Vì sao truyền thông Mỹ bất ngờ chú ý tới núi Pickaxe ở Iran?

Trong bối cảnh đó, hãng tin Iran WANA đặt câu hỏi: Mỹ đang chuẩn bị dư luận cho cuộc tấn công quân sự hay đã bắt đầu xây dựng câu chuyện truyền thông về cuộc tấn công?

Câu hỏi này trở nên đáng chú ý bởi chính phát biểu của ông Trump có điểm mâu thuẫn. Ông cho biết Mỹ không có thông tin tình báo đã được xác minh cho thấy Iran đã chuyển các máy ly tâm tới núi Pickaxe. Tuy nhiên, ngay sau đó, ông lại khẳng định cơ sở này sẽ sớm bị tấn công mạnh mẽ.

Trong thực tiễn quân sự, việc công khai thời gian và mục tiêu của chiến dịch trước thời điểm diễn ra là điều rất hiếm thấy, trừ khi mục tiêu không chỉ đơn thuần là bản thân chiến dịch đó.

Ba kịch bản, một mục tiêu

Hiện có ít nhất ba cách lý giải về việc núi Pickaxe bất ngờ trở thành tâm điểm chú ý.

Kịch bản thứ nhất cho rằng Mỹ thực sự muốn xóa bỏ một trong những thành tố quan trọng cuối cùng của chương trình hạt nhân Iran. Trong những tuần gần đây, truyền thông phương Tây đã công bố nhiều ảnh vệ tinh và thông tin nhấn mạnh mức độ kiên cố của địa điểm này, coi đây là một trong những mục tiêu quân sự quan trọng nhất của Mỹ. Theo cách nhìn này, việc tấn công núi Pickaxe chỉ đơn giản là tiếp nối chiến lược từng được áp dụng đối với các cơ sở hạt nhân khác của Iran.

Kịch bản thứ hai lại ngày càng thu hút chú ý vì mang nhiều yếu tố chính trị hơn là quân sự. Ngay cả khi cuộc tấn công diễn ra, rất khó để coi đó là dấu chấm hết cho cuộc xung đột. Những vấn đề cốt lõi hiện nay không còn chỉ xoay quanh chương trình hạt nhân Iran mà còn liên quan đến an ninh của eo biển Hormuz và các động lực rộng lớn hơn trong khu vực. Theo quan điểm này, cuộc tấn công nhằm vào núi Pickaxe có thể khép lại một giai đoạn đối đầu, nhưng chưa chắc đã giải quyết được cuộc khủng hoảng.

Trong những tuần gần đây, Tổng thống Mỹ nhiều lần khẳng định các chiến dịch nhằm vào Iran vẫn chưa kết thúc. Đồng thời, ông cũng tuyên bố rằng ngay cả khi Mỹ rút khỏi khu vực ngay hôm nay, Iran cũng sẽ mất từ 20 - 25 năm để khôi phục năng lực.

Trong bối cảnh đó, núi Pickaxe có thể đóng vai trò tương tự những chiến dịch trong các cuộc chiến trước đây: một hành động quân sự gây tiếng vang, tạo điều kiện để tuyên bố hoàn thành nhiệm vụ, dù cán cân chiến lược thực tế có thể thay đổi rất ít.

Kịch bản thứ ba còn phức tạp hơn. Trong nhiều tháng qua, truyền thông phương Tây liên tục chú ý tới núi Pickaxe. Việc tập trung dày đặc vào địa điểm này có thể không chỉ nhằm chuẩn bị cho một cuộc tấn công mà bản thân nó còn có thể là một phần của chiến dịch đánh lạc hướng.

Lịch sử từng ghi nhận nhiều chiến dịch quân sự mà mục tiêu thực sự lại nằm ở nơi khác, trong khi sự chú ý của dư luận được cố ý hướng đến một địa điểm khác.

Vì vậy, một số nhà phân tích cho rằng việc nhấn mạnh núi Pickaxe có thể nhằm chuyển hướng chú ý khỏi những khả năng khác, như các chiến dịch đặc biệt, những cuộc tấn công hạn chế ở địa điểm khác hoặc các hoạt động tình báo. Hiện chưa thể xác nhận hoặc bác bỏ khả năng này.

Phản ứng của Iran

Trong khi đó, những diễn biến tại Iran cho thấy cuộc tấn công nào nhằm vào núi Pickaxe cũng sẽ không chỉ được nhìn nhận dưới góc độ quân sự.

Ông Ebrahim Rezaei, thành viên Ủy ban An ninh Quốc gia và Chính sách Đối ngoại của Quốc hội Iran, cho rằng cuộc tấn công của Mỹ có thể tạo ra cơ sở thuyết phục để thay đổi học thuyết hạt nhân của Iran.

Một số nhà bình luận Iran cũng đề cập khả năng nước này rút khỏi Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT) hoặc đẩy mạnh hoạt động làm giàu urani.

Các bình luận trên cho thấy phản ứng của Iran, nếu xảy ra, nhiều khả năng sẽ không chỉ dừng ở các biện pháp trả đũa quân sự thông thường mà còn bao gồm cả những bước đi về chính trị và chính sách hạt nhân.

Mục đích của Tổng thống Trump

Nếu mục tiêu duy nhất của Mỹ là phá hủy một cơ sở, sẽ không cần đến nhiều tuần truyền thông đưa tin, công bố ảnh vệ tinh và cuối cùng là tuyên bố công khai từ chính Tổng thống Mỹ.

Xét tổng thể, những diễn biến này cho thấy nếu chiến dịch nhằm vào núi Pickaxe diễn ra, ý nghĩa sẽ không chỉ nằm trên chiến trường mà còn ở tác động đối với nhận thức của dư luận.

Vì vậy, câu hỏi quan trọng có lẽ không phải là liệu Mỹ có đủ khả năng tấn công núi Pickaxe hay không. Điều đáng quan tâm hơn là liệu ông Trump đang cần mục tiêu quân sự hay câu chuyện chính trị đủ sức giúp ông khép lại cuộc chiến.

Nếu là phương án thứ hai, thì núi Pickaxe có thể không chỉ đơn thuần là cơ sở hạt nhân mà còn là “quân bài cuối cùng” mà Nhà Trắng muốn đưa ra trước khi quay trở lại con đường ngoại giao. Giá trị thực sự của quân bài này có thể không nằm ở mức độ tàn phá mà ở câu chuyện có thể được kể sau đó.