Chứng khoán tháng 9 với những yếu tố hỗ trợ

Câu chuyện nâng hạng, dòng vốn ngoại, lãi suất, thanh khoản và triển vọng kết quả kinh doanh đang mở thêm dư địa cho thị trường, nhưng mức độ tác động sẽ không đồng đều giữa các nhóm cổ phiếu.

Chờ dòng vốn ngoại sau nâng hạng

Theo các chuyên gia, tháng 9 có thể tiếp tục là giai đoạn tích cực của thị trường, song khó hình thành xu hướng tăng đồng thuận trên diện rộng. Dòng tiền nhiều khả năng tiếp tục luân chuyển và chọn lọc giữa các nhóm cổ phiếu dựa trên câu chuyện riêng, triển vọng kinh doanh và mức định giá.

Lãi suất vẫn là một trong những yếu tố ảnh hưởng lớn đến xu hướng thị trường. Giới đầu tư kỳ vọng Ngân hàng Nhà nước duy trì chính sách hỗ trợ tăng trưởng, đồng thời khuyến khích các ngân hàng giảm lãi suất cho vay đối với lĩnh vực ưu tiên. Tuy nhiên, dư địa nới lỏng không còn quá rộng bởi chi phí huy động và áp lực thanh khoản vẫn ở mức cao.

Do đó, lãi suất cho vay có thể giảm có chọn lọc, nhưng khó hình thành chu kỳ giảm mạnh trên diện rộng. Diễn biến tỷ giá, lãi suất liên ngân hàng và hoạt động điều tiết thanh khoản của Ngân hàng Nhà nước sẽ tiếp tục ảnh hưởng đến tâm lý cũng như quy mô sử dụng đòn bẩy của nhà đầu tư. Trong bối cảnh lãi suất có khả năng đi ngang, dòng tiền vào thị trường có thể chưa bùng nổ. Thanh khoản đang cải thiện nhưng chưa cho thấy sự đột biến, khi một số phiên giá trị khớp lệnh chỉ quanh 16.000 tỷ đồng.

Tâm điểm của tháng 9 là việc thị trường chứng khoán Việt Nam bước vào giai đoạn nâng hạng then chốt từ ngày 21/9/2026. FTSE Russell đã công bố danh mục mới với 27 cổ phiếu Việt Nam đủ điều kiện. Tỷ trọng thị trường chứng khoán Việt Nam trong FTSE Emerging All Cap Index cũng được nâng từ 0,329% lên 0,48%.

Những thay đổi này tạo thêm kỳ vọng đối với dòng vốn quốc tế. Theo dự kiến, dòng vốn ngoại có thể giải ngân khoảng 150 triệu USD trong giai đoạn đầu. Tuy nhiên, tác động của nâng hạng không chỉ nằm ở lượng vốn trực tiếp mà còn ở việc mở rộng phạm vi nhà đầu tư có thể tiếp cận thị trường Việt Nam.

Theo ông Hà Duy Tùng, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, việc FTSE Russell công bố nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp, dự kiến có hiệu lực từ ngày 21/9/2026, mở ra cơ hội thu hút thêm dòng vốn quốc tế. Nâng hạng không phải là đích cuối cùng mà là động lực để Việt Nam tiếp tục cải cách tư duy quản lý và phương thức vận hành thị trường.

Ở góc độ dòng vốn, ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc Khối Ngân hàng Đầu tư, Công ty cổ phần Chứng khoán An Bình (ABS), cho rằng trước đây một bộ phận quỹ quốc tế không thể giải ngân vào Việt Nam do chiến lược chỉ cho phép phân bổ vốn tại các thị trường mới nổi. Khi rào cản về phân loại được tháo gỡ, phạm vi nhà đầu tư có thể xem xét thị trường Việt Nam sẽ được mở rộng.

