Hội nghị có sự tham dự của lãnh đạo Bộ Y tế, Viện Sốt rét ký sinh trùng- côn trùng Trung ương, Quy Nhơn, Thành phố Hồ Chí Minh và 15 địa phương đang thụ hưởng Dự án.
Muỗi mang mầm bệnh sốt rét. Ảnh minh họa: AFP/TTXVN
Tiến sĩ Ngô Đức Thắng, Trưởng khoa Dịch tế Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Côn trùng Trung ương cho biết: Năm 2024 ước tính trên toàn cầu có khoảng 282 triệu ca mắc sốt rét và 610.000 ca tử vong, tăng hơn 9 triệu ca so với năm trước. Điều đó cho thấy căn bệnh này vẫn là mối đe dọa lớn đối với sức khỏe cộng đồng.
Tại Việt Nam, công tác phòng, chống sốt rét giai đoạn 2021 - 2025 đạt nhiều kết quả tích cực. Năm 2025, cả nước ghi nhận 246 ca mắc sốt rét, không có trường hợp tử vong, giảm 30,31% so với năm 2024. Từ đầu năm 2026 đến nay, cả nước ghi nhận 25 ca mắc, không có ca tử vong. Đến nay, 26/34 tỉnh, thành phố đã được công nhận loại trừ sốt rét. Tuy nhiên, nguy cơ sốt rét quay trở lại vẫn hiện hữu, nhất là ở khu vực vùng sâu, vùng xa, biên giới, nơi điều kiện kinh tế - xã hội còn khó khăn và tình trạng di biến động dân cư phức tạp.
Giai đoạn 2026-2030, ngành Y tế đặt mục tiêu loại trừ hoàn toàn bệnh sốt rét trên cả nước, duy trì bền vững kết quả đạt được. Các giải pháp trọng tâm gồm tăng cường giám sát, phát hiện sớm và điều trị kịp thời ca bệnh; kiểm soát chặt chẽ ổ bệnh; củng cố mạng lưới y tế cơ sở; đẩy mạnh truyền thông nâng cao nhận thức người dân và huy động sự tham gia của toàn xã hội. Tại hội nghị, đại diện các địa phương nằm trong dự án cũng đã có nhiều “hiến kế” để loại trừ hoàn toàn bệnh sốt rét vào năm 2030.
Ông Nguyễn Đại Vĩnh, Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Đà Nẵng thông tin, thành phố đã đạt nhiều kết quả quan trọng trong phòng, chống và loại trừ sốt rét. Với quy mô hơn 11.859km², dân số khoảng 3,06 triệu người và còn 17 xã thuộc vùng nguy cơ sốt rét, Đà Nẵng đã triển khai đồng bộ các giải pháp. số ca mắc giảm mạnh từ 47 ca năm 2020 xuống 14 ca năm 2021 và ghi nhận ca nội địa cuối cùng vào tháng 4/2022. Đến tháng 6/2025, địa phương chính thức được công nhận loại trừ sốt rét. Đây là kết quả từ việc chủ động huy động nguồn lực từ ngân sách địa phương, lồng ghép hiệu quả vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, cùng với tăng cường giám sát, phát hiện sớm và xử lý triệt để ca bệnh. Đồng thời, mạng lưới y tế cơ sở, y tế thôn bản được phát huy, công tác truyền thông được đẩy mạnh, góp phần hướng tới mục tiêu duy trì thành quả và phòng ngừa sốt rét quay trở lại một cách bền vững.
Còn đối với tỉnh Lâm Đồng, trên cơ sở sáp nhập 3 tỉnh: Đắk Nông, Bình Thuận và Lâm Đồng, với quy mô dân số hơn 3,8 triệu người và diện tích lớn nhất cả nước. Sau sắp xếp, toàn tỉnh có 124 đơn vị hành chính cấp xã. Ông Nguyễn Minh Nhật, cán bộ Trung kiểm soát bệnh tật tỉnh Lâm Đồng cho biết: Trong thời gian qua, công tác phòng chống và loại trừ sốt rét ở tỉnh đã đạt nhiều kết quả tích cực. Năm 2025, toàn tỉnh chỉ ghi nhận 8 ca mắc, giảm hơn 21 lần so với năm 2020; tỷ lệ mắc giảm xuống còn 0,002 ca/1.000 dân. Hiện đã có 21/28 khu vực được công nhận loại trừ sốt rét, các khu vực còn lại đang tiếp tục triển khai các biện pháp phòng chống. Để đạt được kết quả này là nhờ sự kết hợp hiệu quả giữa nguồn lực địa phương và sự hỗ trợ từ các dự án quốc tế, đặc biệt là Dự án “Sáng kiến khu vực ngăn chặn và loại trừ sốt rét kháng thuốc Artemisinin”. Trong đó, nguồn lực địa phương giữ vai trò cốt lõi, đảm bảo tính bền vững thông qua đầu tư nhân lực, trang thiết bị và duy trì các hoạt động chuyên môn. Giai đoạn 2021- 2025 và định hướng 2026 - 2030, tỉnh đều ban hành kế hoạch và bố trí kinh phí cho công tác y tế dự phòng. Riêng năm 2025-2026, ngân sách tỉnh đã bố trí hơn 2 tỷ đồng cho công tác phòng chống sốt rét. Bên cạnh đó, nguồn tài trợ quốc tế đóng vai trò hỗ trợ quan trọng, giúp bổ sung các thiếu hụt như: cung cấp vật tư, thuốc men, trang thiết bị, đào tạo chuyên môn, giám sát đánh giá và truyền thông cho nhóm nguy cơ cao.
Từ thực tiễn triển khai, tỉnh Lâm Đồng rút ra một số kinh nghiệm cụ thể trong công tác phòng chống bệnh sốt rét. Cụ thể: Đối với nguồn lực địa phương: cần bám sát chỉ đạo của Bộ Y tế, tăng cường tham mưu, đảm bảo công tác báo cáo, thống kê kịp thời để làm cơ sở đề xuất đầu tư. Đối với nguồn tài trợ quốc tế: cần phối hợp chặt chẽ trong cung cấp thông tin, hoàn thiện thủ tục pháp lý và đảm bảo triển khai đúng tiến độ, hiệu quả.
Việt Nam tiếp tục tăng cường hợp tác quốc tế, huy động nguồn lực từ các tổ chức như WHO, Quỹ Toàn cầu phòng, chống AIDS, Lao và Sốt rét nhằm nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống sốt rét, hướng tới mục tiêu không còn bệnh sốt rét vào năm 2030.