Những ngày tháng 4 lịch sử, chúng tôi có dịp về thăm Bảo tàng chiến sĩ Cách mạng bị địch bắt tù đày tại Phú Quốc (thôn Nam Quất, xã Nam Triều, huyện Phú Xuyên, Hà Nội) nơi lưu giữ những kỷ vật, hình ảnh về quá trình đấu tranh của các chiến sĩ bị bắt trong cuộc kháng chiến chống Mỹ.
Với thế hệ trẻ, dù chưa có dịp ra Phú Quốc, nhưng khi tới thăm bảo tàng này đã giúp họ cảm nhận phần nào quá trình đấu tranh của các cựu tù cách mạng trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ. “Chúng tôi được biết các chân hương đang thờ ở đây được lấy từ các nghĩa trang liệt sĩ, các ngôi mộ không tên, nơi chôn cất thi hài các chiến sĩ cách mạng đã hy sinh tại Phú Quốc”, sinh viên Đỗ Thị Thủy, trường ĐHKHXH và NV Hà Nội tâm sự.
Các hiện vật trong bảo tàng. |
Bảo tàng chiến sĩ cách mạng bị địch bắt tù đày tại Phú Quốc có 10 phòng trưng bày, với gần 3.000 hiện vật, tái hiện địa ngục trần gian mà các chiến sĩ cách mạng phải trải qua. “Chúng gọi các chiến sĩ ta là “cọp”, bắt “cọp” phải dầm mưa, hóng gió, phơi sương. Nhiều khi chúng nhốt tập thể tới 180 người trong chỉ 30 m2. Không những thế, chúng còn bắt những chiến sĩ nằm trên hai tầng dây thép gai, rồi đêm dùng dây nilon đốt cho nhỏ vào người tù, bọn lính canh trại gọi đây là “thả B52”. Chúng tra tấn các chiến sĩ như đục răng, móc mắt, quăng người vào chảo nước sôi… hơn cả thời trung cổ”, ông Lâm Văn Bảng, Giám đốc bảo tàng kể.
Những hiện vật trong bảo tàng được các cựu tù Phú Quốc lặn lội khắp mọi miền đất nước tìm kiếm, mua lại, hoặc có những kỷ vật do chính các chiến sĩ tự mang đến tặng và nhờ bảo tàng giữ hộ. Đó là những chiếc răng lỗ chỗ đầy vết đục khoét, hòn đá mà bọn ác ôn dùng để đập vào đầu các chiến sĩ cách mạng cho đến chết được lấy từ hố chôn tử huyệt của 1.033 chiến sĩ cách mạng. Hay bộ cắt móng tay, móng chân, dao dọc giấy của đồng chí Lương Minh Dũng (Khánh Hòa) mà gia đình coi như là kỷ vật vô giá còn lại. Khi còn là một chiến sĩ cách mạng bị tù đày, đồng chí đã tận dụng những cái cà mèn, những vỏ vồ biệt ly để mài thành bộ dụng cụ vệ sinh cá nhân cho các anh em trong tù. Đây là kỷ vật duy nhất mà đồng chí Dũng để lại cho gia đình, gia đình ông coi đó như báu vật, nhưng đã quyết định tặng lại cho bảo tàng làm hiện vật.
Đặc biệt nhất trong những kỷ vật là lá cờ đỏ búa liềm nhỏ bằng bàn tay và hình ảnh chân dung Bác Hồ. Dưới bom đạn của chiến tranh, phải chịu sự tra tấn dã man của bọn cai ngục, nhưng các chiến sĩ cách mạng vẫn một lòng hướng theo Đảng theo Bác. “Máu ta quý giá hơn vàng, nhưng khi Tổ quốc cần sẵn sàng ta dâng” là một lời thề của các tù chính trị Phú Quốc. Màu đỏ của lá cờ được nhuộm bằng chính máu của các chiến sĩ cách mạng, màu vàng búa liềm được làm từ những viên thuốc ít ỏi của các chiến sĩ. Bức hình Bác được vẽ theo tưởng tượng của một chiến sĩ cách mạng thể hiện với mọi người rằng, trong lòng các chiến sĩ cách mạng luôn có hình ảnh của Bác, của Đảng và nhân dân. Khi hòa bình lập lại, ông Bảng đã nhiều lần đến nhà đồng chí Nguyễn Văn Dư (Thanh Oai, Hà Nội) thuyết phục trao lá cờ bằng máu đó cho bảo tàng. Ngày ấy, để bảo toàn lá cờ Đảng, tù nhân trẻ tuổi Nguyễn Văn Dư đã cuộn lá cờ vào túi ni lông, dùng sợi chỉ buộc vào răng rồi nuốt xuống họng mỗi khi địch lục soát. Khi địch bỏ đi đồng chí lại mang ra cất giữ để làm lễ kết nạp Đảng cho các chiến sĩ, truyền thêm lửa đấu tranh cho anh em ngục tù.
Ông Lâm Văn Bảng cho biết: “Với mục đích tuyên truyền, giáo dục cho thế hệ trẻ, bảo tàng chiến sĩ cách mạng bị địch bắt tù đày tại Phú Quốc mở cửa các ngày trong tuần giới thiệu tới du khách, đồng thời tham gia trưng bày theo chuyên đề theo yêu cầu của các đơn vị vào các ngày lễ, kỷ niệm lớn của dân tộc”.
Bài và ảnh:Quỳnh Trang