Tên lửa nghi của Nga rơi xuống Ba Lan: NATO sẽ phản ứng đến mức nào?

Hai tên lửa và một UAV được cho là của Nga rơi xuống lãnh thổ Ba Lan giữa lúc các nước châu Âu tiến hành tập trận quân sự gần đó. Liệu sự việc có đủ nghiêm trọng để kích hoạt Điều 5 về phòng thủ tập thể của NATO?

tenlua-nga.png
Hình ảnh quả tên lửa rơi xuống lãnh thổ Ba Lan đêm 20/11. Ảnh chụp từ video của Al Jazeera

Ngày 20/11, Ba Lan cho biết hai tên lửa và một thiết bị bay không người lái (UAV) có động cơ phản lực đã rơi xuống lãnh thổ nước này trong cuộc tập kích của Nga nhằm vào Ukraine. Vụ việc làm dấy lên quan ngại về nguy cơ xung đột lan rộng, song khả năng NATO kích hoạt cơ chế phòng thủ tập thể vẫn được đánh giá là thấp.

Những gì xảy ra trên lãnh thổ Ba Lan

Bộ trưởng Quốc phòng Ba Lan Wladyslaw Kosiniak-Kamysz cho biết hai tên lửa và một UAV động cơ phản lực đã rơi xuống lãnh thổ nước này trong đợt tập kích của Nga vào đêm 20/11 (theo giờ địa phương). Các địa điểm được xác định gồm Nowy Lipowiec và Rudnik nad Sanem, nơi hai tên lửa rơi xuống, và Molodycz, nơi chiếc UAV rơi.

Một tên lửa được cho là rơi cách khu vực diễn ra cuộc tập trận quân sự của các lực lượng châu Âu khoảng 35 km. Tên lửa hành trình Kh-101 rơi cách biên giới Ukraine khoảng 50 km, trong khi thiết bị bay được cho là UAV động cơ phản lực rơi cách biên giới khoảng 30 km. Chưa có thông tin về thương vong hoặc thiệt hại ngay sau sự việc.

Đêm đó, Nga tiến hành một trong những đợt tập kích quy mô lớn nhất nhằm vào Ukraine. Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết Nga đã phóng hơn 400 UAV và ít nhất 110 tên lửa, trong đó có 27 tên lửa đạn đạo.

Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk nhận định vụ việc có dấu hiệu là một hành động khiêu khích có chủ ý của Nga, đồng thời cho rằng thời điểm xảy ra sự việc có thể liên quan đến cuộc tập trận quân sự của các nước châu Âu tại Ba Lan.

Trong khi đó, Moskva chưa có phản hồi chính thức về các các buộc trên.

Cuộc tập trận của NATO kéo dài hai tuần, bắt đầu từ ngày 9/11 tại khu vực đông nam Ba Lan, nhằm chuẩn bị lực lượng cho khả năng triển khai nhiệm vụ hậu xung đột tại Ukraine, hỗ trợ ổn định tình hình và xây dựng lại quân đội nước này. Có 11 quốc gia tham gia, gồm Pháp, Anh, Bỉ, Estonia, Tây Ban Nha, Hà Lan, Litva, Đức, Thụy Điển, Thổ Nhĩ Kỳ và Ba Lan.

Scott Lucas, Giáo sư chính trị quốc tế tại Viện Clinton thuộc Đại học Dublin (Ireland), cho rằng vụ việc nằm trong xu hướng Nga thử thách phản ứng của NATO trong nhiều tháng qua, thông qua các vụ UAV xâm nhập không phận và máy bay quân sự vượt biên giới tại khu vực Baltic.

Harry Nedelcu, Giám đốc cấp cao phụ trách địa chính trị của tổ chức Rasmussen Global, nhận định những sự cố tương tự không chỉ xảy ra tại Ba Lan mà còn được ghi nhận ở Romania và Moldova. Theo ông, các vụ việc này đặt NATO trước phép thử về khả năng phản ứng.

