Khoảng thời gian còn lại của năm 2026 không cho phép thành phố tiếp tục điều hành theo quán tính, mà đòi hỏi một trạng thái hành động mới quyết liệt hơn, linh hoạt hơn và lấy hiệu quả thực tế làm thước đo.
Thành phố Cần Thơ phát triển dọc theo hai bên bờ sông Hậu. Ảnh tư liệu: Phan Tuấn Anh/TTXVN
Từ điều hành hành chính sang quản trị tăng trưởng
Khoảng cách giữa mức tăng trưởng 6,7% của nửa đầu năm 2026 với mục tiêu GRDP trên 10% vào cuối năm là một thách thức không nhỏ. Tuy nhiên, theo nhiều chuyên gia, đây không phải là khoảng cách về nguồn lực mà chủ yếu nằm ở khâu tổ chức thực hiện. Cần Thơ vẫn sở hữu nhiều lợi thế nổi trội của một trung tâm vùng Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) với hệ thống kết cấu hạ tầng đang được đầu tư mạnh, công nghiệp chế biến tiếp tục mở rộng, và thương mại - dịch vụ duy trì đà tăng trưởng tốt. Điều cần nhất lúc này là chuyển hóa các lợi thế sẵn có ấy thành sản lượng kinh tế thực tế.
Để tạo bước bứt phá nhanh cho nửa cuối năm 2026, thành phố cần áp dụng ngay các nhóm giải pháp mang tính đột phá nhằm khơi thông điểm nghẽn lớn nhất hiện nay là công tác giải phóng mặt bằng. Ông Lê Châu Hải Vũ, Giám đốc Công ty tư vấn doanh nghiệp ConsulTech, nhận định Cần Thơ cần quyết liệt tháo gỡ mặt bằng cho các dự án trọng điểm như Quốc lộ 91 đoạn Km0-Km7 và các trục cao tốc vùng để giảm chi phí logistics cho nông sản, từ đó kích hoạt dòng vốn tư nhân. Muốn vậy, địa phương phải đi trước một bước trong việc xây dựng các khu tái định cư đồng bộ để người dân đồng thuận bàn giao mặt bằng sớm.
Song song đó, việc cá thể hóa trách nhiệm gắn với chế tài nghiêm khắc cần được thực hiện triệt để từ cấp chủ đầu tư đến người đứng đầu xã, phường. Địa phương nào chậm trễ, chủ đầu tư nào giải ngân dưới mức trung bình mà không có lý do chính đáng phải bị luân chuyển công tác ngay lập tức. Để xóa bỏ tình trạng báo cáo giấy chậm trễ, Cần Thơ nên áp dụng hệ thống camera giám sát công trường kết hợp phần mềm cập nhật tiến độ giải ngân trực tuyến. Công nghệ này giúp lãnh đạo thành phố có thể ngồi tại văn phòng phát hiện ngay "điểm nghẽn" do nhà thầu hay do thủ tục hành chính, từ đó chỉ đạo tháo gỡ trực tiếp trong vòng 24 giờ.
Biến đầu tư công thành "vốn mồi" dẫn dắt doanh nghiệp
Sự quyết liệt trong điều hành là mệnh lệnh bắt buộc khi nhìn vào bức tranh tài chính hiện tại. Theo báo cáo của UBND thành phố Cần Thơ, đến cuối tháng 6/2026, tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công ước đạt khoảng 28%, thấp hơn tiến độ kịch bản là 50%. Điều này đồng nghĩa với việc dư địa tăng trưởng trong những tháng cuối năm còn rất lớn nếu tiến độ được cải thiện.
PGS.TS Phan Anh Tú, Phó Hiệu trưởng Trường Kinh tế thuộc Đại học Cần Thơ, phân tích rằng trong ngắn hạn, đầu tư công vẫn là động lực có sức lan tỏa mạnh nhất. Giá trị xây lắp tạo ra từ nguồn vốn này không chỉ đóng góp trực tiếp vào GRDP mà còn kéo theo nhu cầu vật liệu xây dựng, lao động, vận tải và dịch vụ tư nhân. Vì vậy, mục tiêu giải ngân 100% kế hoạch vốn cần được xem như một "mệnh lệnh điều hành", bởi điểm nghẽn của địa phương không nằm ở nguồn lực mà ở tốc độ biến nguồn lực thành kết quả.
