'Lợi ích kép' từ sử dụng điện thông minh

Tại TP Hồ Chí Minh, tính đến thời điểm hiện tại, công suất cực đại (Pmax) hệ thống của lưới điện TP Hồ Chí Minh đạt 8.450 MW, đạt gần bằng đỉnh Pmax năm 2025 là 9.116MW. Trong bối cảnh đó, TP Hồ Chí Minh đã triển khai nhiều giải pháp đồng bộ để hướng tới vừa đảm bảo cung ứng điện cho hoạt động sản xuất kinh doanh nhưng vừa thực hiện tốt việc tiết kiệm nguồn năng lượng, trong đó có điện. 

Vận hành lưới điện linh hoạt trong mùa khô

Trước áp lực gia tăng của nhu cầu tiêu thụ điện trong mùa khô, Tổng công ty Điện lực TP Hồ Chí Minh (EVNHCMC) đã chủ động xây dựng hai kịch bản vận hành hệ thống điện năm 2026. Theo đó, dựa trên dự báo thời tiết và xu hướng tăng trưởng phụ tải, EVNHCMC dự kiến mức công suất cực đại mùa khô năm đạt 9.556 MW ở kịch bản cơ sở (tăng 4,8% so với năm 2025) và có thể lên đến 10.059 MW ở kịch bản tăng cao (tăng 9,7%).

Trong đó, khu vực TP Hồ Chí Minh dự kiến tăng đến 5.551 MW (tăng 9,6% so với cùng kỳ); khu vực Bình Dương đạt mức 3.179 MW (tăng 12,5%); khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu đạt mức 1.423 MW, (tăng 11,3%) phản ánh áp lực chung lên toàn hệ thống điện Thành phố trong bối cảnh nhu cầu sản xuất, kinh doanh và sinh hoạt tiếp tục phục hồi và mở rộng mạnh mẽ.

Từ những thách thức trên, ông Luân Quốc Hưng, Phó Tổng giám đốc EVNHCMC cho biết, ngành điện đã đồng loạt triển khai nhiều giải pháp kỹ thuật và quản lý nhằm đảm bảo cung ứng điện ổn định, hạn chế tối đa nguy cơ thiếu điện; đồng thời, nâng cao độ tin cậy vận hành lưới điện trong giai đoạn cao điểm.

Cụ thể, các đơn vị trực thuộc đã hoàn tất kế hoạch vận hành thường xuyên; trong đó, tính toán kỹ các chỉ số độ tin cậy như: SAIFI, SAIDI; đồng thời, đẩy nhanh tiến độ sửa chữa, bảo trì các hạng mục lưới điện có nguy cơ ảnh hưởng đến cung cấp điện.

“Ngành điện cũng ưu tiên hạn chế cắt điện phục vụ công tác trong những tháng cao điểm mùa khô, đồng thời áp dụng hàng loạt giải pháp thi công hiện đại không gây gián đoạn điện cho khách hàng như: sửa chữa nóng (live-line), vệ sinh cách điện online, đóng kết mạch vòng hay sử dụng máy biến áp lưu động. Bên cạnh đó, công tác kiểm tra thiết bị theo tình trạng vận hành (CBM) được triển khai đồng bộ, kết hợp với việc thay thế các vật tư, thiết bị đã xuống cấp nhằm đảm bảo an toàn và hiệu quả vận hành lâu dài…”, ông Hưng chia sẻ.

Song song với các giải pháp kỹ thuật, Trung tâm Điều độ hệ thống điện TP Hồ Chí Minh cũng liên tục cập nhật trạng thái vận hành của nguồn và lưới điện để kịp thời điều chỉnh phương án cung cấp điện, xây dựng các kịch bản ứng phó trong nhiều tình huống khác nhau, từ vận hành bình thường đến khi hệ thống thiếu công suất hoặc sản lượng.

