Tại Hội thảo “Chính sách tín dụng và thị trường carbon: Khơi thông dòng vốn xanh” ngày 14/10, ông Nguyễn Ngọc Cảnh, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN)cho rằng, thị trường carbon vận hành hiệu quả sẽ giúp chuyển hóa kết quả giảm phát thải thành giá trị kinh tế, tạo thêm nguồn lực cho doanh nghiệp và góp phần giảm áp lực lên tín dụng ngân hàng.
Thực hiện cam kết phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, Việt Nam đang đẩy mạnh tăng trưởng xanh, chuyển đổi năng lượng và giảm phát thải khí nhà kính. Quá trình này đòi hỏi nguồn vốn lớn để đổi mới công nghệ, điều chỉnh phương thức sản xuất và nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng. Bên cạnh ngân sách nhà nước, thị trường vốn và tín dụng ngân hàng, thị trường carbon có thể trở thành kênh bổ sung nguồn lực.
Ngày 29/1/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 29/2026/NĐ-CP quy định về sàn giao dịch carbon trong nước. Theo thông tin tại hội thảo, thị trường đang trong giai đoạn thí điểm, với hơn 511 triệu tấn CO₂ tương đương hạn ngạch phát thải được phân bổ cho các cơ sở thuộc ba ngành nhiệt điện, sắt thép và xi măng trong giai đoạn 2025 - 2026. Giai đoạn thí điểm kéo dài đến hết năm 2028, trước khi chuyển sang vận hành bắt buộc toàn diện từ năm 2029
Theo Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Nguyễn Ngọc Cảnh, tín dụng xanh và thị trường carbon có mối quan hệ bổ trợ. Tín dụng xanh cung cấp vốn để doanh nghiệp đầu tư công nghệ, phát triển sản xuất xanh và giảm phát thải; thị trường carbon tạo cơ chế để những kết quả đó trở thành hàng hóa có giá trị giao dịch.
Nguồn thu từ giao dịch carbon, nếu được hình thành ổn định, có thể hỗ trợ dòng tiền và nâng cao khả năng trả nợ của doanh nghiệp. Việc đo lường, báo cáo và thẩm định kết quả giảm phát thải cũng cung cấp thêm thông tin để các tổ chức tín dụng đánh giá hiệu quả sử dụng vốn và quản lý rủi ro đối với các khoản vay xanh.
![ong-canhpb.jpg](https://media3.baotintuc.vn/images/HIAN1N5KTFz5XGXrRNigQqsZCIORUf26FV71zMdkQoJ2UBwWX_-7oUOjOPopR4PD/ong-canhpb.jpg.avif "Phó Thống đốc Nguyễn Ngọc Cảnh phát biểu tại Hội thảo "Chính sách tín dụng và thị trường carbon: Khơi thông dòng vốn xanh".")
Đến cuối tháng 6/2026, dư nợ tín dụng xanh đạt hơn 856.000 tỷ đồng, tăng 9,87% so với cuối năm 2025. Giai đoạn 2017 - 2025, tốc độ tăng trưởng bình quân đạt trên 20%/năm. Dư nợ tập trung chủ yếu vào nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản và bảo tồn đa dạng sinh học, chiếm trên 31%; năng lượng xanh chiếm gần 28%.
Trong bối cảnh nhu cầu vốn cho chuyển đổi xanh còn lớn, phát triển thị trường carbon sẽ góp phần đa dạng hóa nguồn tài chính, tạo thêm động lực để doanh nghiệp đầu tư công nghệ sạch và giảm phụ thuộc vào vốn vay ngân hàng.
Từ góc nhìn ngân hàng thương mại, TS. Nguyễn Thị Thu Hà, Giám đốc Trường Đào tạo cán bộ kiêm Phó trưởng ban Chỉ đạo ESG, Agribank, cho rằng việc đưa giá trị carbon vào quyết định tín dụng đòi hỏi phải xác định được độ tin cậy của kết quả giảm phát thải và khả năng chuyển hóa giá trị đó thành dòng tiền thực tế.
Nông nghiệp, lâm nghiệp và kinh tế tuần hoàn có nhiều dư địa giảm phát thải, từ sản xuất lúa gạo, chăn nuôi đến xử lý chất thải. Đây cũng là những lĩnh vực có thể kết nối nguồn vốn ngân hàng với các mô hình sản xuất xanh.
Tuy nhiên, một dự án đáp ứng tiêu chí xanh không đồng nghĩa với việc đương nhiên tạo ra tín chỉ carbon; có tín chỉ carbon cũng không mặc nhiên bảo đảm dự án đủ điều kiện vay vốn. Ngân hàng vẫn phải đánh giá tính khả thi của phương án kinh doanh và năng lực trả nợ.
Theo bà Hà, để giá trị carbon hỗ trợ hoạt động cấp tín dụng, cần làm rõ quyền sở hữu, quyền định đoạt và quyền hưởng lợi từ kết quả giảm phát thải; đồng thời nâng cao chất lượng hệ thống đo đạc, báo cáo và thẩm định. Khi dữ liệu chưa đủ tin cậy, quyền hưởng lợi chưa rõ ràng hoặc thị trường chưa có mức giá tham chiếu ổn định, ngân hàng khó coi doanh thu carbon là nguồn trả nợ chắc chắn.
Chi phí đo đạc, báo cáo và thẩm định cũng có thể trở thành rào cản đối với hợp tác xã, doanh nghiệp nhỏ và các vùng sản xuất phân tán. Việc chuẩn hóa dữ liệu, giảm chi phí đánh giá và tổ chức sản xuất theo chuỗi sẽ giúp nhiều dự án có cơ hội tiếp cận vốn xanh.
Đến cuối tháng 3/2026, dư nợ tín dụng xanh của Agribank đạt gần 30.000 tỷ đồng. Ngân hàng triển khai các chương trình cho vay phục vụ nông nghiệp sạch, công nghệ cao và liên kết sản xuất, chế biến, tiêu thụ lúa gạo chất lượng cao, phát thải thấp tại Đồng bằng sông Cửu Long.
Bà Hà cho rằng cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế pháp lý về quyền đối với tín chỉ carbon, phát triển hạ tầng dữ liệu, giảm chi phí thẩm định và xây dựng cơ chế chia sẻ rủi ro cho các dự án ở giai đoạn đầu. Quyền lợi của người sản xuất và cộng đồng cũng cần được bảo đảm thông qua các thỏa thuận minh bạch về chi phí và phân chia doanh thu.
Khi kết quả giảm phát thải được kiểm chứng và chuyển hóa thành dòng tiền thực tế, doanh nghiệp sẽ có thêm nguồn lực đầu tư, ngân hàng có cơ sở tốt hơn để đánh giá rủi ro, còn tín dụng xanh được bổ trợ bởi các kênh tài chính mới. Đây là hướng đi cần thiết để thúc đẩy chuyển đổi sang nền kinh tế carbon thấp.
