Bệnh nhi mắc tay chân miệng đang được điều trị tại Bệnh viện Nhi đồng 2 Thành phố Hồ Chí Minh. Ảnh: Đinh Hằng/TTXVN
Tiến sĩ, bác sĩ Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục Quản lý Khám chữa bệnh, Phó Chủ tịch Hội đồng Y khoa quốc gia cho biết, chỉ trong 3 tháng đầu năm 2026, cả nước đã ghi nhận hơn 25.000 ca mắc tay chân miệng, trong đó có 4 trường hợp tử vong. Trong đó, khoảng 18.000 ca, tương đương gần 72%, tập trung tại các tỉnh khu vực phía Nam. Bệnh chủ yếu xảy ra ở nhóm trẻ từ 1 đến 5 tuổi.
Cục Quản lý Khám chữa bệnh đã yêu cầu rà soát lại toàn bộ hướng dẫn chẩn đoán và phác đồ điều trị nhằm kịp thời cập nhật, điều chỉnh nếu cần thiết. Đồng thời, hội nghị tập huấn được tổ chức nhằm giúp cán bộ y tế cập nhật các kiến thức chuyên môn, từ chẩn đoán đến điều trị và các giải pháp kiểm soát dịch.
Tiến sĩ, bác sĩ Hà Anh Đức lưu ý, bên cạnh việc cập nhật chuyên môn, các địa phương cần đặc biệt lưu ý công tác chuẩn bị thuốc và vật tư y tế. Hiện nay, tình hình khan hiếm thuốc do ảnh hưởng từ các yếu tố quốc tế đã bắt đầu tác động đến nguồn cung. Do đó, các cơ sở y tế cần chủ động rà soát, chuẩn bị đầy đủ thuốc và vật tư tiêu hao, bảo đảm sẵn sàng ứng phó khi dịch bệnh gia tăng.
Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Trọng Khoa, Phó Cục trưởng Cục Quản lý Khám chữa bệnh nhấn mạnh, các bệnh viện tuyến cuối, đặc biệt là bệnh viện đa khoa tỉnh, bệnh viện sản nhi, nhi khoa cần chủ động hơn nữa trong công tác chuẩn bị điều kiện ứng phó với dịch bệnh, trong đó chú trọng nâng cao năng lực hồi sức cấp cứu.
Hiện nhiều cơ sở đã triển khai các kỹ thuật hiện đại như ECMO, lọc máu là những phương pháp cuối cùng trong điều trị các ca tay chân miệng nặng. Tuy nhiên, cần tiếp tục nâng cao năng lực, đẩy mạnh chuyển giao kỹ thuật để mở rộng khả năng triển khai.
Theo Tiến sĩ Khoa, thực tế cho thấy nhiều trường hợp chuyển tuyến không phải do thiếu năng lực kỹ thuật mà do thiếu thuốc, đặc biệt là IVIG và một số thuốc an thần. Vì vậy, công tác dược tại các bệnh viện cần được tăng cường, bảo đảm nguồn thuốc sẵn sàng phục vụ điều trị, hạn chế tình trạng chuyển tuyến không cần thiết.
Công tác cách ly bệnh nhân cần được thực hiện nghiêm túc hơn. Qua kiểm tra cho thấy vẫn còn tình trạng chưa chú trọng cách ly, xếp chung bệnh nhân tay chân miệng với các bệnh lý khác, làm gia tăng nguy cơ lây nhiễm chéo.
Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Trọng Khoa nhấn mạnh: Tay chân miệng có thể lây không chỉ giữa người bệnh với nhau mà còn từ người chăm sóc, nhân viên y tế sang các bệnh nhân khác. Vì vậy, việc cách ly tại cơ sở khám chữa bệnh là yêu cầu bắt buộc. Bên cạnh đó, công tác truyền thông, giáo dục sức khỏe cho người dân đóng vai trò quan trọng. Cha mẹ, người chăm sóc cần được trang bị kiến thức để phát hiện sớm các dấu hiệu bệnh, đặc biệt là dấu hiệu chuyển nặng, nhằm đưa trẻ đến cơ sở y tế kịp thời.
