Theo truyền thông Anh, lịch sử những con tàu chở khách nổi tiếng trên thế giới thường gắn liền với vô số bi kịch chết người, điển hình là tàu Titanic của Anh hay tàu SS Andrea Doria của Italy.
Tuy nhiên, phần lớn những con tàu bạc mệnh chỉ gặp đại họa một lần rồi kết thúc số phận. Trái lại, tàu MS Achille Lauro dường như lúc nào cũng có thể gặp tai họa. Trong gần 5 thập kỷ lênh đênh trên biển, con tàu này liên tục hứng chịu hết thảm họa này đến tai nạn khác với tần suất đáng kinh ngạc. Mỗi lần như vậy, con tàu còn kéo theo nhiều người khác vào vòng xoáy tuyệt vọng. Báo chí gọi đây là con tàu du lịch xui xẻo nhất thế giới.
Kỳ 1: Hai vụ va chạm nghiêm trọng
Câu chuyện của con tàu MS Achille Lauro của Italy bắt đầu cách đây 80 năm, vào ngày 1/7/1946.
Tàu Willem Ruys. Ảnh: Wikimedia Commons
Trong mùa hè đầu tiên sau Chiến tranh Thế giới thứ hai, khi thế giới vẫn còn đầy thương tích, con tàu được hạ thủy tại xưởng đóng tàu De Schelde ở Vlissingen, gần cực Nam bờ biển Hà Lan. Khi con tàu từ từ trượt xuống cửa sông Scheldt, nó có tên là Willem Ruys và trở thành một trong những con tàu lớn cuối cùng của kỷ nguyên tàu khách vượt đại dương.
Con tàu có kích thước đồ sộ. Với chiều dài 192 m, tàu này bằng khoảng ba phần tư chiều dài của tàu Titanic, dù tổng trọng tải đăng ký chỉ bằng khoảng một nửa, ở mức 21.119 tấn. Tàu được trang bị 8 động cơ do Thụy Sĩ chế tạo, vận hành hai chân vịt và có sức chứa 900 hành khách. Có thể nói con tàu vừa đẹp vừa mạnh mẽ, nhưng hầu như không có điều gì tốt lành xảy ra sau ngày hạ thủy đó.
Ngoài kích thước ấn tượng, Willem Ruys còn được đánh giá là một trong những tàu khách tiên phong áp dụng thiết kế đặt xuồng cứu sinh gọn trong phần thượng tầng thay vì treo dọc hai bên thân tàu. Kiểu bố trí này sau đó trở thành tiêu chuẩn trên hầu hết các tàu du lịch hiện đại.
Ngay cả cái tên ban đầu của con tàu cũng gắn với nỗi đau. Thoạt nhìn, nhiều người có thể nghĩ tàu được đặt theo tên doanh nhân Hà Lan Willem Ruys, người sáng lập hãng vận tải Royal Rotterdam Lloyd vào năm 1875 nhằm khai thác những tuyến hàng hải mới hình thành sau khi kênh đào Suez mở cửa năm 1869.
Nhưng thực tế không phải vậy. Con tàu được đặt theo tên người cháu nội của ông, cũng tên là Willem Ruys. Đến ngày 1/7/1946, người cháu trẻ tuổi này đã qua đời sau khi bị quân Đức bắt làm con tin trong thời kỳ chiếm đóng Hà Lan rồi bị bắn chết.
Con tàu cũng vận hành muộn hơn nhiều so với dự kiến dù được đặt đóng từ năm 1938 nhằm thay thế những con tàu đã cũ trên tuyến Đông Ấn Hà Lan. Điều này không phải lỗi của xưởng đóng tàu. Quá trình đóng tàu bắt đầu từ tháng 1/1939, nhưng chiến tranh đã làm gián đoạn mọi thứ, khiến phải mất gần 9 năm Willem Ruys mới có thể thực hiện chuyến hải trình đầu tiên vào ngày 2/12/1947.
Trong khoảng thời gian đó, thế giới đã thay đổi hoàn toàn. Không chỉ bị chiến tranh tàn phá, kỷ nguyên thuộc địa cũng dần đi đến hồi kết.
Năm 1939, kế hoạch ban đầu là đưa con tàu khai thác tuyến hàng hải tới Đông Ấn Hà Lan - vùng lãnh thổ ngày nay là Indonesia. Tuy nhiên, vùng lãnh thổ này đã tuyên bố độc lập vào ngày 17/8/1945, dẫn đến 4 năm xung đột rồi chính thức trở thành một quốc gia có chủ quyền vào tháng 12/1949. Tàu Willem Ruys không chỉ đến muộn, mà khi tàu xuất hiện thì "bữa tiệc" gần như đã tàn.
