Erythrulose là một loại đường có trong quả mâm xôi. Ảnh minh họa: AFP/TTXVN
Theo trang Livescience, một nhóm các nhà thiên văn học đã lần đầu tiên phát hiện erythrulose, một loại đường tự nhiên có trong quả mâm xôi, tại một đám mây khí và bụi gần trung tâm Dải Ngân Hà. Đây là lần đầu tiên phân tử này được ghi nhận bên ngoài Hệ Mặt Trời, mở ra thêm những manh mối về nguồn gốc của sự sống trong vũ trụ.
Nghiên cứu công bố ngày 13/7 trên tạp chí Nature Astronomy cho biết, erythrulose được phát hiện trong đám mây phân tử G+0.693-0.027, nằm gần tâm Ngân Hà. Việc phát hiện được thực hiện bằng kính thiên văn vô tuyến Yebes 40 mét và IRAM 30 mét tại Tây Ban Nha. Tín hiệu của phân tử này sau đó được xác nhận bằng cách đối chiếu với các phổ đo trong phòng thí nghiệm.
Erythrulose là loại đường gồm bốn nguyên tử carbon và cũng tồn tại tự nhiên trong quả mâm xôi. Trước đây, phân tử này chưa từng được phát hiện ngoài Hệ Mặt Trời.
Các nhà khoa học cho biết, khi tìm kiếm nguồn gốc sự sống, giới nghiên cứu thường tập trung vào nước và carbon. Tuy nhiên, các loại đường cũng đóng vai trò không thể thiếu vì chúng cung cấp năng lượng cho tế bào, tham gia xây dựng cấu trúc sinh học quan trọng và là thành phần cấu tạo vật chất di truyền.
Đồng tác giả nghiên cứu Izaskun Jiménez-Serra, thuộc Hội đồng Nghiên cứu Quốc gia Tây Ban Nha, cho biết việc phát hiện thành công là nhờ kết hợp các quan sát có độ nhạy rất cao, dải tần số rộng và dữ liệu quang phổ trong phòng thí nghiệm có độ chính xác cao. Bà cũng lưu ý rằng khu vực được quan sát là một trong những "kho hóa học" phong phú nhất của Dải Ngân Hà, làm tăng khả năng phát hiện các phân tử phức tạp.
Theo bà Jiménez-Serra, phát hiện này đặc biệt quan trọng đối với nghiên cứu về nguồn gốc sự sống vì erythrulose có thể chuyển đổi thành threose – một loại đường được cho là tiền thân của các axit nucleic đầu tiên, từ đó tiến hóa thành RNA và DNA.
Trước đây, các nhà khoa học từng phát hiện nhiều loại đường khác trong thiên thạch và các mẫu vật từ tiểu hành tinh, nổi bật là ribose – thành phần cấu tạo RNA – và glucose. Gần đây, các mẫu vật do tàu thăm dò OSIRIS-REx mang về từ tiểu hành tinh Bennu cũng chứa cả ribose và glucose, cho thấy những phân tử quan trọng đối với sự sống không chỉ tồn tại trên Trái Đất.
Trong khi đó, các thí nghiệm mô phỏng điều kiện Trái Đất sơ khai từng gặp khó khăn trong việc tạo ra erythrulose với nồng độ đủ lớn. Vì vậy, việc phát hiện phân tử này trong môi trường giữa các vì sao làm dấy lên giả thuyết rằng nó có thể đã được hình thành từ rất sớm trên các hạt bụi vũ trụ, rồi được đưa vào những hành tinh đá đang hình thành như Trái Đất.
Các nhà nghiên cứu cho rằng ribose, glucose và erythrulose có thể đã nằm trong "kho dự trữ đường" của Trái Đất ngay từ trước khi hành tinh này hình thành hoàn chỉnh. Điều đó đồng nghĩa với việc nhiều thành phần hóa học cần thiết cho sự sống có thể đã được "chuẩn bị sẵn" trong không gian liên sao.
Trong thời gian tới, nhóm nghiên cứu sẽ tiếp tục tìm kiếm những loại đường phức tạp hơn cũng như các phân tử là tiền chất trực tiếp của RNA và các hợp chất sinh học quan trọng khác. Mục tiêu là xác định mức độ mà các phản ứng hóa học tiền sinh học có thể diễn ra ngay trong không gian, trước cả khi các hành tinh được hình thành.
Theo các nhà khoa học, phát hiện mới tiếp tục củng cố giả thuyết rằng phần lớn, thậm chí có thể là tất cả những "viên gạch" hóa học cơ bản của sự sống, đều tồn tại phổ biến trong vũ trụ.