Một trong những nội dung trọng tâm được địa phương chú trọng là quản lý đội tàu cá, siết chặt kỷ cương trong quản lý tàu cá và nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của ngư dân. Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng cho biết, toàn tỉnh hiện có 8.205 tàu cá đang hoạt động. Để quản lý hiệu quả lực lượng này, tỉnh đã tiến hành rà soát toàn bộ đội tàu, cập nhật đầy đủ thông tin vào cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia (VNFishbase). Tính đến ngày 20/3, 100% tàu của Lâm Đồng đã được cập nhật vào cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia. Đây là công cụ quan trọng giúp cơ quan quản lý theo dõi tình trạng pháp lý, lịch sử hoạt động và hành trình của từng tàu cá, qua đó nâng cao hiệu quả quản lý nghề cá.
Theo báo cáo của Ban Chỉ đạo chống khai thác IUU tỉnh, hiện 90% tàu cá Lâm Đồng được cấp giấy phép khai thác còn hạn. Đối với số lượng tàu cá chưa đủ điều kiện do chưa hoàn thiện đầy đủ các thủ tục như giấy phép khai thác, đăng kiểm hoặc hồ sơ pháp lý liên quan… đang được các địa phương có biển và lực lượng chức năng quản lý chặt chẽ. Các tàu này đều được lập danh sách theo dõi hàng tuần, bố trí neo đậu tập trung và kiểm soát, không cho xuất bến, đồng thời cập nhật thường xuyên trên hệ thống giám sát hành trình tàu cá (VMS).
Đối với các tàu cá có chiều dài từ 15 mét trở lên- nhóm tàu bắt buộc phải lắp đặt thiết bị VMS theo quy định - tỷ lệ lắp đặt trên địa bàn đã đạt hơn 99%. Hệ thống VMS cho phép cơ quan chức năng theo dõi liên tục vị trí tàu cá trên biển, kịp thời phát hiện các trường hợp mất kết nối, vượt ranh giới hoặc có dấu hiệu vi phạm vùng biển nước ngoài. Từ đầu năm 2026 đến nay, lực lượng chức năng chưa phát hiện trường hợp tàu cá nào vi phạm mất kết nối VMS trên biển.
Tại xã Tân Hải hiện có 302 tàu cá hoạt động thường xuyên. Công tác quản lý tàu cá được triển khai đồng bộ. Công an xã Tân Hải đã phát huy vai trò nòng cốt khi chủ trì phối hợp với UBND xã và lực lượng Biên phòng tiến hành rà soát toàn diện tàu cá trên địa bàn. Công tác kiểm tra được thực hiện chi tiết, từ hồ sơ pháp lý, đăng ký, đăng kiểm, giấy phép khai thác đến tình trạng hoạt động của thiết bị VMS và thông tin thuyền viên. Qua đó, kịp thời phát hiện, chấn chỉnh các trường hợp chưa đủ điều kiện xuất bến, không để xảy ra vi phạm.
Song song với kiểm tra, công tác tuyên truyền được triển khai sâu rộng, linh hoạt đến từng hộ dân, từng chủ tàu. Lực lượng Công an xã trực tiếp đến tận nhà vận động, hướng dẫn và tổ chức cho 100% chủ tàu ký cam kết không xâm phạm vùng biển nước ngoài. Các mô hình tự quản như “Tổ tàu thuyền an toàn”, “Tổ ngư dân tự quản chống IUU” tiếp tục được duy trì hiệu quả, góp phần nâng cao tinh thần đoàn kết, hỗ trợ nhau trong quá trình khai thác trên biển.
Ông Trần Thanh Quế, Phó Chủ tịch UBND xã Tân Hải cho biết: Tất cả những ý kiến chỉ đạo của Trung ương, của tỉnh về chống khai thác IUU đều được địa phương cụ thể hóa bằng các văn bản và giao trách nhiệm cho các tổ chức, đoàn thể. Cả hệ thống chính trị được huy động tham gia vào công tác tuyên truyền nâng cao nhận thức người dân về chống khai thác IUU. Hình thức tuyên truyền đa dạng, phong phú như: Thông qua các buổi sinh hoạt đoàn, hội, đoàn thể tại các địa bàn thôn; lồng ghép trong các buổi họp dân; phát thanh…
Bên cạnh đó, nhờ quản lý chặt chẽ đội tàu, đến nay, 100% tàu cá có chiều dài từ 15m trở lên lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS) và 100% chủ tàu ký cam kết chấp hành quy định về an toàn thực phẩm cũng như không vi phạm vùng biển nước ngoài. Đặc biệt, từ năm 2019 đến nay, địa phương không ghi nhận trường hợp tàu cá nào vi phạm vùng biển nước ngoài.
Xác định công tác tuyên truyền nhân cao nhận thức cho ngư dân là một trong những giải pháp quan trọng để chống khai thác IUU, tỉnh Lâm Đồng triển khai sâu rộng với nhiều hình thức đa dạng. Các lực lượng chức năng đã tổ chức hàng chục buổi tuyên truyền, thu hút hàng trăm lượt ngư dân tham gia; yêu cầu hàng trăm chủ tàu ký cam kết không vi phạm khai thác IUU. Đặc biệt, mới đây, tỉnh đã phối hợp với các đơn vị tổ chức 4 “phiên tòa giả định” về vi phạm khai thác IUU tại các địa phương có nghề cá phát triển mạnh như: Liên Hương, La Gi, Tân Hải và Phan Thiết. Qua đó, góp phần trực quan hóa các quy định pháp luật, giúp ngư dân nhận thức rõ hậu quả và chế tài xử lý vi phạm.
