Hỗ trợ theo sát quá trình phát triển sản phẩm
Võ Trần Anh Huy, sinh viên Trường Đại học Công Thương TP Hồ Chí Minh, cùng nhóm bạn của mình đã thành lập nhóm BTE04 - lựa chọn bột vỏ sầu riêng để lên men kết hợp nguyên liệu, phụ phẩm địa phương phát triển thành thức ăn chăn nuôi. Dự án đã bán thử nghiệm dòng sản phẩm dành cho vịt thịt và tiếp cận 78 hộ chăn nuôi tại Vĩnh Long, Đồng Tháp, Cần Thơ.
Có sản phẩm thức ăn chăn nuôi từ bột vỏ sầu riêng lên men để giới thiệu, Võ Trần Anh Huy vẫn nhận thấy nhóm còn nhiều việc phải học trước khi phát triển kinh doanh. Đội trưởng, thành viên sáng lập dự án BTE04 cùng các cộng sự gặp khó về tài chính, cách trình bày dự án và tiếp cận nhà đầu tư.
Qua các chương trình huấn luyện tại Trung tâm Đổi mới sáng tạo và Khởi nghiệp Trường Đại học Công Thương TP Hồ Chí Minh, các thành viên từng bước bổ sung những kiến thức này. Anh Huy cho biết, nhóm đã cải thiện khả năng giới thiệu sản phẩm và nhận được những đề nghị từ nhà đầu tư.
Từ nghiên cứu đến kinh doanh, mỗi bước phát triển đặt nhóm trước những yêu cầu mới. Sản phẩm cần tiếp tục hoàn thiện qua thử nghiệm, còn người thực hiện phải chuẩn bị năng lực tổ chức hoạt động và làm việc với đối tác. Quá trình này cần sự đồng hành của đơn vị ươm tạo để kết nối chuyên môn, điều kiện nghiên cứu và kinh nghiệm thị trường.
"Bước tiếp cận thị trường đặt ra công việc rộng hơn việc tạo ra sản phẩm. Nhóm phải tìm cách giới thiệu giải pháp, hiểu nhu cầu sử dụng và chuẩn bị phương án phát triển. Sự hỗ trợ từ các chương trình huấn luyện giúp thành viên hiểu thêm về tài chính và các bước khởi nghiệp để có sự chuẩn bị vững vàng hơn", Anh Huy cho biết.
Những thay đổi này cho thấy vai trò của ươm tạo trong việc bổ sung năng lực cho người làm dự án. Kiến thức chuyên môn giúp nhóm phát triển công nghệ, còn kinh nghiệm kinh doanh giúp họ xem xét cách đưa sản phẩm đến người sử dụng. Hai phần việc cần đi cùng nhau trong quá trình hoàn thiện dự án.
Tại Trường Đại học Công Thương TP Hồ Chí Minh, hoạt động hỗ trợ khởi nghiệp kết hợp chuyên môn của giảng viên với kinh nghiệm của doanh nhân. Sinh viên có thể sử dụng phòng thí nghiệm, nhận hỗ trợ làm mẫu và tham gia hoạt động trải nghiệm để điều chỉnh ý tưởng, sản phẩm theo phản hồi thị trường.
Thạc sĩ Hoàng Thị Thoa, Giám đốc Trung tâm Đổi mới sáng tạo và Khởi nghiệp của trường, cho biết nhà trường triển khai hoạt động khởi nghiệp từ năm 2017. Những năm gần đây, trường tiếp tục tổ chức chương trình ươm tạo bằng kinh phí của đơn vị và nguồn lực kết nối bên ngoài, trong đó có ngân sách Thành phố.
Theo bà Thoa, nhà trường đã thực hiện hỗ trợ 5 dự án ở giai đoạn tiền ươm tạo theo chính sách trước đây. Sau đào tạo và các cuộc thi, trung tâm tiếp tục kết nối để các nhóm có điều kiện phát triển sản phẩm. Giảng viên hỗ trợ chuyên môn, doanh nhân tham gia cố vấn, còn nhóm dự án thử nghiệm và điều chỉnh mô hình kinh doanh.
