Khi phiên giao dịch sáng 21/9 mở cửa tại Hà Nội và TP.HCM, “Thành phố không ngủ” New York (Mỹ) vẫn đang là tối Chủ nhật. Hai thành phố cách nhau 11 múi giờ cùng đón một tuần đặc biệt: thị trường chứng khoán Việt Nam chính thức mang trạng thái thị trường mới nổi thứ cấp theo phân loại của FTSE Russell, đúng thời điểm diễn ra Tuần lễ Cấp cao Đại hội đồng Liên hợp quốc Khóa 81 diễn ra ở đây.
Sau gần 8 năm nằm trong danh sách theo dõi, thị trường chứng khoán Việt Nam được FTSE Russell xác nhận nâng hạng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp, có hiệu lực từ phiên giao dịch ngày 21/9/2026. Quyết định được công bố tại kỳ đánh giá tháng 9/2025 và tiếp tục được khẳng định trong kỳ đánh giá tháng 4/2026.
Tối 18/9 tại Hà Nội, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn chủ trì hội nghị “Việt Nam chính thức tham gia rổ chỉ số toàn cầu - FTSE Russell Global Equity Index Series” với nghi thức đánh cồng đánh dấu Việt Nam chính thức tham gia rổ chỉ số. Khoảng 200 đại biểu có mặt, trong đó có đại diện các quỹ đầu tư quốc tế như Vanguard, BlackRock cùng các ngân hàng lưu ký và tổ chức môi giới toàn cầu. Theo Bộ trưởng, nâng hạng mở ra cơ hội tiếp cận sâu rộng hơn với dòng vốn quốc tế.
Cùng với cơ hội, thị trường phải đáp ứng yêu cầu cao hơn về chất lượng thị trường cũng như năng lực quản lý, giám sát. Dòng vốn đến theo từng bước Ngày 21/8/2026, FTSE Russell công bố danh mục 27 cổ phiếu Việt Nam đủ điều kiện vào rổ chỉ số. Theo ước tính của Công ty Chứng khoán SSI, ngày 18/9/2026, các quỹ mô phỏng chỉ số toàn cầu FTSE dự kiến giải ngân đợt đầu với tổng giá trị mua ròng khoảng 240,49 triệu USD. Con số trên mới là bước khởi đầu. FTSE Russell áp dụng lộ trình bốn giai đoạn để phân bổ tỷ trọng cho Việt Nam.
Theo ông Bùi Hoàng Hải, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, ở đợt phân bổ thứ hai vào tháng 3/2027, tỷ trọng sẽ nâng lên 20%, gấp đôi đợt đầu tiên. Quy tắc chung là toàn bộ trọng số của một thị trường được phân bổ hoàn tất trong thời hạn tối đa một năm. Ông Hoàng Hải cho rằng lộ trình từng bước thể hiện sự thận trọng cần thiết, phù hợp với kỳ vọng của nhà đầu tư nước ngoài vào hạ tầng vận hành của Việt Nam, đặc biệt là kế hoạch đưa cơ chế thanh toán bù trừ trung tâm (CCP) vào hoạt động chính thức từ đầu năm 2027.
Các bộ chỉ số của FTSE Russell hiện được hơn 20.000 tỷ USD tài sản trên toàn cầu tham chiếu. Việc có mặt trong rổ chỉ số đưa cổ phiếu Việt Nam vào tầm quan sát thường xuyên của một lượng lớn quỹ đầu tư tổ chức, trong đó có các quỹ đầu tư theo chỉ số thị trường mới nổi. Giữ hạng là bài toán dài hơi Danh sách 27 mã cho thấy khoảng cách giữa quy mô thị trường và lượng hàng hóa đạt chuẩn quốc tế. Ông Bùi Hoàng Hải cho biết nhiều doanh nghiệp lớn không đủ điều kiện vào rổ chỉ số vì ba điểm nghẽn: vướng trần tỷ lệ sở hữu nước ngoài (FOL), tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng (free-float) thấp, chất lượng quản trị và công bố thông tin bằng tiếng Anh chưa đạt kỳ vọng của các quỹ toàn cầu.
Về phía cơ quan quản lý, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và Bộ Tài chính tập trung vào ba trụ cột kỹ thuật: vận hành cơ chế CCP cho thị trường cổ phiếu, chuẩn bị phương án cho mô hình giao dịch không yêu cầu ký quỹ trước 100%, rà soát và tháo gỡ rào cản về room ngoại. Nhiều phân tích trong tuần cùng chung một nhận định: nâng hạng là điều kiện cần. Điều kiện đủ để dòng vốn ở lại lâu dài nằm ở chất lượng doanh nghiệp, khả năng tăng trưởng của doanh nghiệp và của nền kinh tế.
