Lễ khai mạc World Cup 2026 trên sân vận động Azteca ở Mexico ngày 11/6/2026 mở màn cho bữa tiệc bóng đá lớn nhất hành tinh. Ảnh: THX/TTXVN
Theo phóng viên TTXVN tại châu Đại Dương, thay vì chú tâm vào những số liệu thống kê đầy ấn tượng, minh chứng cho quy mô khổng lồ của giải đấu lần thứ 23 như con số kỷ lục 48 đội tham gia tranh tài với 108 trận đấu, trải dài khắp 16 sân vận động tại ba quốc gia Bắc Mỹ hay tổng số tiền thưởng lên tới gần 900 triệu USD, các nhà nhân khẩu học lại tập trung nghiên cứu danh sách các quốc gia tranh tài.
Qua đó, khắc họa bức tranh thu nhỏ về một thế giới đang trải qua những biến chuyển sâu sắc, đồng thời lý giải mối liên hệ giữa độ tuổi trung bình, quy mô dân số của một quốc gia với cơ hội thành công tại FIFA World Cup 2026.
Trên thực tế, sự đa dạng của các quốc gia tham dự và biên độ tuổi trải rộng của các tài năng sân cỏ tại World Cup 2026 là một trong những điều gây ấn tượng với các nhà nhân khẩu học. Siêu sao Cristiano Ronaldo của Bồ Đào Nha vẫn tiếp tục chinh chiến ở tuổi 41, trong khi Lamine Yamal - thần đồng 18 tuổi của Tây Ban Nha - đến giải đấu với tư cách là một trong những ngôi sao trẻ sáng giá nhất thế giới sau khi cùng đội tuyển quốc gia giành ngôi vô địch EURO vào năm 2024.
Côte d’Ivoire mang đến giải đấu năm nay đội hình trẻ nhất, với độ tuổi trung bình 25,4; trong khi Iran sở hữu đội hình có độ tuổi trung bình cao nhất là 31,3. Những con số này phần nào phản ánh xu hướng nhân khẩu học tại các nước này khi độ tuổi trung bình của dân số Côte d’Ivoire và Iran lần lượt là 18,1 và 34,3 tuổi.
Tuy nhiên, mối liên hệ giữa độ tuổi trung bình của đội tuyển bóng đá quốc gia và độ tuổi trung bình của dân số nước đó không phải lúc nào cũng là một phép tính tỷ lệ thuận.
Trong khuôn khổ giải đấu, Nhật Bản là quốc gia có dân số già nhất với độ tuổi trung bình lên tới 49 tuổi. Tuy nhiên, đội tuyển Nhật Bản vốn được đánh giá là một trong những thế lực mạnh nhất châu Á, sở hữu độ tuổi trung bình rất lý tưởng: 27,4 tuổi. Điều này vô tình đặt “Samurai Xanh” vào một vị trí thống kê cực kỳ đẹp trong lịch sử giải đấu khi độ tuổi trung bình tối ưu cho một đội bóng lọt vào trận chung kết World Cup thường trong khoảng 26 -28,5 tuổi.
Bên cạnh đó, quy mô dân số dường như cũng là một lợi thế rõ ràng tại World Cup. Dân số đông hơn đồng nghĩa với việc có một nguồn tài nguyên tài năng dồi dào hơn để sàng lọc và tuyển chọn. Đây được nhận định là yếu tố dự báo hàng đầu cho khả năng vượt qua vòng loại World Cup. Đáng chú ý, Brazil hoàn toàn trùng khớp với giả thuyết này. Đây là quê hương của hơn 211 triệu dân, quốc gia đông dân thứ hai tại giải đấu năm nay và cũng là đội tuyển giàu thành tích nhất lịch sử với 5 lần giương cao chiếc cúp vàng World Cup.
