Sạt lở tiếp tục diễn biến phức tạp tại Nhơn Mỹ

Xã Nhơn Mỹ được thành lập trên cơ sở hợp nhất địa giới hành chính từ các xã cũ vùng sông nước nên sở hữu hệ thống kênh rạch chằng chịt, nền đất yếu, cấu thành dọc bờ sông Hậu và sông Rạch Mọp. Trải qua thời gian dài chịu tác động mạnh của dòng chảy và biến đổi khí hậu, địa phương này đang trở thành một trong những tâm điểm sạt lở nhức nhối nhất của khu vực.

Tính riêng từ đầu tháng 5/2026 đến nay, các đợt sạt lở lớn nhỏ đã liên tiếp phát sinh, ăn sâu vào đất liền. Sự xuất hiện của các điểm sạt lở mới đã chính thức nâng tổng số đoạn sạt lở trên toàn địa bàn xã lên tới 74 đoạn, với tổng chiều dài đứt gãy sụt lún lên hơn 1.365 m.

Sự gia tăng đột biến của các điểm sạt lở mới đã gây ra những thiệt hại nặng nề chưa từng có. Tính đến thời điểm hiện tại, sạt lở đã trực tiếp cắt đứt hoàn toàn 5 tuyến đường huyết mạch liên ấp, liên xã, cô lập nhiều khu vực giao thương và phá hủy, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến 9 căn nhà của người dân sinh sống ven sông.

Đáng báo động nhất là tại các khu vực trọng điểm như ấp An Phú Đông (23 điểm sạt lở với 338m chiều dài) hay tuyến liên ấp Phụng An 1 và Phụng An (21 điểm sạt lở với chiều dài kỷ lục 486m).

Trước tình hình đặc biệt nguy hiểm, ngày 13/5 vừa qua, Chủ tịch UBND thành phố Cần Thơ ban hành Quyết định số 2201/QĐ-UBND chính thức công bố tình huống khẩn cấp về thiên tai đối với sự cố sạt lở bờ sông tại ấp Phụng An, xã Nhơn Mỹ. Trọng điểm được ghi nhận là tuyến lộ bê tông dọc sông Phụng An (khu vực trước trụ sở UBND xã An Mỹ cũ và bờ đối diện).

Tại đây, sạt lở đã làm thiệt hại mỗi đoạn (của mỗi bờ) khoảng 30 m lộ đai bê tông và lấn sâu vào bờ tới 12 m, sụp đổ hoàn toàn nhà tiền chế của một hộ dân. Đáng lo ngại, đoạn có nguy cơ sạt lở tiếp diễn lên đến khoảng 400 m, uy hiếp trực tiếp đến một trường học, khu dân cư đông đúc và vùng chuyên canh cây ăn trái bên trong.

Ghi nhận thực tế tại ấp Phụng An, nơi được công bố tình huống khẩn cấp. Đứng bên mép nước sâu, nơi từng là ngôi nhà kiên cố, bà Lê Thị Bích Thủy chia sẻ: “Lúc đó (khoảng cuối tháng 4) là hơn 1 giờ sáng, cả nhà đang ngủ thì chồng tôi nghe tiếng đất chuyển động rầm rầm. Chỉ trong một tiếng đồng hồ sau, nguyên cái tiệm tạp hóa của tôi đổ ụp hết xuống sông, chỉ dỡ kịp 5 miếng tôn. Sau đêm đó, đất tiếp tục lở thêm 2 lần nữa, đứt luôn lộ đal, ngoạm sát góc nhà trong. Giờ cả nhà không ai dám ngủ nhà trước, cứ đêm đến là dắt díu nhau ra tuốt bờ bụi phía sau ngủ tạm qua đêm”.