Kinh nghiệm này cũng đặt ra yêu cầu đối với nguồn hỗ trợ: dự án ở mỗi giai đoạn cần những điều kiện khác nhau. Nhóm mới hình thành ý tưởng phải kiểm tra tính khả thi, trong khi nhóm có sản phẩm cần thử nghiệm với khách hàng. Khi đã có thị trường bước đầu, doanh nghiệp lại cần năng lực quản trị và nguồn lực để mở rộng.
Bà Trần Thị Kim Liên, Phó Trưởng phòng Quản lý Sở hữu trí tuệ và Đổi mới sáng tạo thuộc Sở Khoa học và Công nghệ TP Hồ Chí Minh, cho biết Nghị quyết 64/2026/NQ-HĐND quy định hỗ trợ theo ba giai đoạn ý tưởng, kiểm chứng và tăng tốc, với tổng mức tương ứng 50 triệu đồng, 100 triệu đồng và 500 triệu đồng mỗi dự án.
Thời gian thực hiện không quá 6 tháng ở giai đoạn ý tưởng và không quá 12 tháng cho từng giai đoạn kiểm chứng, tăng tốc. Kinh phí phục vụ tiền công trực tiếp, thuê chuyên gia và các dịch vụ hỗ trợ. Dự án cũng có thể sử dụng hạ tầng, thiết bị sẵn có để nghiên cứu, hoàn thiện sản phẩm và thử nghiệm thị trường theo nội dung phê duyệt.
Các yêu cầu đầu ra gắn với bước phát triển cụ thể. Ở giai đoạn kiểm chứng, nhóm phải thử nghiệm sản phẩm với khách hàng hoặc thị trường mục tiêu. Đến tăng tốc, dự án do doanh nghiệp thực hiện phải có sản phẩm được thị trường chấp nhận, có khách hàng hoặc doanh thu và kế hoạch phát triển tiếp theo.
Hỗ trợ theo từng giai đoạn phát triển
Ý tưởng
50 triệu đồng
Không quá 6 tháng
Kiểm chứng
100 triệu đồng
Không quá 12 tháng
Tăng tốc
500 triệu đồng
Không quá 12 tháng
Trung tâm ươm tạo tổ chức tuyển chọn, xây dựng phương án hỗ trợ và báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ. Cách tổ chức này đòi hỏi đơn vị theo sát dự án để kết nối đúng nguồn lực, đồng thời bảo đảm sử dụng kinh phí đúng nội dung và không thanh toán trùng lặp từ ngân sách nhà nước.
Tiến sĩ Thái Doãn Thanh, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Công Thương TP Hồ Chí Minh, cho biết nhiều kết quả nghiên cứu của trường đã phát triển thành dự án do sinh viên thực hiện. Nhà trường đồng thời kết nối chuyển giao cho đối tác, đặc biệt là doanh nghiệp, để tiếp tục phát triển sản phẩm.
“Các dự án này trở thành những sản phẩm có thể chuyển giao cho thị trường ở trong và ngoài nước”, ông Thanh chia sẻ. Theo ông, nhà trường mong muốn đóng góp vào sự phát triển của hệ sinh thái khởi nghiệp thông qua quá trình triển khai Nghị quyết 57 và Nghị quyết 71.
Tạo điều kiện thử nghiệm và hợp tác kinh doanh
Để hoàn thiện công nghệ, nhóm nghiên cứu còn cần thiết bị chế tạo mẫu và điều kiện kiểm chứng sản phẩm. Cùng với chuyên môn và năng lực kinh doanh, đây là phần nguồn lực ảnh hưởng đến khả năng đưa nghiên cứu vào sản xuất.
