Nữ nông dân kiên trì gây dựng cơ nghiệp với định hướng chuyển đổi xanh

Vượt qua nhiều thăng trầm, bà đã kiên trì gây dựng cơ nghiệp vững chắc từ con cá thát lát truyền thống. Nhờ tư duy kinh tế nông nghiệp hiện đại, mô hình liên kết chuỗi giá trị khép kín và định hướng chuyển đổi xanh, bà đã đưa thương hiệu chả cá thát lát vươn tới các thị trường khó tính nhất…

Định hình tư duy sản xuất hàng hóa

Gắn bó với nghề nuôi trồng thủy sản hơn 20 năm, hành trình lập nghiệp của bà Nguyễn Kim Thùy không trải hoa hồng. Những năm 2000, các đợt thua lỗ liên tiếp từ nuôi cá rô và cá thát lát đã khiến vốn liếng của gia đình bà gần như cạn kiệt, gánh nặng nợ nần. Không chấp nhận lùi bước, bà Thùy quyết định mở một quán ăn nhỏ chuyên kinh doanh các món ăn chế biến từ cá để duy trì sinh kế. Những sản phẩm như chả cá thát lát tẩm gia vị hay cá thát lát rút xương do bà tự tay chế biến đã chinh phục thực khách nhờ hương vị độc đáo. Từ các đơn đặt hàng phục vụ đám tiệc và nhu cầu mua làm quà biếu ngày càng tăng, bà Thùy nhận ra tiềm năng to lớn của việc chế biến sâu nông sản thay vì chỉ bán nguyên liệu thô phụ thuộc vào thị trường.

Năm 2015, thương hiệu cá thát lát Kỳ Như chính thức ra đời, đánh dấu bước chuyển quan trọng từ mô hình hộ kinh doanh cá thể sang tư duy sản xuất hàng hóa chuyên nghiệp. Những ngày đầu, bà Thùy phải ặn lội mang sản phẩm đi chào hàng tại khắp các cửa hàng đặc sản, siêu thị và hội chợ triển lãm. Sự kiên trì và cam kết về chất lượng đã giúp thương hiệu dần khẳng định được chỗ đứng uy tín trong lòng người tiêu dùng. Năm 2019, bà Nguyễn Kim Thùy đã đứng ra thành lập Hợp tác xã Kỳ Như với 11 thành viên ban đầu để mở rộng quy mô sản xuất và nâng tầm giá trị nông sản địa phương. Đến nay, Hợp tác xã đã quy tụ 56 thành viên, xây dựng được vùng nuôi tập trung đạt quy mô 17ha. Mỗi năm, Hợp tác xã cung ứng ra thị trường khoảng 900 - 1.000 tấn cá thát lát; trong đó, khoảng 40% là sản phẩm chế biến.

Hợp tác xã vận hành theo mô hình chuỗi sản xuất khép kín: cung ứng con giống, chuyển giao kỹ thuật, hỗ trợ vật tư đầu vào và bao tiêu toàn bộ sản phẩm đầu ra cho các thành viên. Giá thu mua cá nguyên liệu của Hợp tác xã luôn cao hơn giá thị trường từ 2.000-10.000 đồng/kg, giúp người nuôi an tâm đầu tư sản xuất, loại bỏ nỗi lo "được mùa rớt giá". Chính sự liên kết chặt chẽ này đã bảo đảm nguồn nguyên liệu ổn định, đạt chuẩn cho khâu chế biến sâu. Kết quả kinh doanh của Hợp tác xã đạt sự tăng trưởng ấn tượng qua từng năm, nếu năm 2024, doanh thu đạt hơn 14,75 tỷ đồng thì năm 2025, con số này tăng lên hơn 18,1 tỷ đồng với lợi nhuận sau thuế đạt trên 1,13 tỷ đồng.

Xác định chất lượng sản phẩm là "chìa khóa" mở cửa thị trường, Hợp tác xã đầu tư bài bản vào hạ tầng kỹ thuật và công nghệ chế biến, áp dụng nghiêm ngặt các hệ thống quản lý chất lượng tiên tiến như ISO 22000:2018, HACCP, VietGAP, trang bị dây chuyền chế biến hiện đại, kho lạnh bảo quản và hệ thống xử lý nước thải đạt tiêu chuẩn. Tự động hóa được đưa vào nhiều khâu sản xuất, kết hợp dán mã QR giúp người tiêu dùng dễ dàng truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Từ nguồn nguyên liệu cá thát lát truyền thống, Hợp tác xã đã phát triển hệ sinh thái hơn 20 mặt hàng chế biến phong phú, sở hữu 11 sản phẩm đạt chứng nhận OCOP, gồm 10 sản phẩm đạt chuẩn 4 sao và đặc biệt sản phẩm "Cá thát lát rút xương tẩm gia vị" đạt chuẩn OCOP 5 sao cấp quốc gia.

