Theo Tân Hoa xã, kế hoạch phát triển và nâng cao chất lượng giáo dục đặc biệt này do Bộ Giáo dục cùng 6 cơ quan khác công bố, đề ra các biện pháp nhằm thúc đẩy sự phát triển toàn diện, chất lượng cao của giáo dục đặc biệt và tiếp tục hoàn thiện hệ thống giáo dục đặc biệt trong giai đoạn Kế hoạch 5 năm lần thứ 15 (2026-2030).
Kế hoạch đề xuất các mô hình hợp tác mới giữa con người và máy móc, bao gồm trợ lý học tập thông minh và giáo viên có sự hỗ trợ của AI. Đồng thời nghiên cứu các ứng dụng AI nhằm hỗ trợ học sinh khuyết tật ngay tại lớp học cũng như hỗ trợ giảng dạy tại nhà cho những học sinh bị khuyết tật nặng.
Kế hoạch cũng kêu gọi tăng cường ứng dụng AI, dữ liệu lớn, thực tế ảo và các công nghệ mới khác trong giáo dục đặc biệt. Bên cạnh đó khuyến khích nỗ lực cải thiện cơ sở hạ tầng kỹ thuật số tại các trường giáo dục đặc biệt và mở rộng nguồn tài nguyên giáo dục đặc biệt trên nền tảng giáo dục thông minh quốc gia.
Một quan chức Bộ Giáo dục cho biết kế hoạch hành động này xác định chuyển đổi số trong giáo dục đặc biệt là động lực then chốt cho sự phát triển của lĩnh vực này trong 5 năm tới.
Ông cũng lưu ý rằng những tiến bộ về công nghệ thông tin đã tạo ra nhiều cơ hội mới cho ngành giáo dục đặc biệt trong những năm gần đây. Một chuyên mục dành riêng cho giáo dục đặc biệt đã được triển khai trên nền tảng giáo dục thông minh quốc gia, trong khi chính quyền các địa phương cũng đang tìm kiếm phương thức ứng dụng công nghệ số để hỗ trợ mô hình giáo dục cá nhân hóa.
Tuy nhiên, vị quan chức này lưu ý quá trình chuyển đổi số trong lĩnh vực giáo dục đặc biệt tại Trung Quốc vẫn đang ở giai đoạn đầu, với những thách thức đến từ tình trạng thiếu hụt nguồn lực và việc ứng dụng công nghệ chưa đầy đủ.
Trong thập niên qua, Trung Quốc đã đẩy mạnh các nỗ lực nhằm thúc đẩy sự phát triển chất lượng cao của giáo dục đặc biệt. Theo số liệu chính thức, tính đến năm 2025, toàn Trung Quốc có 2.464 trường giáo dục đặc biệt, 927.000 học sinh và 85.100 giáo viên chuyên trách; các con số này lần lượt tăng 33%, 145% và 95% so với năm 2012.
Tỷ lệ trẻ em khuyết tật trong độ tuổi đi học được tiếp nhận vào hệ thống giáo dục bắt buộc đã đạt 97% vào năm 2025, và kế hoạch đặt mục tiêu duy trì tỷ lệ này ở mức trên 97% cho đến năm 2030. Kế hoạch cũng đề ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện các cơ chế hỗ trợ giáo dục đặc biệt, tăng cường năng lực số và AI, đồng thời xây dựng một hệ thống giáo dục đặc biệt chất lượng cao, mang tính tích hợp và hòa nhập vào năm 2030.
Việt Nam có thể tham khảo phương hướng sử dụng AI trong giáo dục đặc biệt của Trung Quốc để xây dựng nền tảng “dạy học tại nhà” cho học sinh khuyết tật nặng. Điều này tương ứng với nội dung trong Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, trong đó có nội dung “xây dựng nền tảng giáo dục, đào tạo trực tuyến, mô hình giáo dục đại học số, nâng cao năng lực số trong xã hội”.
Đây là một ứng dụng có giá trị xã hội rất lớn. Đối với những học sinh không thể đến trường thường xuyên, Việt Nam có thể xây dựng: “Lớp học đặc biệt tại nhà” bao gồm: giáo viên từ xa kết hợp với AI, camera/máy tính bảng, học liệu số và sự đồng hành của phụ huynh cùng chuyên gia.
AI có thể hướng dẫn bài học, đọc nội dung, nhận diện phản ứng của học sinh, ghi nhận tiến bộ, nhắc phụ huynh các hoạt động và hỗ trợ giáo viên theo dõi học sinh từ xa.
