Các nhân viên Công ty Điện lực Sài Gòn bảo trì hệ thống điện.
Áp lực từ hóa đơn tiền điện tăng
Ghi nhận tại khu nhà trọ ở phường Tân Tạo, chị Lê Thị Mỹ Hạnh, công nhân làm việc tại Khu công nghiệp Bình Tân, không giấu được sự lo lắng khi nhận hóa đơn tiền điện tháng 3 tăng thêm hơn 300.000 đồng so với mức thông thường. Với thu nhập vốn đã hạn chế, lại phải nuôi con nhỏ trong bối cảnh chi phí sinh hoạt ngày càng leo thang, khoản phát sinh này buộc chị phải cân nhắc cắt giảm nhiều khoản chi tiêu thiết yếu trong gia đình.
Chị Hạnh cho biết, căn phòng trọ nhỏ, chật hẹp nên những ngày nắng nóng kéo dài làm cho nhiệt độ trong phòng tăng, cuộc sống sinh hoạt trở nên ngột ngạt. “Phòng trọ nóng hầm hập, nên gia đình phải bật quạt suốt đêm để các con có thể ngủ. Tiêu thụ điện nhiều, tiền điện tăng khiến cuộc sống càng thêm áp lực; mỗi tháng phải chắt chiu hơn, tính toán chật vật hơn…”, chị Hạnh chia sẻ.
Không chỉ riêng gia đình chị Hạnh, tình trạng hóa đơn tiền điện tăng đang diễn ra tại nhiều khu nhà trọ công nhân khác. Bà Nguyễn Thị Lan, chủ một dãy trọ tại khu vực Dĩ An cho biết, thời gian gần đây liên tục nhận được phản ánh từ người thuê về mức tiền điện tăng bất thường so với các tháng trước.
“Với mức thu nhập eo hẹp của gia đình công nhân, tiền điện chỉ cần tăng thêm vài trăm nghìn đồng đã tạo áp lực chi tiêu, nhất là khi giá cả nhiều mặt hàng thiết yếu đều có xu hướng tăng. Nhiều gia đình công nhân ở trọ phải cắt giảm các khoản chi khác để bù vào phần chi phí điện phát sinh”, bà Lan cho hay.
Không chỉ người lao động thuê trọ, nhiều hộ gia đình, tiểu thương và doanh nghiệp nhỏ phải đối mặt với chi phí điện tăng trong mùa khô. Đáng nói, ngay cả khi không có nhiều thay đổi trong thói quen sử dụng điện, hóa đơn vẫn tăng do ảnh hưởng từ thời tiết nắng nóng kéo dài, kéo theo nhu cầu sử dụng các thiết bị làm mát tăng cao, cùng với đặc điểm chu kỳ tiêu thụ điện theo mùa.
Thực tế này buộc nhiều hộ kinh doanh nhỏ phải điều chỉnh hoạt động, từ việc rút ngắn thời gian vận hành đến tiết giảm tối đa các thiết bị tiêu thụ điện nhằm kiểm soát chi phí. Trong bối cảnh kinh tế còn nhiều thách thức, việc chi phí điện tăng cao đang trở thành bài toán khó với không ít gia đình và doanh nghiệp.
Tác động từ thời tiết và thói quen tiêu dùng
Các nhân viên Công ty Điện lực Chợ Lớn trực ca vận hành.
Trước tình trạng hóa đơn tiền điện tăng mạnh trong tháng 3 và dự báo tiếp tục tăng trong các tháng cao điểm mùa khô (4, 5/2026), đại diện ngành điện cho đây là diễn biến mang tính quy luật, xuất phát từ nhiều yếu tố khách quan lẫn thói quen tiêu dùng.
Ông Bùi Trung Kiên, Phó Tổng Giám đốc Tổng công ty Điện lực TP Hồ Chí Minh (EVNHCMC) lý giải: Mức tiêu thụ điện giữa các tháng trong năm thường có sự chênh lệch rõ rệt. Cụ thể, tháng 2 hằng năm thường chỉ có 28 ngày và trùng với kỳ nghỉ Tết Nguyên đán kéo dài, nhất là khi nhiều người lao động về quê, hoạt động sản xuất - kinh doanh tạm ngưng hoặc hoạt động cầm chừng. Do đó, nhu cầu sử dụng điện trong giai đoạn này giảm đáng kể, kéo theo hóa đơn tiền điện ở mức thấp.
Bước sang tháng 3, các hoạt động sinh hoạt, sản xuất và kinh doanh trở lại bình thường; đồng thời, có 31 ngày cùng với nền nhiệt tăng cao khiến nhu cầu sử dụng điện tăng mạnh. “Việc hóa đơn tiền điện tháng 3 cao hơn tháng 2 không phải hiện tượng bất thường”, ông Kiên nói.
Từ nhu cầu tiêu dùng thực tế, EVNHCMC dự báo trong tháng 4, sản lượng điện tiêu thụ bình quân ngày toàn TP Hồ Chí Minh đạt 173,53 triệu kWh/ngày, cao hơn 2,92% (tương đương 4,92 triệu kWh/ngày) so với tháng 3/2026 và cao hơn 3,39% (tương đương 5,69 triệu kWh/ngày) so với cùng kỳ tháng 4/2025. Cùng với nhiệt độ môi trường tăng cao dẫn đến các hộ gia đình, cơ quan, doanh nghiệp sử dụng nhiều thiết bị làm mát, đặc biệt là trong sử dụng thiết bị điều hòa không khí, máy lạnh (máy điều hòa) là nguyên nhân chính tiêu hao điện nhiều nhất.