Theo ông Nguyễn Thế Minh, dòng vốn thụ động từ các quỹ ETF (quỹ đầu tư mô phỏng theo biến động của chỉ số chứng khoán) có thể vào khoảng 1-1,5 tỷ USD. Trong khi đó, dòng vốn chủ động có quy mô lớn hơn và có thể nghiên cứu, lựa chọn doanh nghiệp để phân bổ vốn khi Việt Nam gia nhập nhóm thị trường mới nổi.

Ông Trương Hiền Phương, Giám đốc cấp cao Công ty cổ phần Chứng khoán KIS Việt Nam cho rằng, tác động của nâng hạng cần được nhìn theo toàn bộ lộ trình chuyển đổi. Dòng vốn thụ động thường rõ nét hơn tại các kỳ cơ cấu chính thức, trong khi dòng vốn chủ động có thể đi trước khi nhà đầu tư quốc tế nghiên cứu và xây dựng vị thế.

Như vậy, hiệu ứng của nâng hạng đối với vốn ngoại nhiều khả năng diễn ra theo từng giai đoạn thay vì tập trung tại một thời điểm. Dòng tiền cũng có xu hướng ưu tiên các cổ phiếu vốn hóa lớn, thanh khoản cao và đáp ứng tốt tiêu chí của nhà đầu tư tổ chức nước ngoài.

Phân hóa theo dòng tiền và triển vọng doanh nghiệp

VN-Index có thể tiếp tục được nâng đỡ bởi nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn. Nhóm VIC, VHM và VRE có thể tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ chỉ số duy trì vùng 1.800-1.950 điểm. Ở chiều ngược lại, dòng tiền có thể chuyển dần sang những cổ phiếu đầu ngành đã điều chỉnh sâu và có mức định giá hấp dẫn.

P/E (chỉ số đánh giá mối quan hệ giữa giá thị trường của cổ phiếu với thu nhập trên một cổ phiếu) của thị trường hiện quanh 12,5 lần, được xem là mức thấp nếu nhìn trong khoảng 5 năm qua. Một số cổ phiếu ngân hàng và chứng khoán cũng đã trở về vùng định giá thấp trong nhiều năm.

Sau gần 10 tháng điều chỉnh, nhiều cổ phiếu đã chiết khấu 20-30%, tạo mức giá hấp dẫn để thu hút dòng tiền mới. Tuy nhiên, mức chiết khấu này chỉ thực sự trở thành cơ hội nếu đi cùng triển vọng cải thiện về lợi nhuận và dòng tiền.

Theo các chuyên gia, nhà đầu tư không nên mua đuổi sau những phiên tăng mạnh mà có thể tận dụng các nhịp kiểm định lại vùng 1.800 điểm để cơ cấu danh mục. Kịch bản tích cực là VN-Index có cơ hội duy trì nhịp tăng mới trong tháng 9, nhưng đây nhiều khả năng là nhịp tăng đi kèm phân hóa và rung lắc mạnh.

Cổ phiếu chứng khoán là nhóm có thể hưởng lợi trực tiếp khi thanh khoản thị trường cải thiện. Một số cổ phiếu như SSI, VCI, VIX đã ghi nhận diễn biến tích cực trong thời gian gần đây. Khi giá trị giao dịch tăng, hoạt động môi giới có thêm điều kiện thuận lợi; thị trường phục hồi hỗ trợ danh mục tự doanh; hoạt động tư vấn phát hành và IPO có thêm dư địa, trong khi nhu cầu giao dịch gia tăng có thể kéo theo dư nợ margin tăng.

Bên cạnh nâng hạng và dòng vốn ngoại, thị trường cũng theo dõi tác động của chính sách giảm thuế. Chính sách giảm 30% số thuế thu nhập cá nhân và thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp trong năm 2026-2027 được kỳ vọng tạo thêm dư địa cho hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ.

