Mua bán xăng, dầu tại cửa hàng Petrolimex. Ảnh: Trần Việt/TTXVN
Trong bối cảnh eo biển Hormuz tuyến vận tải chiến lược trung chuyển khoảng 1/4 sản lượng dầu thô toàn cầu có nguy cơ bị gián đoạn, áp lực lên cán cân cung – cầu năng lượng ngày càng gia tăng, kéo theo những hệ lụy lan tỏa tới nhiều nền kinh tế; trong đó, có Việt Nam.
Trước diễn biến phức tạp này, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) đã kích hoạt cơ chế theo dõi và ứng phó sớm. Chia sẻ với phóng viên TTXVN, đại diện Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước cho biết, ngay khi căng thẳng leo thang, Cục đã tổ chức làm việc với hai nhà máy lọc dầu chủ lực là Công ty cổ phần Lọc hóa dầu Bình Sơn và Công ty TNHH Lọc hóa dầu Nghi Sơn cùng các thương nhân đầu mối lớn nhằm rà soát toàn diện năng lực sản xuất, tồn kho, kế hoạch nhập khẩu và khả năng đáp ứng nhu cầu trong nước theo từng kịch bản.
Trên cơ sở đánh giá thực trạng và dự báo xu hướng thị trường quốc tế, Cục đã báo cáo Bộ Công Thương, đồng thời xây dựng hệ thống kịch bản điều hành tương ứng với các mức độ biến động khác nhau của giá dầu và nguồn cung toàn cầu. Cách tiếp cận không chỉ dừng ở phản ứng ngắn hạn mà hướng tới quản trị rủi ro tổng thể, bảo đảm tính chủ động và linh hoạt trong điều hành.
Trọng tâm giải pháp hiện nay được triển khai theo ba trụ cột lớn. Cụ thể, theo dõi sát diễn biến thị trường và điều hành nguồn cung linh hoạt, kịp thời. Bộ Công Thương sẽ liên tục cập nhật tình hình giá dầu, sản lượng khai thác, tồn kho và dòng chảy thương mại quốc tế để có điều chỉnh phù hợp về nhập khẩu và phân bổ nguồn hàng. Đồng thời, tăng cường kiểm tra việc thực hiện nghĩa vụ dự trữ tối thiểu năm 2026 của các thương nhân đầu mối theo phân giao. Việc duy trì mức dự trữ bắt buộc không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn là “van an toàn” quan trọng để ổn định thị trường trong những thời điểm biến động bất thường.
Mặt khác, bảo đảm vận hành thông suốt hệ thống phân phối từ đầu mối đến bán lẻ. Cục đã chỉ đạo tăng cường thanh tra, kiểm tra nhằm xử lý nghiêm các hành vi găm hàng, đầu cơ, nâng giá bất hợp lý hoặc gây gián đoạn nguồn cung. Song song đó, Sở Công Thương các tỉnh, thành phố được yêu cầu giám sát chặt chẽ hoạt động kinh doanh tại các cửa hàng bán lẻ, bảo đảm cung ứng liên tục, không để xảy ra tình trạng đứt gãy cục bộ. Các thương nhân đầu mối và phân phối phải thực hiện nghiêm trách nhiệm chia sẻ nguồn hàng trong hệ thống, hài hòa lợi ích giữa các khâu, qua đó duy trì ổn định toàn chuỗi cung ứng.
Ngoài ra, Cục chủ động kịch bản dài hạn và tăng cường phối hợp liên ngành. Cục đã tham mưu Bộ Công Thương trình Chính phủ các phương án điều hành tương ứng với từng cấp độ rủi ro, từ trường hợp xung đột sớm hạ nhiệt đến kịch bản kéo dài, gây đứt gãy nguồn cung nghiêm trọng. Tinh thần xuyên suốt là không bị động trước mọi tình huống, kể cả khi thị trường thế giới xuất hiện các cú sốc lớn ngoài dự báo.
Trong khuôn khổ phối hợp ngành năng lượng, Cục đã làm việc với Tập đoàn Công nghiệp – Năng lượng Quốc gia Việt Nam để chỉ đạo các nhà máy lọc dầu vận hành an toàn, ổn định, bảo đảm cung ứng đủ sản lượng theo hợp đồng đã ký. Đồng thời, chủ động điều chỉnh kế hoạch sản xuất khi cần thiết và đa dạng hóa nguồn dầu thô nhập khẩu, mở rộng sang các thị trường thay thế ngoài khu vực Trung Đông nhằm giảm thiểu rủi ro phụ thuộc.
Về hoàn thiện thể chế, Bộ Công Thương đã trình Chính phủ ban hành nghị định mới thay thế các quy định hiện hành về kinh doanh xăng dầu, hướng tới tăng tính minh bạch, cạnh tranh và phù hợp thực tiễn. Cùng với đó, Bộ phối hợp chặt chẽ với Bộ Tài chính, Bộ Khoa học và Công nghệ, Ngân hàng Nhà nước trong điều hành giá theo hướng linh hoạt, bám sát diễn biến thị trường; rút ngắn thời gian kiểm định, hợp quy chất lượng đối với xăng dầu nhập khẩu để đẩy nhanh quá trình đưa hàng ra thị trường. Các bước chuẩn bị cho lộ trình triển khai xăng E10 từ ngày 1/6/2026 cũng đang được triển khai đồng bộ, bảo đảm chuyển đổi có kiểm soát và ổn định.
Bên cạnh đó, Bộ Công Thương đã kiến nghị Ngân hàng Nhà nước và UBND các tỉnh, thành phố ưu tiên nguồn ngoại tệ và tín dụng cho doanh nghiệp nhập khẩu dầu thô và xăng dầu thành phẩm trong giai đoạn thị trường biến động mạnh. Đồng thời, tăng cường hỗ trợ công tác lưu thông, bảo đảm an ninh trật tự tại các điểm kinh doanh và đẩy mạnh thanh tra, giám sát trên địa bàn.