Chính quyền và cán bộ chuyên môn kiểm tra tiến độ sinh trưởng của diện tích trồng cây bách bộ tại vườn trồng.
Đầu năm 2026, gia đình anh Lâm Văn Đồng, xã Lộc Bình, tỉnh Lạng Sơn đưa cây dược liệu bách bộ vào trồng thử nghiệm trên diện tích 4 sào (1.440 m2) đất canh tác kém hiệu quả. Đây là diện tích đất rừng trước đây chủ yếu để cỏ dại mọc, không mang lại giá trị kinh tế.
Theo anh Đồng, cây bách bộ sinh trưởng tốt, phù hợp với điều kiện khí hậu và thổ nhưỡng của địa phương. Nếu thực hiện đúng quy trình kỹ thuật từ khâu trồng, chăm sóc đến phòng trừ sâu bệnh, sau khoảng 12 tháng cây có thể cho thu hoạch.
Tương tự, gia đình ông Hoàng Văn Nội, xã Lộc Bình cũng tận dụng 5 sào (1.800 m2) đất dưới tán rừng để trồng xen canh cây bách bộ nhằm tăng thu nhập. Diện tích trồng chủ yếu nằm dưới tán thông, keo lâu năm để tận dụng quỹ đất dưới tán rừng. Theo hướng dẫn của cán bộ nông nghiệp địa phương, sau khoảng 12 - 18 tháng trồng, cây có thể cho thu hoạch cung ứng ra thị trường. Ông Nội cho hay, trước khi triển khai mô hình, gia đình đã tìm hiểu kỹ quy trình kỹ thuật, cách chăm sóc, bón phân và phòng trừ sâu bệnh nên hạn chế được rủi ro trong sản xuất, từng bước nâng cao hiệu quả kinh tế.
Không chỉ người dân chủ động chuyển đổi cây trồng, nhiều doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh cũng tham gia liên kết phát triển vùng nguyên liệu dược liệu. Tại xã Lộc Bình, Công ty TNHH MTV Xuất nhập khẩu Kim Sơn thường xuyên phối hợp với người dân từ khâu cung ứng giống, hướng dẫn kỹ thuật đến phòng trừ sâu bệnh trong quá trình cây sinh trưởng, phát triển.
Đối với cây dược liệu bách bộ, từ đầu năm 2026, xã Lộc Bình phối hợp với Công ty TNHH MTV Dược liệu Kim Sơn vận động 47 hộ dân tham gia trồng với tổng diện tích 1,5 ha. Dù mới đưa vào trồng thử nghiệm, diện tích cây hiện được đánh giá sinh trưởng tốt, phù hợp điều kiện khí hậu và thổ nhưỡng địa phương.
Ông Nguyễn Trung Kiên, Giám đốc Công ty TNHH MTV Xuất nhập khẩu Kim Sơn, Lạng Sơn cho biết, doanh nghiệp phối hợp với người dân phát triển cây dược liệu bách bộ; đồng thời tổ chức tập huấn kỹ thuật trồng, chăm sóc nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế cho người dân.
Theo ông Kiên, đến nay toàn xã đã phát triển được 1,5 ha cây bách bộ. Doanh nghiệp thường xuyên hướng dẫn người dân áp dụng đầy đủ quy trình kỹ thuật trong trồng và chăm sóc; hạn chế sử dụng hóa chất, thuốc bảo vệ thực vật, ưu tiên dùng phân vi sinh để bảo đảm chất lượng và dược tính của cây trồng.
Qua đánh giá bước đầu, mô hình trồng dược liệu xen canh dưới tán rừng cho hiệu quả kinh tế cao hơn nhiều loại cây lâm nghiệp truyền thống. Trong khi các loại cây như thông, keo, mỡ phải mất từ 5 - 7 năm mới cho thu hoạch thì nhiều loại dược liệu chỉ cần khoảng một năm đã có thể cung ứng ra thị trường, giúp người dân có thêm nguồn thu nhập để “lấy ngắn nuôi dài”.
Tuy nhiên, việc phát triển dược liệu trên địa bàn tỉnh vẫn còn nhiều khó khăn. Hiện nay, quy mô vùng trồng còn nhỏ lẻ, phân tán; liên kết chuỗi chưa chặt chẽ, chưa hình thành chuỗi giá trị hoàn chỉnh từ sản xuất, chế biến đến tiêu thụ. Phần lớn sản phẩm vẫn ở dạng thô nên giá trị kinh tế chưa cao. Đây được xem là những rào cản lớn đối với phát triển dược liệu theo hướng bền vững, đòi hỏi cần có giải pháp đồng bộ về quy hoạch, cơ chế chính sách, khoa học công nghệ và tổ chức sản xuất.
Người dân giới thiệu tiến độ sinh trưởng của cây bách bộ sau thời gian trồng 3 tháng.
Trước thực tế đó, các địa phương trong tỉnh đang đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân chuyển đổi cơ cấu cây trồng; đồng thời tăng cường kết nối với doanh nghiệp để hình thành vùng nguyên liệu tập trung.
