Ngày 10/9, Viện kiểm sát nhân dân tối cao tổ chức khảo sát kết quả thực hiện Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội về việc thí điểm VKSND khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công tại VKSND TP Hà Nội.
Sau hơn 8 tháng triển khai, VKSND hai cấp TP Hà Nội đã tiếp nhận 2.160 thông tin liên quan đến các vụ việc dân sự công ích; thụ lý kiểm tra, xác minh 2.113 vụ việc, trong đó có 53 vụ việc bảo vệ nhóm dễ bị tổn thương và 2.060 vụ việc bảo vệ lợi ích công. Đến nay, 1.516 vụ việc đã được giải quyết, đạt 71,8%.
Ở giai đoạn tiền khởi kiện, VKSND hai cấp TP Hà Nội đã ban hành 1.534 Quyết định yêu cầu chấm dứt vi phạm; tổ chức làm việc trực tiếp yêu cầu các chủ thể có hành vi vi phạm chấm dứt hành vi, khắc phục hậu quả đối với 473 vụ việc; ban hành 119 kiến nghị phòng ngừa, khắc phục vi phạm. Hơn 86,7% đơn vị, doanh nghiệp, cá nhân bị yêu cầu đã nghiêm túc chấp hành đầy đủ, nộp tiền hoặc khắc phục vi phạm.
Viện kiểm sát nhân dân tối cao tổ chức khảo sát kết quả thực hiện Nghị quyết số 205 tại VKSND TP Hà Nội.
Sau hơn 8 tháng, tổng số tiền đã thu hồi về cho ngân sách Nhà nước và quỹ Bảo hiểm xã hội hơn 219,1 tỷ đồng. Trong lĩnh vực đất đai - tài nguyên, đã thu hồi, khôi phục quyền quản lý cho Nhà nước đối với 131,456 m2 đất công, đất nông nghiệp bị lấn chiếm, sử dụng sai mục đích. Hiện đang tiến hành khởi kiện để đòi lại 197.793 m2 đất mặt nước và bãi nổi tại hồ Đồng Đắp và 14 khu đất công tại xã Trung Giã.
Đối với nhóm dễ bị tổn thương, VKSND hai cấp TP Hà Nội đã trực tiếp can thiệp, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho 43 cá nhân. Trong đó, phối hợp với chính quyền cơ sở cấp Giấy khai sinh cho 26 trẻ em, người có hoàn cảnh éo le, bố mẹ không có giấy tờ tùy thân hoặc bị bỏ rơi; cấp căn cước cho 7 người; bảo vệ quyền nhân thân, công nhận kết quả học tập cho 5 người; kiến nghị khôi phục quyền hưởng chế độ hưu trí, trợ cấp xã hội cho 5 người cao tuổi và người khuyết tật. Viện kiểm sát cũng hỗ trợ khởi kiện 6 vụ việc bảo vệ chủ thể yếu thế và 100% các vụ việc này được Tòa án thụ lý, giải quyết.
Về công tác khởi kiện vụ án dân sự công ích, VKSND TP Hà Nội đã ban hành 44 Quyết định khởi kiện, gồm 21 vụ án trong lĩnh vực thuế, 17 vụ án về đất đai, tài sản công và 6 vụ án về bảo hiểm xã hội. Tất cả Quyết định khởi kiện kèm hồ sơ, tài liệu, chứng cứ đã được chuyển đến Tòa án nhân dân có thẩm quyền để xem xét, thụ lý.
Đến nay, Tòa án nhân dân đã thụ lý 28 vụ án, trong đó 6 vụ án đã được đưa ra xét xử sơ thẩm. Kết quả, 100% vụ án được đưa ra xét xử đều được Tòa án chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của Viện kiểm sát, tuyên buộc các doanh nghiệp nộp các khoản nợ vào ngân sách nhà nước. Tổng số tiền thuế Tòa án tuyên buộc truy thu trong 6 vụ án đã xét xử là hơn 68,71 tỷ đồng. Ngoài ra, 2 vụ án được đình chỉ do bị đơn tự giác nộp đủ 100% tiền thuế nợ đọng và tiền phạt chậm nộp.
Trong thực hiện chức năng kiểm sát và tham gia tố tụng, các đơn vị đã phân công Kiểm sát viên nghiên cứu hồ sơ, tham gia phiên tòa, thực hiện nhiệm vụ của Viện kiểm sát với tư cách chủ thể khởi kiện, đồng thời kiểm sát việc tuân theo pháp luật của Tòa án và những người tham gia tố tụng.