Danh hiệu OCOP cùng uy tín chất lượng đã giúp sản phẩm của Hợp tác xã Kỳ Như hiện diện rộng khắp tại khoảng 20 tỉnh, thành phố trong nước thông qua các hệ thống bán lẻ lớn Co.opmart, Mega Market,... Không dừng lại ở thị trường nội địa, các sản phẩm cá thát lát của Hợp tác xã đã chính thức xuất khẩu sang các thị trường quốc tế có tiêu chuẩn khắt khe như Hoa Kỳ và Hàn Quốc.

Thực hiện lộ trình chuyển đổi xanh

Hướng tới mục tiêu phát triển bền vững và mở rộng thị trường, bà Nguyễn Kim Thùy chia sẻ, Hợp tác xã không chỉ duy trì vùng nuôi đạt chuẩn VietGAP theo hướng công nghệ cao mà còn chủ động thực hiện lộ trình chuyển đổi xanh. Hợp tác xã có kế hoạch đầu tư hệ thống điện năng lượng mặt trời cho nhà xưởng chế biến nhằm đáp ứng các tiêu chuẩn sản xuất sạch và thu hút các chứng chỉ xanh. Đây được xem là nền tảng then chốt giúp sản phẩm của Hợp tác xã nâng cao năng lực cạnh tranh, dễ dàng thâm nhập vào các kênh phân phối cao cấp và đẩy mạnh hoạt động xuất khẩu sang các thị trường quốc tế khó tính.

Không dừng lại ở việc nuôi truyền thống như hiện nay, mới đây bà Nguyễn Kim Thùy còn đổi mới sang mô hình nuôi cá thát lát trong bể cạn (bể nổi) mang lại hiệu quả cao trong việc kiểm soát dịch bệnh, tối ưu hóa diện tích và tiết kiệm chi phí vận hành. Nhờ khả năng nuôi mật độ cao, sản lượng thu được trên cùng một thể tích nước có thể gấp khoảng 10 lần so với phương pháp nuôi ao truyền thống, đặc biệt phù hợp với những cơ sở có quỹ đất hạn chế. Việc tập trung thể tích nước nuôi giúp giảm lượng thuốc và hóa chất xử lý xuống chỉ còn khoảng 1/10 so với ao diện tích lớn, vừa tiết kiệm chi phí vừa hạ thấp dư lượng hóa chất tồn đọng. Khoản chi phí tiết kiệm từ hóa chất được bù đắp vào việc đầu tư hệ thống xử lý nước phân tầng kết hợp rút cặn đáy nhằm giữ nguồn nước luôn sạch sẽ - yếu tố sống còn khi nuôi cá ở mật độ dày. Với chi phí đầu tư ban đầu khoảng hơn 200 triệu đồng cho bể nuôi cùng hạ tầng kỹ thuật hoàn chỉnh, mô hình hiện tiếp tục được mở rộng thêm các bể mới và từng bước áp dụng cho toàn bộ chuỗi phát triển từ cá giống, cá thương phẩm cho đến cá bố mẹ.

Ông Nguyễn Văn Sử, Chủ tịch Hội Nông dân thành phố Cần Thơ đánh giá: Hành trình của bà Nguyễn Kim Thùy là minh chứng rõ nét cho sự chuyển biến mạnh mẽ từ tư duy "sản xuất nông nghiệp" sang "kinh tế nông nghiệp" của người nông dân trong giai đoạn đổi mới. Mô hình bà kiên trì thực hiện không chỉ dừng lại ở khâu nuôi trồng mà đã biết nắm bắt nhu cầu thị trường, chủ động chế biến sâu, xây dựng thương hiệu và tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị. Từ thành công của Hợp tác xã Kỳ Như, Hội Nông dân thành phố Cần Thơ đúc kết 4 bài học kinh nghiệm quan trọng nhằm định hướng chuyển đổi mạnh mẽ từ sản xuất nông nghiệp thuần túy sang phát triển kinh tế nông nghiệp bền vững. Trước hết, cần lấy các nông dân sản xuất kinh doanh giỏi làm hạt nhân dẫn dắt, phát huy kinh nghiệm, năng lực quản lý và thị trường sẵn có của họ để hình thành nên các tổ hợp tác hay hợp tác xã tại địa phương. Bên cạnh đó, việc chuyển dịch từ hỗ trợ hộ sản xuất riêng lẻ sang xây dựng chuỗi giá trị toàn diện kết nối đồng bộ từ khâu vùng nguyên liệu, quy chuẩn kỹ thuật, thu mua, chế biến cho đến tiêu thụ sẽ giúp giảm thiểu rủi ro biến động thị trường và gia tăng đáng kể giá trị nông sản.

Với những cống hiến bền bỉ và tinh thần đổi mới không ngừng, bà Nguyễn Kim Thùy với câu chuyện thành công của Hợp tác xã Kỳ Như là minh chứng sinh động cho sức sống của kinh tế tập thể miền Tây sông nước, góp phần khẳng định vị thế của nông sản Việt Nam trên hành trình hội nhập quốc tế.