Tuy nhiên, quy mô dân số lớn không phải là yếu tố bảo chứng cho chiến thắng. Hai quốc gia đông dân nhất thế giới là Trung Quốc và Ấn Độ gần như không xuất hiện tại một vòng chung kết World Cup nam, trong khi Mỹ cũng mới chỉ một lần duy nhất lọt vào vòng bán kết (năm 1930) dù có dân số trên 340 triệu người. Thậm chí, Italy - quốc gia sở hữu nguồn tài năng bóng đá khổng lồ - chẳng thể vượt qua vòng loại để góp mặt tại Bắc Mỹ lần này.
Ngược lại, nếu xét trên phương diện nhân khẩu học, có những quốc gia nhỏ bé dường như đang “thi đấu vượt quá hạng cân” của mình. Curacao, với dân số vỏn vẹn 185.000 người, là quốc gia nhỏ nhất từng giành vé tham dự một kỳ World Cup. Mọi thành viên trong đội hình của họ đều đang thi đấu chuyên nghiệp ở nước ngoài – phần lớn là ở Hà Lan. Điều này cho thấy tài năng bóng đá hoàn toàn có thể được ươm mầm và phát triển vượt ngoài biên giới lãnh thổ của một quốc gia.
Một trường hợp điển hình khác là Uruguay. Với dân số khiêm tốn khoảng 3,4 triệu người, quốc gia Nam Mỹ này đã hai lần vô địch World Cup và tiếp tục duy trì vị thế là một trong những kẻ chinh phục vĩ đại nhất của môn thể thao vua.
Dù quy mô dân số và độ tuổi trung bình có thể giúp sản sinh ra các tài năng bóng đá, đấu trường World Cup cho thấy các yếu tố khác cũng đóng một vai trò quan trọng không kém. Trong đó, sự thịnh vượng kinh tế, hệ thống đào tạo huấn luyện bài bản và một nền văn hóa bóng đá lâu đời cũng có tầm quan trọng tương đương với một nguồn tài nguyên cầu thủ dồi dào.
Từ lâu, các nhà nhân khẩu học đã lập luận rằng triển vọng phát triển của một quốc gia không chỉ bị chi phối bởi quy mô dân số, mà còn bởi cơ cấu độ tuổi của lực lượng dân số đó và mức độ hiệu quả trong việc khai thác, phát triển nguồn tài nguyên con người.
Nhiều quốc gia tham dự giải đấu năm nay sở hữu tháp dân số trẻ – đặc biệt là ở khu vực châu Phi, châu Á và Thái Bình Dương, với một lực lượng lao động tăng trưởng mạnh mẽ cùng một tỷ lệ lớn những người trẻ chuẩn bị bước vào độ tuổi trưởng thành. Các nhà kinh tế học gọi những cơ hội vàng được tạo ra bởi một lực lượng dân số trong độ tuổi lao động chiếm tỷ trọng lớn này là "lợi tức nhân khẩu học".
Bên cạnh đó, vấn đề di cư cũng ngày càng đóng vai trò then chốt. Trên khắp châu Âu, dòng người nhập cư hiện chiếm một tỷ trọng đáng kể trong mức tăng trưởng dân số, giúp các quốc gia trong khu vực bù đắp tình trạng thiếu hụt lao động và giảm bớt áp lực từ việc già hóa dân số. World Cup chính là tấm gương phản chiếu thực tế này, khi rất nhiều đội tuyển quốc gia đang sở hữu những cầu thủ có lịch sử gia đình và di cư trải dài qua nhiều quốc gia và châu lục khác nhau.
Dù sở hữu một cơ cấu dân số trẻ, một dòng chảy di cư mạnh mẽ hay một quy mô dân số khổng lồ, không có bất kỳ yếu tố đơn lẻ nào có thể bảo đảm chắc chắn cho thành công của một quốc gia, dù là trên sân cỏ hay trong phát triển kinh tế xã hội. Theo đó, các chuyên gia nhận định đầu tư vào con người có thể là bài học nhân khẩu quý giá nhất của kỳ World Cup 2026.