Cùng với việc trực tiếp xử lý các vụ việc, 100% đơn vị VKSND hai cấp TP Hà Nội đã ký Quy chế phối hợp liên ngành với Tòa án, Cơ quan Thi hành án dân sự, cơ quan Thuế, Bảo hiểm xã hội, Quản lý thị trường, UBND và Công an các xã, phường trên trên địa bàn thành phố nhằm phối hợp triển khai hiệu quả Nghị quyết 205 của Quốc hội.
Phó Viện trưởng VKSND tối cao Nguyễn Đức Thái phát biểu.
Phát biểu chỉ đạo, Phó Viện trưởng VKSND tối cao Nguyễn Đức Thái ghi nhận, đánh giá cao sự chủ động của Đảng ủy, lãnh đạo VKSND TP Hà Nội và VKSND các khu vực trong triển khai nhiệm vụ mới, đạt được một số kết quả bước đầu quan trọng.
VKSND hai cấp TP Hà Nội bước đầu hình thành cơ chế tiếp nhận, sàng lọc, xử lý thông tin từ cấp thành phố đến khu vực; phối hợp với cơ quan Thuế, Bảo hiểm xã hội, chính quyền địa phương và các cơ quan chuyên môn để xác minh, áp dụng các biện pháp trước khởi kiện và chuẩn bị việc khởi kiện.
Hiện nay, phần lớn vụ việc được xử lý ngay từ giai đoạn trước khởi kiện. Khi Viện kiểm sát ban hành quyết định yêu cầu chấm dứt vi phạm, các chủ thể đã chấm dứt vi phạm, khắc phục hậu quả. Kết quả này được thể hiện qua hơn 219 tỷ đồng tiền nợ thuế, bảo hiểm xã hội đã được nộp; quyền quản lý của Nhà nước được khôi phục đối với hơn 131.000 m2 đất; việc đòi lại đất mặt nước, bãi nổi tại các hồ được xử lý; một số quyền về hộ tịch, căn cước, an sinh và học tập của người thuộc nhóm dễ bị tổn thương được giải quyết...
Đối với khối lượng công việc còn lại, Phó Viện trưởng VKSND tối cao Nguyễn Đức Thái đề nghị Viện trưởng VKSND TP Hà Nội chỉ đạo rà soát toàn bộ các vụ việc đã tiếp nhận, thụ lý và giải quyết; xác định rõ nội dung còn phải chứng minh, cơ quan cung cấp tài liệu, biện pháp cần thực hiện và thời hạn hoàn thành. Những vụ việc đã yêu cầu, kiến nghị nhưng không được thực hiện thì chuyển sang biện pháp tiếp theo ngay khi đủ điều kiện; những vụ việc không còn căn cứ hoặc đã được khắc phục thì kết thúc theo quy định.
Viện trưởng VKSND TP Hà Nội Nguyễn Hoài Nam phát biểu.
Trên cơ sở đặc điểm của Thủ đô, bên cạnh các loại việc về thuế và bảo hiểm xã hội, đồng chí Nguyễn Đức Thái đề nghị điều chỉnh cơ cấu nguồn việc theo hướng tập trung vào những vấn đề có nhu cầu bảo vệ thực sự trên địa bàn Hà Nội, gồm quản lý, sử dụng đất và tài sản công; ao hồ, đất bãi và không gian công cộng; môi trường tại làng nghề, khu dân cư và khu vực đô thị hóa; nước sạch, an toàn thực phẩm, quyền lợi người tiêu dùng và quyền dân sự của người thuộc nhóm dễ bị tổn thương. Việc mở rộng nguồn việc phải đi đôi với khả năng xác minh, chứng minh và theo dõi đến kết quả cuối cùng, không chạy theo số lượng.
Tiếp thu các ý kiến tại buổi khảo sát, Viện trưởng VKSND TP Hà Nội Nguyễn Hoài Nam nhấn mạnh trong thời gian tới, VKSND hai cấp TP Hà Nội tiếp tục chủ động rà soát, xử lý dứt điểm các vụ việc đã tiếp nhận, nâng cao chất lượng xác minh, thu thập chứng cứ và lựa chọn những vụ việc đủ điều kiện để khởi kiện, bảo đảm việc thực hiện Nghị quyết 205 đạt hiệu quả thiết thực.