Theo Chứng khoán Tiên Phong (TPS), hơn 99,8% hộ và cá nhân kinh doanh cùng hơn 81% doanh nghiệp thuộc nhóm đủ điều kiện hưởng lợi. Tuy nhiên, các doanh nghiệp có doanh thu dưới 10 tỷ đồng chỉ chiếm chưa đến 5% vốn hóa trên HOSE, HNX và UPCOM. Vì vậy, tác động trực tiếp tới lợi nhuận và EPS (lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu) của toàn thị trường không lớn.

Tác động đáng chú ý hơn nằm ở dòng tiền được giải phóng và quay trở lại nền kinh tế. Maybank Investment Bank đánh giá việc giảm thuế có thể giúp cải thiện dòng tiền của hộ kinh doanh, nâng thu nhập khả dụng và hỗ trợ tâm lý kinh doanh.

TPS cho rằng nhóm doanh nghiệp bán lẻ và tiêu dùng như MWG, PNJ, FRT và MSN có khả năng hưởng lợi gián tiếp khi nhu cầu tiêu dùng phục hồi. Khu vực hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ được ước tính đóng góp khoảng 30-40% tổng mức bán lẻ. Nếu phần thu nhập được giữ lại chuyển thành chi tiêu, tác động lan tỏa tới nhóm bán lẻ và tiêu dùng có thể đáng kể hơn tác động trực tiếp từ khoản thuế được giảm. Tuy nhiên, tác động này có độ trễ khoảng 1-2 quý và khó thể hiện ngay trong tháng 9.

Một kênh lan tỏa khác là tín dụng. Khi hoạt động của hộ cá thể và doanh nghiệp nhỏ cải thiện, nhu cầu vay vốn để bổ sung vốn lưu động, mở rộng kinh doanh hoặc đầu tư có thể tăng. Theo TPS, nhóm ngân hàng tập trung vào khách hàng bán lẻ và doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) như ACB, VPB, TCB và MBB có thể hưởng lợi.

Dù vậy, lợi ích đối với ngân hàng còn phụ thuộc vào chất lượng khoản vay, biên lãi ròng và khả năng kiểm soát nợ xấu. Nhà đầu tư cần theo dõi dòng tiền sau giảm thuế đang được sử dụng như thế nào thay vì chỉ nhìn vào số lượng đối tượng được hưởng chính sách.

Những yếu tố hỗ trợ đang cùng xuất hiện có thể mở rộng cơ hội trên thị trường, nhưng không phải cổ phiếu nào hưởng lợi từ nâng hạng, thanh khoản, lãi suất hay chính sách mới cũng có triển vọng giống nhau.

Việc một cổ phiếu được đưa vào bộ chỉ số FTSE chủ yếu dựa trên các tiêu chí như vốn hóa, thanh khoản và điều kiện liên quan đến sở hữu nước ngoài. Đây có thể là cơ sở tạo tác động từ dòng vốn theo chỉ số, nhưng không thay thế cho việc đánh giá chất lượng doanh nghiệp.

Theo ông Nguyễn Thế Minh, để tận dụng cơ hội nâng hạng, Việt Nam cần tiếp tục mở rộng quy mô thị trường, thúc đẩy IPO, cổ phần hóa và niêm yết để bổ sung nguồn hàng chất lượng, đồng thời tháo gỡ những hạn chế liên quan đến sở hữu nước ngoài, tăng tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng và nâng cao chất lượng quản trị doanh nghiệp.

Theo ông Trương Hiền Phương, những cải cách để đáp ứng tiêu chuẩn của FTSE Russell cũng là tiền đề để Việt Nam tiếp tục hướng tới mục tiêu được MSCI công nhận là thị trường mới nổi.

Với thị trường chứng khoán, tháng 9 vì vậy không chỉ chờ dòng vốn ngoại. Thị trường còn chờ lãi suất ổn định, thanh khoản duy trì, sức mua cải thiện và kết quả kinh doanh xác nhận những kỳ vọng đang được phản ánh vào giá. Sự kết hợp của các yếu tố này sẽ quyết định thị trường có thể duy trì đà tăng hay bước vào giai đoạn phân hóa mạnh hơn.