Ngư dân Đỗ Văn Tài, chủ tàu cá BTh 95667TS (phường Phan Thiết) cho biết, trước đây, nhiều khi ra khơi chúng tôi chỉ quan tâm đến việc đánh bắt sao cho được nhiều cá, đôi khi còn chưa hiểu hết các quy định về khai thác hợp pháp, cũng như những hậu quả lâu dài của việc đánh bắt trái phép, không báo cáo, không theo quy định. Nhưng nhờ các buổi tuyên truyền, các phiên tòa giả định tôi đã hiểu rõ hơn rằng việc tuân thủ quy định không chỉ là trách nhiệm pháp lý mà còn là cách để bảo vệ nguồn lợi thủy sản và uy tín của ngành thủy sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.
Bám sát khuyến nghị EC
Tỉnh Lâm Đồng xác định thực thi pháp luật là khâu then chốt, ưu tiên xử phạt hành chính đối với hành vi khai thác IUU để đảm bảo tính răn đe, nghiêm minh của pháp luật. Các hành vi vi phạm, đặc biệt là vi phạm vùng biển nước ngoài, đều được xử lý nghiêm.
Từ năm 2024 đến nay, hàng trăm vụ vi phạm hành chính trong lĩnh vực thủy sản đã được xử lý với tổng số tiền xử phạt lên tới hàng tỷ đồng. Riêng từ đầu năm 2026 đến nay, toàn tỉnh xử lý đã phát hiện, xử lý vi phạm hành chính hơn 40 vụ với hơn 454 triệu đồng. Đáng chú ý, 100% các trường hợp vi phạm liên quan đến mất kết nối VMS hoặc vượt ranh giới trên biển trong giai đoạn 2024-2025 đã được xử lý dứt điểm. Đây là kết quả thể hiện sự quyết liệt của tỉnh trong thực thi pháp luật, đáp ứng những khuyến nghị của EC.
Ban chỉ đạo chống khai thác IUU tỉnh nhìn nhận, dù đạt nhiều kết quả tích cực, tỉnh Lâm Đồng cũng tồn tại một số hạn chế như hạ tầng cảng cá còn thiếu; tỷ lệ sản lượng thủy sản kiểm soát bốc dỡ qua cảng còn thấp so với sản lượng đánh bắt thực tế. Số lượng, tỷ lệ tàu cá ra vào cảng, xuất nhập bến thực hiện qua Hệ thống truy xuất nguồn gốc thủy sản điện tử vẫn còn thấp.
Trên cơ sở bám sát khuyến nghị của Đoàn thanh tra IUU của EC nêu ra sau khi làm việc tại Việt Nam từ ngày 10 - 19/3, trong thời gian tới, Lâm Đồng tiếp tục tập trung quản lý và giám sát chặt chẽ tàu cá đang hoạt động và cả những tàu cá đang neo đậu ở bờ không tham gia hoạt động khai thác.
Đối với nhóm vấn đề truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác, Ban quản lý các cảng cá tỉnh tăng cường phối hợp với các lực lượng, đơn vị liên quan sử dụng hệ thống camera giám sát; kiểm tra, giám sát sản lượng; đối chiếu nhật ký khai thác với dữ liệu VMS. Các trường hợp mất kết nối hoặc có dấu hiệu bất thường chuyển đến cơ quan chức năng xử lý. Trong thực thi pháp luật, xử lý vi phạm, tỉnh đẩy nhanh tiến độ xử lý các tàu cá vi phạm; ưu tiên xử phạt hành chính đối với hành vi khai thác IUU để đảm bảo tính răn đe, nghiêm minh của pháp luật.
Cùng với đó, Lâm Đồng đẩy nhanh triển khai các chính sách hỗ trợ ngư dân như: Chính sách hỗ trợ cước phí thuê bao dịch vụ vệ tinh giám sát hành trình tàu cá; chuyển đổi nghề, giảm áp lực khai thác. Trên cơ sở các đề án đã phê duyệt như: Đề án phát triển nuôi trồng thủy sản trên biển tỉnh Lâm Đồng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045; dự án chuyển đổi nghề gắn với cơ cấu lại đội tàu và ứng dụng công nghệ số trong khai thác hải sản trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng đến năm 2030; đề án phát triển bền vững ngành thủy sản trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng giai đoạn 2026- 2030, định hướng đến năm 2045… Lâm Đồng hướng tới tái cơ cấu ngành thủy sản theo hướng hiện đại, bền vững.
Với quyết tâm cao khẩn trương khắc phục các hạn chế, tồn tại nhằm mục tiêu trước mắt là góp phần cùng cả nước sớm gỡ “thẻ vàng” của EC, về lâu dài hướng đến xây dựng nghề cá có trách nhiệm, phát triển bền vững và hội nhập quốc tế, Lâm Đồng coi chống khai thác IUU là nhiệm vụ quan trọng, hàng đầu, vừa mang tính cấp bách vừa thường xuyên, lâu dài.