Lịch sử gian nan của Malaysia Airlines

Malaysia Airlines (MAS), doanh nghiệp sở hữu chiếc máy bay Boeing 777-200 mang số hiệu MH370 đã mất tích ngày 8/3 ở Ấn Độ Dương, lâu nay vẫn được đánh giá là một hãng hàng không có chất lượng. Tuy vậy, MAS có một lịch sử hoạt động gian nan và một loạt vụ việc khó xử kể từ khi bắt đầu hoạt động bay vào năm 1972.

 

Kỳ 1: Quản lý yếu kém

 

Những báo cáo thường niên gần đây nhất của MAS cho thấy những khoản lỗ của MAS đã tăng vọt 171% lên mức 1,17 tỷ ringgit (RM), tương đương khoảng 359,12 triệu USD. Tình trạng này xảy ra sau nhiều năm hoạt động trì trệ, với những sự thay đổi trong công tác quản lý và khai thác của những hãng thân thiết có quan hệ với Liên minh cầm quyền Mặt trận Dân tộc (Barisan Nasional) của nước này, nhất là Tổ chức Dân tộc Thống nhất Mã Lai (UNMO). Tình trạng này thường xuyên bị lặp đi lặp lại “những kế hoạch thay đổi hoàn toàn” mà sau đó thường rơi vào ngõ cụt. Những khoản lỗ của năm 2013 xảy ra sau những tổn thất trị giá 2,52 tỷ RM vào năm 2011, con số tổn thất lớn nhất trong lịch sử của hàng hàng không này. Những tổn thất đó được quy cho giá nhiên liệu gia tăng và sự quản lý yếu kém, buộc MAS phải cắt giảm bớt 8 tuyến bay quốc tế.

Nguyên Tổng Giám đốc MAS Tajudin Ramli.


Nói ra điều đó không phải để nói rằng những rắc rối trong công tác quản lý của MAS có liên quan đến sự mất tích của chuyến bay MH370, với 239 hành khách và thành viên phi hành đoàn trên đó, khi đang trên đường tới Bắc Kinh. Những rắc rối đó không liên quan đến chuyến bay này. Tuy vậy, công tác quản lý yếu kém và những thực tế cẩu thả khác đã gây ấn tượng xấu về hồ sơ dịch vụ xuất sắc của MAS cũng như hồ sơ an toàn bay của hãng này, vốn có chất lượng ngang tầm với các hãng hàng không khác trong khu vực. Khi cần “nhập khẩu” các chuyên gia nước ngoài - những phi công - MAS đã làm như vậy.


Tuy nhiên, MAS đã được yêu cầu làm dịch vụ quốc gia, bay vào các khu vực có lượng hành khách thấp để duy trì sự hài lòng của các giới chức địa phương. MAS đã phải chứng kiến các hãng hàng không giá rẻ như AirAsia, do doanh nhân tư nhân Tony Fernandes kiểm soát, “ăn mất phần ăn trưa” của họ trên cả các chặng bay đem lại lợi nhuận cao ở trong nước và quốc tế. Một nỗ lực để bán hãng hàng không này cho Fernandes vào năm ngoái đã bị sụp đổ do sự phản đối của liên minh đối lập và một vụ tranh cãi chính trị.


Các hãng liên kết thân thiết với MAS đã liên tục suýt bị phá sản các hoạt động kinh doanh, đòi hỏi một loạt vụ cứu trợ tài chính trong thời gian dài từ Chính phủ Malaysia. MAS hiện thuộc quyền kiểm soát của Penerbangan Malaysia Bhd., một công ty cổ phần của Chính phủ Malaysia. Kazanah Nasional, một quỹ đầu tư quốc gia khác, nắm giữ một lượng cổ phần nhỏ trong MAS.

MAS vốn được đánh giá là hãng hàng không có chất lượng.


