Bảo tồn kiến trúc Gu Bla của đồng bào Cor

Gu Bla (cây Gu) là một trong 3 công trình kiến trúc chính được dùng trong lễ hiến trâu của người Cor Trà Bồng, tỉnh Quảng Ngãi. Trải qua thời gian, do lễ hội khá tốn kém, nên quy mô nhỏ lại, công trình kiến trúc độc đáo này có nguy cơ bị quên lãng. Huyện Trà Bồng nói riêng, tỉnh Quảng Ngãi nói chung, đã, đang có những chủ trương và hướng đi cụ thể nhằm bảo tồn, lưu giữ và phát huy những nét văn hóa đặc trưng của đồng bào Cor.


Gu Bla gồm hai bộ phận là Gu Pi và Gu Pô. Gu Pi nằm bên trên tượng trưng cho giống cái, Gu Pô nằm phía dưới tượng trưng cho giống đực; hàm nghĩa thể hiện sự sinh tồn giống nòi theo quan niệm của người Cor. Chúng được nối với nhau bởi thân cây vuông như một khối hài hòa không thể tách rời. Bên trái Gu Bla còn có hình chim chèo bẻo dang rộng hai cánh. Đồng bào coi loài chim này như “thần tượng”, tuy nhỏ nhưng không khuất phục trước bất kỳ loài thú hung dữ nào nơi núi rừng thâm u, giống hệt như khí phách của người Cor luôn hiên ngang vươn thẳng mình lên bầu trời nơi đại ngàn hùng vĩ, không thế lực gì ngăn nổi.

Huyện Trà Bồng phục dựng nhà sàn truyền thống của người Cor.

Gu Bla còn là nơi ghi lại, tái hiện một cách sinh động tất cả những thực thể chuyển biến liên tục trong vũ trụ. Từ trên xuống dưới dày đặc các hoa văn, họa tiết trang trí; mà mỗi hoa văn, họa tiết ấy đều tượng trưng cho một vật thể hữu hình như chim muông, cây cỏ, sông núi, mặt trời, mặt trăng…

Mục đích mà người Cor sáng tạo ra công trình này là để gắn kết cộng đồng lại với nhau. Nó được đặt ở vị trí trang trọng, tôn nghiêm của ngôi nhà để mỗi khi diễn ra lễ hội hiến trâu, các nghệ nhân, khách khứa lui tới giao lưu cùng chủ nhân những làn điệu Cà lu, A lát. Cà lu theo cách nghĩ của người dân nơi đây là điệu tế thần, hát kể; còn A lát là điệu khóc kể. Họ kể cho Giàng, cho nhau nghe về cuộc sống, con trâu, tình cảm gia đình và những gì họ trải qua, chịu đựng. Gu Bla thường có 9 tua (9 phướng), cứ thế mỗi người ôm lấy một tua mà khóc, mà hát.

Ông Nguyễn Thanh Tùng, Trưởng phòng Văn hóa Thông tin huyện Trà Bồng cho hay: Cách đây 4 tháng, huyện đã phục dựng xong nhà sàn truyền thống của người Cor, đặt trong khuôn viên của Huyện ủy. Bên cạnh những hiện vật có giá trị được sưu tầm và trưng bày tại đây, địa phương cũng quan tâm đến việc mô phỏng lại Gu Bla, công trình điêu khắc gắn liền với đời sống sinh hoạt của người dân để quảng bá, giới thiệu đến du khách. Cùng với đó, ngành văn hóa thông tin huyện cũng đã tích cực mở nhiều lớp học để các nghệ nhân lâu năm truyền dạy kinh nghiệm điêu khắc cho thế hệ hậu sinh.

Ông Cao Chư, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Ngãi thông tin, Gu Bla là một kiến trúc mỹ thuật dân gian độc đáo, khác biệt với các dân tộc khác. Sở đang xem xét đề nghị Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận Gu Bla của đồng bào Cor Trà Bồng là Di sản văn hóa phi vật thể của Việt Nam. Bên cạnh đó, Sở cũng chủ trương đưa Gu Bla vào bảo tàng, giới thiệu trên sách, báo để độc giả biết và tìm hiểu; đồng thời khuyến khích đồng bào Cor, chủ nhân sáng tạo ra Gu Bla lưu giữ gìn, không để kiến trúc này mai một.

Vĩnh Trọng
Tin khác
  • Đồng bào Khmer vươn lên thoát nghèo

    Đồng bào Khmer vươn lên thoát nghèo

    22:44 ngày 20/10/2015

    Xã Tân Mỹ, huyện Trà Ôn (Vĩnh Long) là địa phương có đông đồng bào dân tộc Khmer sinh sống, với hơn 4.700 người, chiếm 41% dân số toàn xã. Thời gian qua, nhờ sự quan tâm hỗ trợ của Đảng và Nhà nước, cùng với tinh thần vượt khó vươn lên của mỗi gia đình, cuộc sống của đồng bào Khmer nơi đây ngày càng ổn định hơn.

Phổ biến kiến thức

Tây Bắc - Tây Nguyên - Tây Nam bộ

Hợp tác nội dung
KÊNH THÔNG TIN CỦA CHÍNH PHỦ DO TTXVN PHÁT HÀNH Tổng biên tập: Ninh Hồng Nga | Giới thiệu - Liên hệ tòa soạn
Giấy phép số 17/GP-BTTTT cấp ngày 16/1/2017
Tòa soạn: Số 5 Lý Thường Kiệt, Hà Nội
Điện thoại: 024-38267042, 024-38252931(2339,2208)- Fax: 024-38253753
Email:baotintuc@vnanet.vn – toasoantintuc@gmail.com
© Bản quyền thuộc về Báo Tin tức - TTXVN
Cấm sao chép dưới mọi hình thức nếu không có sự chấp thuận bằng văn bản