu thập được.
Không có hiện trường theo cách hiểu truyền thống, dấu vết của vụ án nằm trong điện thoại, máy tính, máy chủ, nhật ký đăng nhập và các giao dịch ngân hàng. Kết quả điều tra xác định, chỉ trong thời gian ngắn, tổ chức này đã vận hành đường dây đánh bạc trực tuyến với tổng dòng tiền giao dịch hơn 4.000 tỷ đồng.
Ngày 19/5/2026, Cơ quan An ninh điều tra, Công an tỉnh Quảng Trị khởi tố vụ án về các tội "Tổ chức đánh bạc", "Đánh bạc" và "Thu thập, tàng trữ, công khai hóa trái phép thông tin về tài khoản ngân hàng trên không gian mạng"; đồng thời khởi tố 53 bị can. Quá trình điều tra mở rộng tiếp tục khởi tố thêm 14 bị can để làm rõ vai trò, hành vi của từng đối tượng trong đường dây.
Từ chuyên án LĐA1 đến ASM cho thấy, các tổ chức tội phạm công nghệ cao ngày càng vận hành theo mô hình "doanh nghiệp" xuyên quốc gia, lấy công nghệ, dữ liệu và không gian mạng làm nền tảng tổ chức hoạt động. Việc bóc gỡ các đường dây này không chỉ ngăn chặn những vụ án đặc biệt nghiêm trọng mà còn giúp lực lượng An ninh nhận diện phương thức, thủ đoạn mới, hoàn thiện quy trình điều tra số và chủ động xây dựng các giải pháp phòng ngừa từ sớm, từ xa. Đó cũng là bước chuyển quan trọng, tạo nền tảng để lực lượng An ninh Công an tỉnh Quảng Trị tiếp tục xây dựng "lá chắn thép" bảo vệ an ninh quốc gia trong kỷ nguyên số.
Lá chắn thép trên mặt trận không tiếng súng - Bài 3: Bảo vệ an ninh quốc gia trong thời đại số