Đồng quan điểm, ông Nguyễn Văn Hào, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp thành phố Cần Thơ cho biết, theo báo cáo của UBND thành phố Cần Thơ, đến cuối tháng 6/2026 dự kiến tỷ lệ giải ngân đạt khoảng 28%, thấp hơn tiến độ kịch bản là 50%. Điều này cũng đồng nghĩa với việc dư địa tăng trưởng trong 6 tháng cuối năm vẫn còn rất lớn nếu tiến độ được cải thiện.
Ông Hào kiến nghị, thành phố nên tiếp tục duy trì cơ chế kiểm tra tiến độ hằng tuần đối với các dự án trọng điểm; phân loại rõ từng nhóm khó khăn để xử lý theo đúng thẩm quyền; đồng thời phát huy hơn nữa vai trò của các tổ công tác liên ngành nhằm tháo gỡ ngay những vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện.
Song song đó, Cần Thơ áp dụng cơ chế linh hoạt trong đền bù, tái định cư và đặc biệt là phải đi trước một bước trong việc xây dựng các khu tái định cư đồng bộ để người dân yên tâm bàn giao mặt bằng.Đối với các dự án có khả năng giải ngân nhanh, cần ưu tiên nguồn lực để hoàn thành sớm; đối với các dự án chậm kéo dài, cần mạnh dạn điều chuyển vốn sang những dự án có khả năng hấp thụ tốt hơn.
Dưới góc nhìn chiến lược, chuyên gia tăng trưởng Giả Thanh Phong, Giám đốc điều hành công ty tư vấn Stratify Partners, bổ sung cần mạnh dạn điều chuyển vốn khỏi những dự án không còn khả năng giải ngân sang các công trình có tiến độ tốt hơn để tối ưu hiệu quả sử dụng nguồn lực. Thành phố Cần Thơ cũng cần rút ngắn quy trình phối hợp giữa các sở, ngành và địa phương; xác lập rõ trách nhiệm của từng đầu mối; đồng thời ưu tiên nguồn lực cho các dự án có sức lan tỏa lớn như hạ tầng giao thông, logistics, khu công nghiệp, hạ tầng số và các trung tâm chế biến.
Khi đầu tư công đóng vai trò dẫn dắt thì doanh nghiệp mới là chủ thể trực tiếp tạo ra tăng trưởng. Tiến sĩ Trần Hữu Hiệp, Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch ĐBSCL, nhận định doanh nghiệp hiện nay không thiếu quyết tâm, nhưng điều họ cần nhất là một môi trường kinh doanh minh bạch, ổn định và có thể dự báo. Cải cách hành chính vì vậy cần chuyển từ mục tiêu "đúng quy trình" sang "đúng thời gian", giảm tối đa chi phí tuân thủ cho dòng chảy kinh tế.
Để hiện thực hóa điều đó, chuyên gia Giả Thanh Phong khuyến nghị Cần Thơ cần khơi thông đồng thời ba dòng chảy cốt lõi: dòng vốn, dòng đơn hàng và dòng thủ tục. Thành phố cần thiết kế các chương trình tín dụng phù hợp dựa trên dòng tiền và phương án kinh doanh khả thi thay vì chỉ phụ thuộc tài sản thế chấp; chính quyền làm cầu nối giúp doanh nghiệp tiếp cận các chuỗi hệ thống phân phối hiện đại; và quan trọng nhất là rút ngắn, minh bạch hóa các thủ tục đầu tư, đất đai, xây dựng và môi trường.
Niềm tin của doanh nghiệp vào môi trường đầu tư và năng lực thực thi của chính quyền chính là một nguồn lực chiến lược. Nguồn lực ấy không thể hình thành bằng nghị quyết, mà phải được tích lũy từ tiến độ của từng dự án, tốc độ xử lý từng hồ sơ. Để bứt phá, Cần Thơ phải chuyển đổi mạnh mẽ từ tư duy quản lý sang quản trị phát triển, từ điều hành theo quy trình sang điều hành theo kết quả, làm tiền đề xây dựng một nền quản trị hiện đại đủ năng lực dẫn dắt không gian phát triển mới của cả vùng Đồng bằng sông Cửu Long.
Bài 3: Động lực từ tri thức và chuyển đổi số