Phản ứng của Ba Lan và NATO

Tổng Thư ký NATO Mark Rutte gọi vụ việc là hành động vi phạm nghiêm trọng không phận Ba Lan, đồng thời cho rằng đây là diễn biến nguy hiểm bắt nguồn từ cuộc xung đột đang tiếp diễn tại Ukraine.

Thủ tướng Anh Andy Burnham mô tả sự việc là không thể chấp nhận được, trong khi Bộ Ngoại giao Đức coi đây là một ví dụ khác về những hành động mà Berlin cho là khiêu khích từ phía Nga.

Về phần mình, Tổng thống Mỹ Donald Trump tỏ ra giảm nhẹ mức độ nghiêm trọng của những vụ xâm nhập trước đó, khi cho rằng Tổng thống Nga Vladimir Putin đã để UAV và một số tên lửa nhỏ bay vào Ba Lan do nhầm lẫn.

Ba Lan đang đề nghị NATO tăng cường hỗ trợ trong khuôn khổ chiến dịch Eastern Sentry, vốn được triển khai nhằm củng cố an ninh sườn phía đông của liên minh. Các biện pháp có thể được xem xét gồm tăng cường máy bay cảnh báo sớm trên không và năng lực giám sát.

Tuy nhiên, Warsaw chưa yêu cầu kích hoạt Điều 4 của Hiệp ước NATO, cơ chế cho phép các thành viên tham vấn khi một nước cho rằng an ninh, toàn vẹn lãnh thổ hoặc độc lập chính trị của mình bị đe dọa.

Theo các nhà phân tích, phản ứng hiện nay của NATO nhiều khả năng tập trung vào củng cố năng lực phòng thủ trên bộ, trên không, trên biển và không gian mạng, thay vì đối đầu quân sự trực tiếp với Nga.

Vì sao Điều 5 khó được kích hoạt?

Điều 5 của Hiệp ước NATO quy định một cuộc tấn công vũ trang nhằm vào một thành viên được coi là cuộc tấn công nhằm vào toàn bộ liên minh. Tuy nhiên, điều khoản này không tự động được kích hoạt mỗi khi một thành viên bị xâm phạm lãnh thổ. Việc áp dụng đòi hỏi quyết định chính trị của các nước thành viên, dựa trên đánh giá về tính chất và mức độ nghiêm trọng của vụ việc.

Trong khi đó, Điều 4 chỉ quy định cơ chế tham vấn giữa các đồng minh khi an ninh của một nước thành viên bị đe dọa. Ba Lan từng sử dụng cơ chế này vào tháng 9/2025, sau khi UAV Nga xâm nhập không phận nước này.

Theo Giáo sư Scott Lucas, NATO đặt ngưỡng rất cao đối với việc kích hoạt Điều 5 nhằm tránh nguy cơ xung đột trực tiếp với Nga. Ông cho rằng cơ chế phòng thủ tập thể chỉ có khả năng được xem xét trong trường hợp Ba Lan phải đối mặt với một cuộc tấn công có tính chất kéo dài và nghiêm trọng hơn.

Bối cảnh ngoại giao cũng khiến NATO phải cân nhắc thận trọng. Đặc phái viên Mỹ Jared Kushner và Steve Witkoff đang thúc đẩy các cuộc đàm phán nhằm tìm kiếm giải pháp cho xung đột Ukraine. Vì vậy, một phản ứng quân sự quá mạnh từ NATO có thể làm gia tăng căng thẳng và ảnh hưởng đến nỗ lực đàm phán.

Nguy cơ lớn hơn nằm ở đâu?

Các chuyên gia nhận định khả năng xảy ra đối đầu quân sự trực tiếp giữa Nga và NATO trong thời điểm hiện tại là không cao. Tuy nhiên, những sự cố xâm nhập không phận có thể tiếp tục xuất hiện, khi các bên tìm cách thăm dò giới hạn phản ứng của nhau.