Không riêng gì ấp Phụng An, tại ấp Phú Tây, sạt lở cũng xảy ra một cách bất thường. Bà Lê Thị Hoàng Mai, một người dân làm nghề chạy phà tại địa phương kể lại, rạng sáng (khoảng đầu tháng 5), bà Mai đang chuẩn bị chạy phà thì rầm một cái, nguyên cái cầu tàu phà sụp mất tiêu. Sáng sớm tụi học sinh đi học đông lắm, lộ sụp nên tụi nhỏ cứ nhảy qua nhảy lại mép lở. Sợ nguy hiểm cho tính mạng tụi nhỏ, sau đó tôi dỡ rào, dọn dẹp mở cửa nhà mình làm lối đi tạm cho học sinh xuống phà qua sông. Biết đi nhiều đất nứt sẽ lở tiếp vào nhà mình, nhưng tính mạng tụi nhỏ là trên hết, giờ chỉ mong chính quyền làm kè sớm để chúng tôi yên ổn ngủ ngon”.

Trao đổi về tình hình sạt lở tại địa phương, Phó Chủ tịch thường trực UBND xã Nhơn Mỹ Nguyễn Văn Điệp cho biết, tính từ giữa năm ngoái đến nay, sạt lở ngày càng khốc liệt. Trước tình hình cấp bách, xã đã huy động toàn bộ lực lượng xung kích theo phương châm “4 tại chỗ”, cùng Công an, Quân sự và lực lượng an ninh cơ sở hỗ trợ người dân tháo dỡ nhà cửa, di dời tài sản. Xã đã gia cố bồi trúc tạm thời được 32 đoạn với chiều dài 683 m.

Tuy nhiên, khó khăn lớn nhất hiện nay là kinh phí địa phương quá eo hẹp. Hiện trên địa bàn vẫn còn đến 42 đoạn sạt lở trọng yếu với chiều dài hơn 835 m (trên 900m tính cả các điểm phát sinh mới) chưa thể xử lý.

Địa phương phải vận động người dân, doanh nghiệp và các đơn vị thi công ứng trước kinh phí, vật tư để gia cố tạm thời các đoạn đứt gãy. Hiện tại, UBND xã đang ứng nợ của các đơn vị thi công khoảng 2 tỷ đồng và xử lý vượt quá khả năng kinh phí của xã. Trước tình hình này, xã Nhơn Mỹ đã có văn bản đề xuất khẩn cấp lên UBND thành phố Cần Thơ xin hỗ trợ nguồn vốn 6,5 tỷ đồng để làm kè cứng tại các điểm xung yếu và hỗ trợ di dời các hộ dân mất nhà cửa.

Theo lãnh đạo địa phương, “điểm sáng” giúp kìm hãm đà tàn phá của dòng nước là công trình cống âu Rạch Mọp được thành phố đầu tư đưa vào vận hành từ tháng 4/2025. Công trình này đã phát huy hiệu quả to lớn trong việc điều tiết thủy triều, ngăn lũ trong mùa nước nổi và ngăn mặn bảo vệ nông nghiệp. Nếu không có cống âu này điều tiết giảm áp lực dòng chảy, tình trạng sạt lở bờ sông và hệ thống lộ đal tại Nhơn Mỹ chắc chắn còn thảm khốc hơn nhiều.

Hiện tại, các đoàn công tác của Sở Nông nghiệp và Môi trường cùng Chi cục Thủy lợi thành phố đã tiến hành khảo sát thực tế và lấy mẫu đất tại các điểm nóng sạt lở để khẩn trương lên phương án xây dựng kè cứng kiên cố. Dẫu mùa mưa bão năm 2026 đang cận kề, đặt ra áp lực lớn về tiến độ, nhưng với sự vào cuộc quyết liệt và đồng bộ của các cấp chính quyền, những bờ kè kiên cố được kỳ vọng sẽ sớm khởi công. Đây sẽ là "tấm khiên" vững chắc bảo vệ đất đai, nhà cửa, giúp hàng nghìn người dân xã Nhơn Mỹ sớm vơi đi nỗi lo âu và an tâm ổn định cuộc sống.