Đáng chú ý, theo phân bổ công suất từ Công ty Vận hành Hệ thống điện và Thị trường điện Quốc gia (NSMO), trong kịch bản cơ sở, nguồn điện vẫn cơ bản đáp ứng đủ nhu cầu của Thành phố kể cả khi phụ tải tăng cao 9,7%. Tuy nhiên, ở kịch bản tăng trưởng cao, nguy cơ thiếu điện cục bộ vào giờ cao điểm buổi tối vẫn có thể xảy ra, đòi hỏi sự chủ động từ phía ngành điện cũng như sự phối hợp chặt chẽ của các doanh nghiệp và người dân trong việc sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả và hợp lý.

Từ dự báo nhu cầu điện tăng cao, Ủy ban nhân dân TP Hồ Chí Minh đã kiến nghị Bộ Công Thương và NSMO ưu tiên bảo đảm nguồn cung trong giai đoạn cao điểm mùa khô (tháng 4 đến tháng 6). Trọng tâm là hạn chế tối đa việc cắt giảm công suất, đặc biệt trong khung giờ cao điểm nhằm duy trì ổn định sinh hoạt đô thị và hoạt động sản xuất - kinh doanh, qua đó, hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng kinh tế trên 10%. Tuy nhiên, theo tính toán của NSMO, trong kịch bản tăng trưởng cao, hệ thống điện vẫn có thể thiếu khoảng 354 MW vào cao điểm buổi tối (17h00 - 20h00). Trong trường hợp cực đoan, mức thiếu có thể lên tới 723 - 1.226 MW.

Để đảm bảo nguồn cung và an toàn, ngành điện Thành phố đã nâng cấp lưới điện, đẩy nhanh tiến độ các công trình trọng điểm; đồng thời, xây dựng phương án vận hành linh hoạt. Công tác dự báo phụ tải và điều độ hệ thống được thực hiện hằng ngày nhằm tối ưu hóa phân bổ nguồn điện.

Với khối doanh nghiệp, EVNHCMC khuyến nghị tăng cường tiết kiệm năng lượng và điều chỉnh kế hoạch sản xuất, dịch chuyển nhu cầu sử dụng điện ra khỏi khung giờ cao điểm; đồng thời, khuyến nghị người sử dụng điện cần thường xuyên kiểm tra hệ thống điện: thay thế dây điện cũ, bong tróc, nhiều mối nối không đảm bảo an toàn; không để dây điện chằng chịt, treo mắc sai kỹ thuật, nhất là tại khu vực mái tôn, ban công, nơi ẩm ướt, đảm bảo khoảng cách an toàn với đường dây điện gần nhà; thực hiện che chắn, bảo vệ thiết bị điện ngoài trời…

Bền vững và “lợi ích kép” cho ngành điện, người sử dụng

Trước áp lực phụ tải tăng mạnh trong mùa nắng nóng, bài toán cân bằng cung - cầu điện không chỉ là vấn đề kỹ thuật, mà còn gắn chặt với mục tiêu tăng trưởng kinh tế và phát triển bền vững; trong đó, các giải pháp điều chỉnh và dịch chuyển phụ tải đang được xem là “đòn bẩy mềm” giúp tối ưu vận hành hệ thống điện; đồng thời, mang lại lợi ích kinh tế thiết thực cho doanh nghiệp.

Ông Nguyễn Việt Anh, Phó Giám đốc Công ty Điện lực Thuận An (khu vực Bình Dương cũ) nhấn mạnh: “Vai trò then chốt của dịch chuyển phụ tải là khách hàng chủ động chuyển một phần công suất sử dụng, khuyến khích từ 5 - 10% từ khung giờ cao điểm 17h - 20h sang giờ thấp điểm sau 22h. Đối với điều chỉnh phụ tải thì doanh nghiệp thực hiện theo yêu cầu từ Trung tâm điều độ hệ thống điện trong các tình huống khẩn cấp. Mức công suất điều chỉnh được thông báo trước cho khách hàng dựa trên thỏa thuận đã ký kết”.

Dưới góc độ kinh tế, đại diện Công ty trách nhiệm hữu hạn năng lượng An Việt Phát (phường Thuận Giao) cho rằng, việc tiết giảm phụ tải không chỉ giảm áp lực đầu tư nguồn điện và hạ nhiệt sức ép tăng giá điện mà còn mang lại giá trị kinh tế trực tiếp cho doanh nghiệp. “Điều này giúp doanh nghiệp có thể tối ưu hóa chi phí sản xuất, giảm thiểu rủi ro sự cố do quá tải cục bộ, đồng thời nâng cao tính chủ động trong quản trị năng lượng. Chúng tôi sẽ phối hợp và từng bước điều chỉnh kế hoạch sản xuất để thích ứng”, đại diện doanh nghiệp này chia sẻ.