Giải thích thêm điều này, đại diện Hội Điện lực TP Hồ Chí Minh cho biết, mùa nắng nóng nhiệt độ ngoài trời thường xuyên ở mức cao (37 - 40°C), các hộ gia đình có xu hướng sử dụng thiết bị làm mát, máy lạnh kéo dài, liên tục cả ngày đêm và sử dụng nhiều thiết bị điện cùng lúc. Bên cạnh đó, các thiết bị bảo quản thực phẩm như: tủ lạnh, tủ đông cũng phải hoạt động với cường độ cao hơn để duy trì nhiệt độ ổn định, dẫn đến tiêu thụ điện tăng.
Ngoài ra, việc sử dụng quạt điện, tivi, máy tính, máy giặt… với tần suất lớn hơn, cùng thói quen mở tủ lạnh thường xuyên, cũng góp phần làm gia tăng đáng kể lượng điện tiêu thụ.
Một yếu tố quan trọng khác là cơ chế tính giá điện theo bậc thang. Khi sản lượng tiêu thụ vượt các ngưỡng quy định, phần điện năng tăng thêm sẽ được tính theo mức giá cao hơn, khiến hóa đơn tăng nhanh hơn so với mức tăng thực tế.
Từ những phân tích trên, đại diện ngành điện cho rằng, việc chi phí điện gia tăng trong mùa nắng nóng là khó tránh khỏi, ngay cả khi thói quen sử dụng không thay đổi nhiều. Do vậy, các hộ gia đình, cơ quan và doanh nghiệp cần chủ động sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả để kiểm soát chi phí.
Ngành điện chủ động ứng phó với kỷ lục tiêu thụ điện
Nhân viên Tổng Công ty Điện lực TP Hồ Chí Minh trực tại Trung tâm Điều độ Hệ thống điện Thành phố.
Không chỉ người dân và doanh nghiệp chịu áp lực từ hóa đơn tiền điện gia tăng, ngành điện TP Hồ Chí Minh cũng đang đối mặt với thách thức lớn trong việc đảm bảo cung ứng điện an toàn, ổn định và liên tục trong mùa khô năm 2026.
Thực tế cho thấy, dù chưa bước vào cao điểm nắng nóng, hệ thống điện thành phố đã ghi nhận mức tiêu thụ ở ngưỡng cao. Cụ thể, ngày 31/3/2026, sản lượng điện tiêu thụ toàn thành phố đạt gần 177 triệu kWh, trong khi công suất cực đại (Pmax) vượt 8.450 MW, tiệm cận mức đỉnh của năm 2025. Theo nhận định của ngành điện, đây mới chỉ là giai đoạn khởi đầu, khi thời tiết chưa thực sự bước vào đỉnh điểm nắng nóng.
Dự báo từ Đài Khí tượng Thủy văn khu vực Nam Bộ cho thấy, nắng nóng sẽ tiếp tục duy trì trên diện rộng, đặc biệt tại khu vực Đông Nam Bộ và TP Hồ Chí Minh. Nhiệt độ cao nhất phổ biến từ 35 - 37°C với thời gian nắng gay gắt kéo dài từ 12 đến 16 giờ mỗi ngày; cảm nhận thực tế ngoài trời có thể cao hơn từ 2 - 4°C, nhất là tại các khu vực đô thị có mật độ bê tông và nhựa đường dày đặc.
Trước áp lực gia tăng của phụ tải điện, ông Nguyễn Văn Thanh, Tổng Giám đốc EVNHCMC cho biết, đơn vị đã chủ động xây dựng hai kịch bản vận hành hệ thống điện trong mùa khô năm nay. Theo kịch bản cơ sở, công suất cực đại toàn hệ thống dự kiến đạt 9.556 MW, tăng 4,8% so với năm 2025. Trong trường hợp thời tiết diễn biến cực đoan, công suất cực đại có thể lên tới 10.059 MW, tương ứng mức tăng 9,7%.
Để ứng phó, ngành điện Thành phố đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp; trong đó, tập trung điều hành hệ thống điện linh hoạt, đảm bảo cung ứng ổn định cho các hoạt động kinh tế - xã hội; khuyến khích khách hàng dịch chuyển phụ tải sang giờ thấp điểm, tăng cường sử dụng năng lượng tái tạo, đặc biệt là điện mặt trời mái nhà nhằm giảm áp lực cho lưới điện.
Cùng với đó, ngành điện cũng đẩy mạnh chuyển đổi số trong cung cấp dịch vụ; tăng cường đầu tư xây dựng, nhiều công trình lưới điện trọng điểm, nhất là các dự án 220kV và 110kV nhằm nâng cao năng lực cung ứng điện.
Theo EVNHCMC, trong quý I/2026, sản lượng điện thương phẩm toàn thành phố đạt 13,32 tỷ kWh, tăng 4,9% so với cùng kỳ năm trước. Các chỉ số về độ tin cậy cung cấp điện tiếp tục được cải thiện, với số lần mất điện trung bình (SAIFI) ở mức 0,21 lần và thời gian mất điện trung bình (SAIDI) khoảng 18 phút. Tỷ lệ tổn thất điện năng được kiểm soát ở mức 1,98%, thấp hơn kế hoạch đề ra.
EVNHCMC dự báo, quý II/2026 sẽ là giai đoạn cao điểm của mùa khô, do đó, toàn ngành sẽ tập trung tối đa nguồn lực để vận hành hệ thống điện an toàn, liên tục. Ngoài ra, việc người dân chủ động thích ứng và sử dụng điện hợp lý không chỉ giúp giảm chi phí mà còn góp phần giảm tải cho hệ thống điện, đảm bảo an ninh năng lượng cho toàn thành phố.