Một nội dung quan trọng khác được Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Trọng Khoa đề cập là bảo đảm chuyển tuyến an toàn. Việc chuyển người bệnh cần được thực hiện đúng thời điểm, đúng quy trình, tránh tình trạng chuyển muộn hoặc không bảo đảm an toàn trong quá trình vận chuyển, gây nguy hiểm đến tính mạng người bệnh.
Các cơ sở y tế cần tăng cường trao đổi chuyên môn, hội chẩn giữa tuyến cuối và tuyến dưới để kịp thời hỗ trợ chuyên môn, nâng cao hiệu quả điều trị.
Tại hội nghị, các chuyên gia từ Bệnh viện Nhi đồng 1, Thành phố Hồ Chí Minh đã trình bày các nội dung gồm chẩn đoán sớm, phân tầng điều trị, kiểm soát nguồn lây, phòng ngừa lây nhiễm chéo; chăm sóc trẻ mắc tay chân miệng; xử trí biến chứng và chuyển tuyến an toàn.
Về nguyên tắc phòng bệnh tại các cơ sở y tế, các chuyên gia nhấn mạnh việc cách ly theo nhóm bệnh; nhân viên y tế mang khẩu trang, rửa, sát khuẩn tay trước và sau khi chăm sóc; khử khuẩn bề mặt, giường bệnh, buồng bệnh bằng Cloramin B 2%, đồng thời lưu ý khử khuẩn các ghế ngồi của bệnh nhân và thân nhân tại khu khám bệnh.
Cùng với đó, chất thải, quần áo, khăn trải giường của bệnh nhân và dụng cụ chăm sóc sử dụng lại cần được xử lý theo đúng quy trình phòng bệnh lây qua đường tiêu hóa.
Về phòng bệnh tại cộng đồng, các chuyên gia khuyến cáo thực hiện vệ sinh cá nhân, rửa tay bằng xà phòng, đặc biệt sau khi thay quần áo, tã, sau khi tiếp xúc với phân, nước bọt; rửa sạch đồ chơi, vật dụng, sàn nhà; lau sàn nhà bằng dung dịch khử khuẩn Cloramin B 2% hoặc các dung dịch khử khuẩn khác; hạn chế tiếp xúc với trẻ bệnh tại nhà; không đến nhà trẻ, trường học, nơi trẻ tập trung trong 7 - 10 ngày đầu của bệnh.
Triệu chứng lâm sàng của bệnh tay chân miệng
• Giai đoạn ủ bệnh: 3 - 7 ngày.
• Giai đoạn khởi phát: từ 1 - 2 ngày với các triệu chứng như sốt nhẹ, mệt mỏi, đau họng, biếng ăn, tiêu chảy vài lần trong ngày.
• Giai đoạn toàn phát: có thể kéo dài 3 - 10 ngày với các triệu chứng điển hình của bệnh:
- Loét miệng: vết loét đỏ hoặc phỏng nước đường kính 2 - 3 mm ở niêm mạc miệng, lợi, lưỡi, gây đau miệng, bỏ ăn, bỏ bú, tăng tiết nước bọt.
- Tổn thương da dạng hồng ban hoặc bóng nước ở lòng bàn tay, khuỷu tay, lòng bàn chân, gối, mông, khuỷu tay; tồn tại trong thời gian ngắn (dưới 7 ngày), sau đó có thể để lại vết thâm, rất hiếm khi loét hoặc bội nhiễm.
- Sốt nhẹ.
- Ăn, bú kém.
- Biến chứng thần kinh, tim mạch, hô hấp thường xuất hiện sớm từ ngày 2 đến ngày 5, có thể đến ngày 7 của bệnh.
- Giật mình chới với là dấu hiệu quan trọng báo hiệu biến chứng thần kinh. Trẻ sốt cao hoặc nôn nhiều có nguy cơ biến chứng.
- Giai đoạn lui bệnh: thường từ 3 - 5 ngày sau giai đoạn toàn phát, trẻ hồi phục hoàn toàn nếu không có biến chứng.