Song song với các giải pháp điều hành phụ tải, TP Hồ Chí Minh cũng đang đẩy mạnh kiểm soát sử dụng điện theo hướng minh bạch và hiệu quả; tăng cường phúc tra điện kế, rà soát các trường hợp tiêu thụ bất thường hay không sử dụng điện trong thời gian dài. Ngành điện Thành phố cũng tăng cường hướng dẫn, hỗ trợ khách hàng phát triển các nguồn điện mặt trời, điện gió; khuyến khích các cơ sở sản xuất, trung tâm thương mại sử dụng máy phát điện dự phòng.

Đối với cơ quan hành chính sự nghiệp và tòa nhà văn phòng, ngành điện khuyến cáo mở máy điều hòa trễ và tắt sớm 60 phút so với giờ bắt đầu và giờ kết thúc làm việc; cần điều chỉnh máy điều hòa ở nhiệt độ từ 26 độ C trở lên; tối ưu thời gian vận hành thiết bị và cắt giảm hệ thống chiếu sáng không cần thiết…

Với thông điệp “Sáng tạo xanh - Tương lai xanh”, Thành phố kêu gọi các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp và người dân chủ động thực hành tiết kiệm điện, ứng dụng công nghệ, đổi mới phương thức sản xuất và tiêu dùng theo hướng bền vững. Đặc biệt, hưởng ứng Chiến dịch Giờ Trái đất năm 2026, Thành phố đã đồng loạt tắt đèn trong 1 giờ (từ 20h30 đến 21h30 ngày 28/3), kêu gọi sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả, từng bước hình thành thói quen sử dụng năng lượng hợp lý, góp phần nâng cao hiệu quả phát triển kinh tế - xã hội.

Chia sẻ từ góc nhìn người trẻ, chị Nguyễn Thị Phương Hằng, phường Bến Thành cho biết: “Việc tắt đèn trong 1 giờ là dịp để nhìn lại thói quen sống mỗi ngày; là để thực hành tiết kiệm điện. Hãy bắt đầu từ những việc rất nhỏ như: tắt các thiết bị điện khi không sử dụng, hạn chế dùng điều hòa nếu thời tiết không quá nóng… sẽ góp phần lan tỏa lối sống xanh”.

Ở góc độ tổ chức, ông Lê Tuấn Anh, Phó Bí thư Thành Đoàn TP Hồ Chí Minh, nhấn mạnh: “Tiết kiệm năng lượng không phải là sự thiếu thốn, mà là sự sáng tạo trong lối sống. Chúng tôi kỳ vọng mỗi đoàn viên sẽ trở thành một ‘đại sứ xanh’, biến tinh thần tiết kiệm điện từ một hành động hưởng ứng trong 60 phút thành châm ngôn sống suốt 365 ngày”.

Từ góc độ quản lý nhà nước, TP Hồ Chí Minh cũng đang triển khai đồng bộ các giải pháp tiết kiệm điện trong giai đoạn 2026-2030. Các sở, ngành được yêu cầu chủ động áp dụng công nghệ chiếu sáng thông minh, tăng cường sử dụng năng lượng tái tạo và đẩy mạnh truyền thông nâng cao nhận thức cộng đồng.

Có thể thấy, trong bối cảnh đô thị hóa nhanh và nhu cầu năng lượng không ngừng gia tăng, bài toán điện năng không còn là câu chuyện riêng của ngành điện. Sự tham gia chủ động của doanh nghiệp, người dân và các tổ chức xã hội đang tạo nên “lợi ích kép” - vừa đảm bảo an ninh năng lượng vừa thúc đẩy tăng trưởng kinh tế theo hướng xanh và bền vững. Đây chính là nền tảng để các đô thị lớn như TP Hồ Chí Minh tiến tới mô hình phát triển thông minh, thích ứng và có trách nhiệm với môi trường trong dài hạn.