Giáo sư Lucas cho rằng nguy cơ đáng chú ý hơn nằm ở các hoạt động chiến tranh vùng xám, bao gồm tấn công mạng và chiến dịch thông tin sai lệch, thay vì những cuộc tập kích trực tiếp nhằm vào lãnh thổ NATO.

Ông cũng cảnh báo nguy cơ leo thang ngoài dự tính luôn tồn tại, nhất là khi các hoạt động quân sự diễn ra ngày càng gần biên giới giữa các bên.

Các chuyên gia cho rằng vụ việc tại Ba Lan cho thấy những rủi ro an ninh mà cuộc xung đột Ukraine đặt ra đối với các nước láng giềng và NATO. Dù liên minh chưa có dấu hiệu muốn đối đầu trực tiếp với Moskva, những sự cố tương tự vẫn có thể tiếp tục thử thách khả năng phối hợp và kiểm soát căng thẳng giữa hai bên.

Thu Hằng/Báo Tin tức và Dân tộc

Dành cho bạn

Iran tấn công 2 căn cứ quân sự Mỹ tại Bahrain

Iran tấn công 2 căn cứ quân sự Mỹ tại Bahrain

Hãng thông tấn chính thức IRNA dẫn tuyên bố của Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ngày 21/11 cho biết Lực lượng Hàng không Vũ trụ thuộc IRGC đã thực hiện cuộc tấn công hiệp đồng bằng tên lửa và thiết bị bay không người lái (UAV) nhắm vào các vị trí của Mỹ tại 2 căn cứ Al-Riffa và Awali ở Bahrain để “đáp trả hành vi gây hấn và những lần xâm phạm liên tiếp không phận Iran”.

Cầu Crimea hay còn gọi là cầu Kerch. Ảnh: TASS

Phó Thủ tướng Nga thông báo tình trạng cầu Crimea sau các cuộc tấn công của Ukraine

Phó Thủ tướng Nga Andrey Nikitin cho biết hoạt động vận tải đường sắt qua cầu Crimea, còn gọi là cầu Kerch, đã được khôi phục hoàn toàn sau các cuộc tấn công mà Moskva cáo buộc Ukraine tiến hành. Theo ông, các đoàn tàu hiện vận hành đúng lịch trình trên tuyến đường nối bán đảo Crimea với phần lãnh thổ Nga trên đất liền.

Tổng thư ký Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) Mark Rutte. Ảnh: AFP/TTXVN (Không được sử dụng, chia sẻ bởi bên thứ ba)

Tổng Thư ký NATO lên tiếng về vụ vật thể nghi là tên lửa Nga xâm phạm không phận Ba Lan

Tổng Thư ký NATO Mark Rutte khẳng định toàn bộ các nước thành viên sát cánh cùng Ba Lan sau vụ các vật thể bay nghi của Nga xâm phạm không phận nước này ngày 20/11. Trong chuyến thăm Vácsava (Warsaw), ông đánh giá cao phản ứng của lực lượng phòng không đồng minh, đồng thời cho biết giới chức Ba Lan vẫn đang làm rõ các tình tiết liên quan.

Tin nóng thế giới sáng 22/11/2026

Tin nóng thế giới sáng 22/11/2026

Bản tin nóng thế giới sáng 22/11/2026 có những nội dung sau đây:
- Iran nêu điều kiện nối lại đàm phán hạt nhân với Mỹ, khẳng định vai trò của IAEA;
- Bộ trưởng Tài chính Mỹ tuyên bố châu Âu muốn né tránh đối thoại với Tổng thống Nga;
- Thế giới tiến tới thiết lập khuôn khổ kiểm soát “robot sát thủ”;
- Tàu hàng Nga bốc cháy do bị UAV tấn công trên vịnh Phần Lan.