Ông Trịnh Tuấn Đông, Bí thư Đảng ủy xã Lộc Bình cho biết, triển khai Nghị quyết 24 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về phát triển nông, lâm nghiệp đối với các cây trồng chủ lực gắn với chế biến, tiêu thụ giai đoạn 2026 - 2030, xã đã thành lập 11 Tổ công tác do các đồng chí trong Ban Thường vụ Đảng ủy làm Tổ trưởng, trực tiếp xuống các thôn vận động người dân thực hiện chủ trương phát triển nông nghiệp của tỉnh.
Theo ông Đông, địa phương thường xuyên tuyên truyền các cơ chế hỗ trợ để người dân phát triển cây trồng lâu năm kết hợp cây dược liệu ngắn ngày phù hợp điều kiện kinh tế từng hộ. Các tổ công tác căn cứ nhu cầu đăng ký cây trồng của người dân để phân loại, đánh giá từng khu vực; đồng thời phối hợp với các bộ phận chuyên môn hỗ trợ vay vốn, thủ tục đất đai và tháo gỡ khó khăn trong quá trình sản xuất.
Bám sát định hướng phát triển lâm nghiệp của tỉnh, nhiều địa phương đã chủ động phối hợp với doanh nghiệp trong và ngoài tỉnh nhằm hỗ trợ người dân về giống, kỹ thuật và đầu ra sản phẩm. Việc liên kết giữa người dân và doanh nghiệp bước đầu tạo nền tảng hình thành chuỗi giá trị trong sản xuất dược liệu.
Theo Kế hoạch số 122 ngày 1/4/2026 của Ủy ban nhân dân tỉnh Lạng Sơn về một số chính sách hỗ trợ đầu tư vào nông nghiệp giai đoạn 2026 - 2030, toàn tỉnh phấn đấu duy trì và phát triển khoảng 3.500 ha cây dược liệu; triển khai các mô hình trồng dưới tán rừng, áp dụng kỹ thuật tiên tiến, công nghệ cao để làm mô hình trình diễn và nhân rộng.
Tỉnh định hướng tập trung phát triển các loài dược liệu có thế mạnh; đồng thời đẩy mạnh chế biến sâu, đa dạng hóa sản phẩm nhằm đáp ứng yêu cầu thị trường. Các vùng trồng dược liệu tập trung được quy hoạch tại các xã có lợi thế như: Kiên Mộc, Mẫu Sơn, Công Sơn, Xuân Dương, Thống Nhất, Lợi Bác, Lộc Bình. Cùng với đó, tỉnh sẽ tăng cường đầu tư công nghệ chế biến, tìm kiếm thị trường tiêu thụ và xây dựng chuỗi liên kết với các doanh nghiệp sản xuất, bào chế dược liệu trong và ngoài tỉnh.
Ông Nguyễn Hữu Hưng, Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm Lạng Sơn cho biết, tổng diện tích trồng cây dược liệu dưới tán rừng trên địa bàn tỉnh ước đạt 1.056 ha, bằng 52,8% mục tiêu 2.000 ha của tỉnh. Trong số đó, các hộ gia đình chiếm khoảng 70% diện tích, chủ yếu sản xuất quy mô nhỏ lẻ, phân tán với các loại cây như sa nhân tím, ba kích, cát sâm, trà hoa vàng…
Cán bộ hướng dẫn người dân kỹ thuật bón phân vi sinh cho cây.
Toàn tỉnh hiện có 11 dự án trồng cây dược liệu dưới tán rừng với tổng quy mô 1.587 ha; trong đó có 1 dự án đã triển khai, 7 dự án đã được phê duyệt nhưng chưa thực hiện và 3 dự án dừng hoạt động. Điển hình là dự án đầu tư phát triển sản xuất liên kết theo chuỗi giá trị từ cây dược liệu tại xã Bắc Sơn với diện tích 81,3 ha, gồm 70,3 ha cây dược liệu dài ngày dưới tán rừng; 8,38 ha cây dược liệu ngắn ngày trên đất trồng cây hằng năm và 2,6 ha trên đất trồng lúa nước. Các loại cây chủ yếu gồm cát sâm, cốt khí, thủy xương bồ, địa liền…
Ngoài ra, bốn dự án khác đã được phê duyệt chủ trương đầu tư và đang chuẩn bị triển khai gồm: dự án trồng rừng kết hợp cây dược liệu và chăn nuôi gia súc tại xã Thống Nhất, quy mô 237 ha; dự án phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao tại thôn Nà Lòong, xã Kiên Mộc quy mô 90 ha; dự án trồng và phát triển cây mắc ca, gỗ lớn và dược liệu tại xã Kháng Chiến và Xuân Dương, quy mô 349 ha; dự án trồng và phát triển rừng, dược liệu dưới tán rừng tại xã Cao Lộc quy mô 37,8 ha.
Qua khảo sát, mô hình trồng dược liệu dưới tán rừng được đánh giá phù hợp với điều kiện đất đai, thổ nhưỡng của tỉnh, mang lại hiệu quả kinh tế từ 20 - 50 triệu đồng/ha/năm. Nhiều mô hình bước đầu cho hiệu quả tích cực như trồng trà hoa vàng dưới tán rừng thông tại xã Thái Bình; trồng cây khôi nhung dưới tán rừng hồi tại xã Mẫu Sơn; trồng sa nhân tím dưới tán rừng thông tại xã Lợi Bác; trồng cát sâm dưới tán rừng hồi tại xã Hưng Vũ...