Thống đốc Ngân hàng Trung ương Anh (BoE), ôngAndrew Bailey cảnh báo rằng các mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) ngày càng có năng lực cao hơn có thể tạo ra những rủi ro mới đối với hệ thống tài chính toàn cầu, đặc biệt là bằng cách làm gia tăng quy mô và tốc độ của các mối đe dọa an ninh mạng.
Theo báo The Guardian ngày 31/8, ông Bailey, người hiện giữ cả chức Chủ tịch Hội đồng Ổn định Tài chính (FSB), đã nêu những quan ngại này trong một bức thư gửi các bộ trưởng tài chính và thống đốc ngân hàng trung ương G20 trước cuộc họp của họ tại bang North Carolina, Mỹ.
Ông Bailey cho biết các mô hình AI “tiên phong” (frontier AI) - những hệ thống tiên tiến nhất, nằm ở tuyến đầu của quá trình phát triển AI - đang thể hiện “khả năng tự chủ và giải quyết vấn đề ngày càng tinh vi, cũng như những năng lực có thể tạo ra mối đe dọa”.
Thống đốc Ngân hàng Trung ương Anh cảnh báo rằng những gián đoạn về an ninh mạng có liên quan đến các hệ thống như vậy có thể gây ra những hậu quả rộng lớn hơn bởi các thị trường và dịch vụ tài chính toàn cầu “có mức độ liên kết rất cao”.
Ông Bailey cũng cho biết nhiều quốc gia hiện vẫn chưa có các quy trình để quản lý việc phát triển, công bố và triển khai các mô hình AI tiên tiến.
“AI tiên phong có thể có khả năng làm thay đổi đáng kể tốc độ, quy mô và tính kinh tế của rủi ro mạng, qua đó có thể làm suy giảm niềm tin trên toàn bộ hệ thống thị trường, đặc biệt do sự tập trung ở mức cao của các nhà cung cấp dịch vụ bên thứ ba”, ông Bailey nói.
Ông Bailey kêu gọi thực hiện “các bước đi phù hợp nhằm hỗ trợ việc công bố và triển khai các mô hình một cách an toàn và có trách nhiệm trên phạm vi toàn cầu”.
Thống đốc Ngân hàng Trung ương Anh cũng chỉ ra những điểm dễ bị tổn thương khác trên các thị trường tài chính, bao gồm mức độ sử dụng đòn bẩy gia tăng trên thị trường trái phiếu và cổ phiếu, cũng như mức định giá cao tại những thị trường có mức độ tập trung lớn.
Theo ông Bailey, tình trạng này một phần xuất phát từ sự lạc quan của các nhà đầu tư đối với AI.
“Do đó, tôi vẫn lo ngại rằng một cú sốc lớn hoặc sự kết hợp của nhiều cú sốc có thể đồng thời kích hoạt nhiều điểm dễ bị tổn thương”, ông Bailey nói.
Theo hãng thông tấn Anadolu của Thổ Nhĩ Kỳ, ông Bailey giữ chức Thống đốc Ngân hàng Trung ương Anh từ tháng 3/2020 và được bổ nhiệm làm Chủ tịch FSB vào năm ngoái.
FSB điều phối hoạt động của các cơ quan tài chính quốc gia và các tổ chức quốc tế xây dựng tiêu chuẩn trong việc hoạch định các chính sách nhằm duy trì sự ổn định của hệ thống tài chính toàn cầu.
Với Việt Nam, cảnh báo của Thống đốc Ngân hàng Trung ương Anh cũng đặt ra vấn đề đáng lưu ý trong quá trình triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Nghị quyết xác định mục tiêu đến năm 2030 phải từng bước làm chủ một số công nghệ chiến lược, công nghệ số bao gồm AI, nhưng đồng thời đưa Việt Nam vào nhóm các nước dẫn đầu về an toàn, an ninh không gian mạng, an ninh dữ liệu và bảo vệ dữ liệu.
Đối với lĩnh vực tài chính - ngân hàng, nơi mức độ số hóa, kết nối và phụ thuộc vào hạ tầng công nghệ ngày càng cao, điều này cho thấy ứng dụng AI không thể tách rời quản trị rủi ro.
Việt Nam cần coi rủi ro từ AI tiên tiến là một thành tố mới của an ninh tài chính, từ đó tăng cường kiểm thử an toàn đối với các hệ thống AI được sử dụng trong ngân hàng, chứng khoán, thanh toán; kiểm soát rủi ro từ các nhà cung cấp công nghệ bên thứ ba; xây dựng kịch bản ứng phó với các cuộc tấn công mạng được AI hỗ trợ; đồng thời phát triển năng lực AI và an ninh mạng trong nước.
Đây cũng là cách để hiện thực hóa tinh thần Nghị quyết 57 theo hướng vừa khai thác AI như một động lực tăng trưởng mới, vừa bảo vệ an toàn hệ thống tài chính và năng lực tự chủ số quốc gia.
