Chip bán dẫn trên một bảng mạch điện. Ảnh tư liệu: REUTERS/TTXVN
Trong bức tranh đó, Micron, SK hynix, Samsung Electronics và ASML là những cái tên nổi bật nhất. Điều giới đầu tư quan tâm hiện nay không chỉ là việc các doanh nghiệp này gia nhập “câu lạc bộ nghìn tỷ USD”, mà là câu hỏi về tính bền vững: Liệu làn sóng định giá kỷ lục này phản ánh một chu kỳ tăng trưởng dài hạn hay chỉ là sự kỳ vọng nhất thời? Bởi nếu AI thực sự là một chu kỳ đầu tư dài hơi, nhóm doanh nghiệp ở “lõi” hạ tầng sẽ còn được hưởng lợi. Ngược lại, nếu nhu cầu không duy trì đủ mạnh, mức định giá hiện tại có thể bị thử thách.
Dịch chuyển trọng tâm chuỗi giá trị
Kỷ nguyên AI đang thay đổi hoàn toàn quy luật của chuỗi giá trị. Trước đây, giá trị của ngành công nghệ thường tập trung nhiều ở phần mềm, điện thoại thông minh và dịch vụ đám mây, tức là ở những lớp sản phẩm người dùng nhìn thấy trực tiếp. Tuy nhiên hiện nay, trọng tâm đang dịch chuyển xuống tầng hạ tầng cơ sở gồm GPU, HBM, DRAM, thiết bị quang khắc cực tím (EUV) và trung tâm dữ liệu. Nói cách khác, giá trị đang chuyển dịch từ lớp ứng dụng sang lớp nền móng giúp AI có thể thực sự vận hành.
AI không chỉ là một ứng dụng, mà là một hệ thống tiêu thụ tài nguyên rất lớn. Muốn huấn luyện và vận hành mô hình AI, doanh nghiệp cần nhiều bộ nhớ hơn, tốc độ truyền dữ liệu cao hơn và hạ tầng tính toán mạnh mẽ hơn. Đây chính là lý do các công ty sản xuất chip nhớ và thiết bị bán dẫn trở thành “điểm rơi” của các dòng vốn đầu tư quy mô lớn.
Micron, SK hynix và Samsung Electronics là những ví dụ rõ nhất cho sự dịch chuyển này. Họ không phải những công ty phần mềm nhưng lại nắm giữ phần quan trọng nhất của chuỗi cung ứng AI, đó là bộ nhớ và lưu trữ dữ liệu. Khi nhu cầu AI bùng nổ, các doanh nghiệp này không chỉ hưởng lợi từ doanh số kỷ lục mà còn được thị trường định giá lại ở mức cao hơn nhiều so với các chu kỳ trước đây. Nhà đầu tư tin rằng chừng nào AI còn mở rộng, nhu cầu về HBM và DRAM sẽ còn tăng trưởng trong nhiều năm tới, biến các công ty này thành những “nút thắt” chiến lược không thể thay thế.
Nhờ làn sóng đầu tư, trong tháng 5/2026, Samsung chính thức vượt mốc 1.000 tỷ USD vốn hóa. Tiếp đó, Micron cũng gia nhập câu lạc bộ này với giá cổ phiếu 881,6 USD, cùng với SK hynix chạm mốc vốn hoá kỷ lục 1.120 tỷ USD.
Bài toán định giá và áp lực từ phía cung
Thị trường định giá lại các công ty lõi vì nhà đầu tư tin rằng nhu cầu AI sẽ tăng trưởng trong nhiều năm tới. Khi AI mở rộng, nhu cầu về HBM, DRAM và năng lực sản xuất chip sẽ tăng theo, khiến các doanh nghiệp này nắm vị thế chiến lược. Khi một công ty trở thành "nút thắt" bắt buộc của toàn ngành, thị trường sẵn sàng trả mức định giá cao hơn.
Câu hỏi quan trọng nhất đặt ra cho sáu tháng cuối năm 2026 là liệu đợt định giá này có thực sự bền vững. Định giá của các công ty hạ tầng hiện không chỉ phản ánh kết quả kinh doanh hiện tại mà còn dựa trên kỳ vọng vào mức chi tiêu “khủng” của các Big Tech.
Theo dự báo, các công ty công nghệ lớn đang trên đà chi tiêu con số khổng lồ 650 tỷ USD trong năm 2026, tăng 80% so với năm trước. Alphabet và Amazon cũng vừa công bố kế hoạch đầu tư cho trung tâm dữ liệu lần lượt là 185 tỷ USD và 200 tỷ USD. Nếu nhịp đầu tư này duy trì, mặt bằng định giá nhóm hạ tầng sẽ có cơ sở vững chắc.