Năm 1994, theo các bản khai có tuyên thệ được nguyên Tổng Giám đốc MAS Tajudin Ramli đưa ra sau một vụ rắc rối với Thủ tướng Malaysia Mahathir Mohamad, ông Tajudin đã mua một lượng cổ phần kiểm soát 32% của MAS với một mức giá đã được “thổi lên” là 8 RM/cổ phiếu, theo lệnh của ông Mahathir - trong khi những cổ phiếu này khi đó đang được giao dịch ở mức 3,30 RM/cổ phiếu. Việc mua cổ phần này sử dụng các quỹ được ngụy trang từ các công ty có liên quan đến Chính phủ Malaysia để "lấp liếm" mức vượt quá quy định nhằm che đậy sự đồn đoán ầm ĩ về những tổn thất trong hoạt động ngoại hối của Ngân hàng Negara, tức Ngân hàng Trung ương của Malaysia.


Khi ông Tajudin nắm quyền kiểm soát MAS vào năm 1994 thông qua công ty của ông này là Naluri Bhd, MAS đã có một lượng dự trữ tiền mặt vượt quá con số 600 triệu RM. 7 năm sau đó, vào năm 2001, khi Chính phủ Malaysia mua lại hãng hàng không này với giá 8 RM/cổ phiếu mặc dù giá trị của chúng đã rớt mạnh, hãng hàng không thuộc sở hữu nhà nước này đã tích tụ những khoản lỗ vượt quá 8 tỷ RM. Chính phủ Malaysia đã mua lại một hãng hàng không gần như phá sản bằng với mức giá mà họ đã bán cho ông Tajudin.


Theo một danh sách dài những người trong MAS tiết lộ thông tin ra ngoài, các hồ sơ của tòa án và các nhà điều tra, Tajudin và các trợ lý của ông này đã liên quan đến việc cướp hàng chục triệu USD và gần khiến MAS phá sản trước vụ mua lại của Chính phủ Malaysia. Khi các quan chức không có liên hệ với UNMO bị đề nghị truy tố, họ đã vấp phải sự chỉ trích suýt chút nữa nhấn chìm sự nghiệp của họ và gần như tống họ vào tù. Cuối cùng, bất chấp bằng chứng về những hành động của ông Tajudin, Chính phủ Malaysia đã dàn xếp bên ngoài tòa án, trả cho ông Tajudin số tiền tương đương 293,2 triệu USD, làm dấy lên những sự nghi ngờ rằng chính phủ muốn che đậy toàn bộ vụ bê bối này.


Trở lại trong tay của các quỹ đầu tư quốc gia, MAS được cho là đã lỗ 1,3 tỷ RM vào năm 2005, bất chấp thực tế rằng doanh thu của hãng đã tăng 10,3% và lượng hành khách cũng tăng 10,3%. MAS có 19.000 nhân viên và những nỗ lực cắt giảm nhân viên đã gặp rắc rối từ cả phía các liên đoàn và các khu vực bầu cử chính trị có liên quan đến UNMO.


Thông thường, như trường hợp của Tajudin, các quan chức chính trị thay vì là những người chuyên nghiệp đã được giao phụ trách việc điều hành MAS. Hãng này đã bất ngờ cắt giảm các tuyến bay nội địa từ 113 xuống còn 22, nhưng tiếp tục tụt hậu so với những đối thủ cạnh tranh. Mặc dù có số lượng nhân viên phình lên, nhưng MAS được cho là đã phớt lờ những sự đầu tư vào dịch vụ khách hàng, nhất là so với Singapore Airlines và Cathay Pacific - được coi là các hãng hàng không tốt nhất trong khu vực.


Tiến Trung (Theo Asia Sentinel)

 

Đón đọc kỳ cuối: Các vụ rắc rối

Giải mật

Thế giới bí ẩn

Nhân vật - Sự kiện

Hợp tác nội dung
KÊNH THÔNG TIN CỦA CHÍNH PHỦ DO TTXVN PHÁT HÀNH Tổng biên tập: Ninh Hồng Nga | Giới thiệu - Liên hệ tòa soạn
Giấy phép số 17/GP-BTTTT cấp ngày 16/1/2017
Tòa soạn: Số 5 Lý Thường Kiệt, Hà Nội
Điện thoại: 024-38267042, 024-38252931(2339,2208)- Fax: 024-38253753
Email:baotintuc@vnanet.vn – toasoantintuc@gmail.com
© Bản quyền thuộc về Báo Tin tức - TTXVN
Cấm sao chép dưới mọi hình thức nếu không có sự chấp thuận bằng văn bản