Quốc hội Litva đã ủng hộ một sửa đổi hiến pháp nhằm dỡ bỏ lệnh cấm vũ khí hạt nhân, qua đó đưa quốc gia thành viên Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) này tiến thêm một bước tới khả năng cho phép triển khai các loại vũ khí này trên lãnh thổ của mình.
Về phần mình, Liên bang Nga đã cảnh báo quốc gia Baltic, có chung biên giới với tỉnh Kaliningrad của nước này rằng động thái như vậy sẽ gây ra những hệ quả đáng kể đối với an ninh.
Theo kênh RT của Liên bang Nga tối 22/9, đề xuất sửa đổi hiến pháp nhằm dỡ bỏ lệnh cấm vũ khí hạt nhân đã nhận được sự ủng hộ của 99 nghị sĩ trong cuộc bỏ phiếu tại Quốc hội Litva hôm 22/9, trong khi 13 nghị sĩ bỏ phiếu chống và 5 nghị sĩ bỏ phiếu trắng.
Để thông qua, cần thêm hai vòng bỏ phiếu nữa, dự kiến diễn ra vào ngày 6/10 và ngày 12/1/2027. Trong mỗi vòng bỏ phiếu, ít nhất 94 trong tổng số 141 nghị sĩ Litva phải ủng hộ sửa đổi này.
Đề xuất sẽ bãi bỏ Điều 137 của Hiến pháp Litva, điều khoản cấm vũ khí hủy diệt hàng loạt và các căn cứ quân sự nước ngoài trên lãnh thổ nước này.
Những người ủng hộ cho rằng quy định này không còn phản ánh các nhu cầu an ninh hiện nay của Litva, trong khi những người phản đối bày tỏ lo ngại về vấn đề chủ quyền và kêu gọi đưa vấn đề này ra trưng cầu dân ý.
Tổng thống Litva Gitanas Nauseda ủng hộ việc dỡ bỏ hạn chế này, trong khi các quan chức Litva lập luận rằng việc cho phép triển khai vũ khí hạt nhân sẽ tăng cường khả năng răn đe đối với Liên bang Nga.
Moskva đã nhiều lần bác bỏ những cáo buộc cho rằng Liên bang Nga có ý định tấn công các quốc gia NATO.
Tuần trước, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Liên bang Nga Maria Zakharova gọi đề xuất sửa đổi này là “hoàn toàn vô trách nhiệm”, đồng thời cáo buộc các thành viên NATO theo đuổi những chính sách mang tính khiêu khích và coi Litva là một địa bàn tiềm tàng để triển khai các hoạt động chống Liên bang Nga.
Người phát ngôn Điện Kremlin, ông Dmitry Peskov cảnh báo rằng Litva có thể trở thành mục tiêu của vũ khí hạt nhân Liên bang Nga nếu nước này cho phép triển khai vũ khí hạt nhân của nước ngoài trên lãnh thổ của mình.
Cuộc tranh luận này diễn ra trong bối cảnh châu Âu đang có những cuộc thảo luận rộng hơn về vấn đề răn đe hạt nhân.
Tổng thống Pháp Emmanuel Macron hồi tháng 3 đã công bố những thay đổi trong học thuyết hạt nhân của Pháp, trong đó bao gồm khả năng tạm thời triển khai vũ khí hạt nhân của Pháp tại các quốc gia châu Âu khác.
Phần Lan sau đó đã tham gia sáng kiến của Pháp sau khi dỡ bỏ các hạn chế của nước này đối với việc tiếp nhận vũ khí hạt nhân nước ngoài, trong khi Latvia hôm 22/9 thông báo rằng Paris đã đồng ý bắt đầu các cuộc thảo luận về khả năng Latvia tham gia sáng kiến này.
Khi tham gia sáng kiến của Pháp, Bộ trưởng Quốc phòng Phần Lan Antti Hakkanen đã đưa ra một tuyên bố riêng, cho biết thỏa thuận trên là một “bước đi tự nhiên”, tiếp nối các nước Bắc Âu khác như Na Uy, Thụy Điển và Đan Mạch - những quốc gia đã tham gia sáng kiến này trước đó. Tổng cộng có 10 quốc gia tham gia, bao gồm cả Phần Lan.
Tổng thống Phần Lan Alexander Stubb khẳng định chương trình này không thay thế cơ chế răn đe hạt nhân của NATO, đồng thời nhấn mạnh Phần Lan không có ý định cho phép triển khai vũ khí hạt nhân trên lãnh thổ nước này trong thời bình.
NATO hiện đã vận hành một cơ chế chia sẻ hạt nhân, theo đó vũ khí hạt nhân của Mỹ được bố trí tại một số quốc gia thành viên, bao gồm Bỉ, Đức, Italy, Hà Lan và Thổ Nhĩ Kỳ.
Tờ Financial Times hồi tháng 6 đưa tin Washington đang cân nhắc mở rộng việc triển khai vũ khí hạt nhân tới thêm các quốc gia NATO khác ở châu Âu.