Ông Phạm Huỳnh Quang Hiếu, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP Hồ Chí Minh, đánh giá các trung tâm nghiên cứu và phát triển giữ vai trò quan trọng trong quá trình này. “Đây là nơi các ý tưởng, kết quả nghiên cứu được tiếp tục phát triển thành sản phẩm cụ thể thông qua thiết kế, chế tạo mẫu thử, kiểm chứng và thử nghiệm công nghệ trước khi đưa vào sản xuất và thị trường”, ông Phạm Huỳnh Quang Hiếu cho biết.
Đáp ứng nhu cầu về hạ tầng đòi hỏi tính đến cả đầu tư ban đầu và khả năng vận hành. Ông Trần Ninh Đông, Quyền Trưởng phòng Quản lý Sở hữu trí tuệ và Đổi mới sáng tạo thuộc Sở Khoa học và Công nghệ TP Hồ Chí Minh, cho biết Nghị quyết 65/2026/NQ-HĐND quy định hỗ trợ đầu tư xây dựng, trang bị và nâng cấp hạ tầng phục vụ nghiên cứu khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Với hạ tầng thuộc danh mục công nghệ chiến lược và danh mục sản phẩm công nghệ chiến lược do Thủ tướng Chính phủ ban hành, tổ chức, doanh nghiệp đáp ứng điều kiện có thể nhận hỗ trợ tối đa 25 tỷ đồng cho mỗi nhóm hạ tầng. Kinh phí hỗ trợ không vượt quá 50% tổng mức kinh phí của toàn bộ dự án.
Nghị quyết ưu tiên dự án có tỷ lệ vốn đối ứng cao và khuyến khích khai thác dùng chung hoặc chia sẻ hạ tầng. Đơn vị đề nghị hỗ trợ phải có năng lực và nguồn lực vận hành. Những yêu cầu này gắn việc trang bị với khả năng sử dụng lâu dài, phục vụ quá trình nghiên cứu, thử nghiệm và phát triển công nghệ.
Nghị quyết 66/2026/NQ-HĐND quy định cơ chế thương mại hóa thông qua doanh nghiệp đối với cơ sở giáo dục đại học công lập, cơ sở giáo dục nghề nghiệp công lập và tổ chức khoa học, công nghệ công lập khác thuộc phạm vi quản lý của Thành phố, cùng viên chức và các bên liên quan theo quy định.
Cơ sở công lập phải xây dựng đề án thương mại hóa, xác định phương án kinh doanh, nguồn lực thực hiện và cách phân chia lợi ích, rủi ro. Việc định giá tài sản, quyền sở hữu trí tuệ phải tuân thủ pháp luật; đơn vị có thể thuê tổ chức tư vấn hoặc chuyên gia khi cần thiết.
Một nội dung đáng chú ý là kết quả thương mại hóa thấp hơn dự kiến không phải căn cứ duy nhất để xác định trách nhiệm. Việc xem xét phải dựa vào quá trình quyết định, tổ chức thực hiện, mức độ tuân thủ pháp luật và nguyên nhân rủi ro. Cơ chế này đồng thời yêu cầu bảo vệ tài sản công, kiểm soát xung đột lợi ích và theo dõi để điều chỉnh phương án khi cần.
Bên cạnh nguồn lực phát triển sản phẩm, TP Hồ Chí Minh có chính sách ưu đãi thuế cho hoạt động khởi nghiệp sáng tạo. Bà Trần Thị Kim Liên cho biết từ kỳ tính thuế năm 2027, doanh nghiệp, tổ chức và cá nhân đáp ứng điều kiện có thể hưởng chính sách miễn thuế theo Nghị quyết 59/2026/NQ-HĐND.
Người nộp thuế tự kê khai, xác định số thuế được miễn đối với khoản thu nhập thuộc phạm vi áp dụng và lưu giữ hồ sơ chứng minh điều kiện hưởng. Chính sách không làm phát sinh thủ tục hành chính riêng về thuế.
Bài cuối: Giúp người dân làm chủ tiện ích số