Tuy nhiên, nút thắt lớn nhất lại nằm ở khả năng cung ứng. Ngành đang đối mặt với một cuộc khủng hoảng thiếu hụt chip nhớ nghiêm trọng, hay còn gọi là “RAMmageddon”. Giá DRAM đã ghi nhận mức tăng vọt 75% chỉ trong giai đoạn từ tháng 12/2025 đến tháng 1/2026. Trong khi đó, HBM, loại bộ nhớ thiết yếu cho AI, có quy trình sản xuất cực kỳ phức tạp với tỷ lệ lỗi cao. Nhu cầu HBM dự báo sẽ tăng 70% chỉ riêng trong năm 2026.
Tình trạng nhu cầu vượt xa năng lực sản xuất đã đẩy giá chip nhớ duy trì ở mức cao kỷ lục. Khi các hãng ưu tiên tài nguyên cho HBM phục vụ AI, các phân khúc khác như DRAM phổ thông cho máy tính, điện thoại hay chip nhớ cho ô tô đều rơi vào tình trạng thiếu hụt. Micron cho biết toàn bộ nguồn cung chip HBM năm 2026 của họ đã bán hết. IDC dự báo sự thiếu hụt này thậm chí khiến doanh số điện thoại thông minh toàn cầu giảm 12,9% trong năm 2026.
Kịch bản cho tương lai phụ thuộc vào khả năng hấp thụ của thị trường. Nếu đầu tư vào trung tâm dữ liệu vẫn giữ nhịp độ như hiện nay, mặt bằng định giá của nhóm hạ tầng sẽ tiếp tục được củng cố. Ngược lại, nếu đà đầu tư AI chậm lại trong khi các nhà máy mới bắt đầu đi vào hoạt động, nguồn cung dồi dào có thể khiến biên lợi nhuận bị nén xuống, buộc thị trường phải điều chỉnh lại kỳ vọng.
ASML và vị thế của châu Âu trong cuộc đua toàn cầu
Trong bức tranh hạ tầng bán dẫn, ASML (Hà Lan) giữ một vai trò đặc thù. Dù không sản xuất chip, nhưng ASML là đơn vị duy nhất trên thế giới cung cấp các hệ thống EUV cần thiết để in các bảng mạch tinh vi cho chip AI tiên tiến. Khi nhu cầu AI kéo theo nhu cầu mở rộng các nhà máy sản xuất, ASML trở thành doanh nghiệp hưởng lợi trực tiếp.
Tính đến ngày 3/6, vốn hoá ASML đạt 668 tỷ USD, trở thành doanh nghiệp giá trị nhất châu Âu. Các nhà phân tích dự báo để đạt mức vốn hóa 1.000 tỷ USD, cổ phiếu ASML cần chạm ngưỡng 2.600 USD. Với việc nâng dự báo doanh thu năm 2026 lên mức 36 - 40 tỷ euro, ASML không chỉ là niềm tự hào của Hà Lan mà còn là đại diện chiến lược của châu Âu trong cuộc đối đầu công nghệ với Mỹ và châu Á. Sự lớn mạnh của ASML cho thấy cuộc đua AI không chỉ tạo ra những người thắng cuộc ở mảng phần mềm, mà còn tái định hình sức mạnh công nghiệp sản xuất ở tầng sâu nhất.
Tại Việt Nam, sức ảnh hưởng của cơn sốt hạ tầng AI cũng bắt đầu bộc lộ. AI được dự báo đóng góp 130 tỷ USD vào GDP năm 2040. Tuy nhiên, dữ liệu từ Cisco chỉ ra rằng 62% doanh nghiệp Việt Nam đang đối mặt với nguy cơ không khai thác được giá trị từ AI do những hạn chế về hạ tầng kỹ thuật.
Nhìn chung, cuộc đua AI đang buộc thị trường phải nhìn nhận lại vai trò của các doanh nghiệp hạ tầng. Việc duy trì mức định giá nghìn tỷ USD hay không sẽ phụ thuộc hoàn toàn vào độ bền của chu kỳ công nghệ này. Đây không chỉ là câu chuyện về giá cổ phiếu tăng trưởng nóng, mà là phép thử về khả năng nền kinh tế toàn cầu có thể hấp thụ và chuyển hóa năng lực tính toán khổng lồ thành giá trị thực tế trong những năm tới hay không.