Tuyến Đông Ấn không biến mất sau khi Indonesia giành độc lập, nhưng lượng hành khách sụt giảm mạnh. Đến đầu những năm 1950, hành trình tới Jakarta không còn giữ được vị thế như trong thập niên 1930. Sự cố xảy ra ngày 6/1/1953 càng khiến tuyến đường này mất đi sức hút.
Trong số những hành khách từng đi trên tuyến này có ông Lý Quang Diệu, người sau này trở thành Thủ tướng đầu tiên của Singapore. Ông lên tàu Willem Ruys sau khi hoàn thành việc học tại Anh để trở về Đông Nam Á.
Tại Ấn Độ Dương, tàu Willem Ruys có một đối thủ đáng gờm là MS Oranje, con tàu thuộc hãng Netherland Line, đối thủ trực tiếp của Royal Rotterdam Lloyd.
Dù cạnh tranh, nhưng mối quan hệ giữa hai hãng vẫn khá thân thiện. Khi gặp nhau trên biển, các tàu cùng loại thường chủ động đi sát để hành khách trên boong có thể vẫy tay chào nhau. Nhưng vào ngày 6/1/1953, khoảng cách giữa hai con tàu quá gần.
MS Oranje đang trên hành trình hướng Đông Nam tới Colombo rồi Jakarta. MS Oranje chạy quá nhanh nên không thể thực hiện màn áp sát chào nhau một cách an toàn. Cùng lúc đó, tàu Willem Ruys trên đường trở về qua Biển Đỏ bất ngờ chuyển hướng sang trái và hai con tàu va chạm.
MS Oranje chịu thiệt hại nặng hơn khi phần mũi tàu bị hư hỏng, nhưng vẫn cố gắng tới được Indonesia. Trong khi đó, Willem Ruys vượt qua sự cố nhưng dường như không rút ra được bài học nào.
Cuộc điều tra sau đó kết luận nguyên nhân vụ va chạm là do hiểu nhầm trong liên lạc giữa thủy thủ đoàn của hai con tàu.
Chỉ 5 tháng sau, bi kịch tương tự lại xảy ra. Ngày 26/6/1953, Willem Ruys đâm vào tàu chở dầu Hà Lan Cornelis B gần đảo Île de Batz ngoài khơi vùng Brittany của Pháp. Sương mù dày đặc hôm đó có thể được xem là một tình tiết giảm nhẹ, nhưng không thể thay đổi kết cục. Bị hư hại nghiêm trọng sau cú va chạm, tàu Cornelis B chìm xuống biển.
Sau vụ va chạm, Willem Ruys và MS Oranje lại có dịp đồng hành cùng nhau. Năm 1958, hai con tàu cùng tham gia dịch vụ chở khách vòng quanh thế giới sau khi chủ sở hữu đạt được thỏa thuận hợp tác. Cùng với tàu Johan van Oldenbarnevelt của hãng Netherland Line, cả ba hoạt động dưới thương hiệu Royal Dutch Mail Ships.
Để phục vụ tuyến khai thác mới, Willem Ruys được cải tạo toàn diện tại xưởng Wilton-Fijenoord gần Rotterdam, chuyển đổi từ tàu khách vượt đại dương thành tàu du lịch.
Đợt cải tạo này kéo dài từ cuối tháng 9/1958 đến cuối tháng 2/1959. Con tàu được lắp thêm khoảng 100 cabin mới, mở rộng hệ thống điều hòa không khí tới toàn bộ khu vực hành khách, bổ sung hệ thống chống lắc và nâng cấp khu vực dành cho thủy thủ đoàn, giúp đáp ứng tốt hơn yêu cầu của một tàu du lịch hiện đại.
Khi khởi hành chuyến hải trình vòng quanh thế giới vào ngày 7/3/1959 theo hướng Đông, qua kênh đào Suez tới Australia rồi quay về qua kênh đào Panama, con tàu đã có diện mạo mới với tổng trọng tải đăng ký tăng lên 23.114 tấn và sức chứa 1.045 hành khách.
Tuy nhiên, quãng thời gian yên bình ấy không kéo dài. Năm 1964, trước tình trạng lượng hành khách sụt giảm, hãng Royal Rotterdam Lloyd buộc phải rao bán Willem Ruys. Chỉ vài tháng sau, con tàu này được công ty du lịch Italy Flotta Lauro Lines mua lại, đổi tên thành MS Achille Lauro theo tên chủ sở hữu công ty và đưa trở lại hoạt động.
Kỳ cuối: Những sự cố sau khi đổi tên