Khi Gen Z kể chuyện Tết xưa

Sau dấu ấn của mùa đầu tiên tại sân khấu ngoài trời Đảo Ngọc Ngũ Xã, Trúc Bạch, dự án “Những thuở Xuân vương” đã để lại nhiều ấn tượng qua các lớp trải nghiệm gắn với ký ức văn hóa: Trở lại thời kỳ bao cấp, xếp hàng nhận tem phiếu, hay đón Tết cùng người lính… 

Trở lại vào dịp Tết 2026, “Những thuở Xuân vương” mùa 2 tiếp tục thử nghiệm mô hình kịch tương tác đa giác quan, đồng thời kết hợp yếu tố “escape room” như một cách dẫn dắt khán giả bước vào hành trình giải mã hoài niệm. Lấy bối cảnh một cửa hàng cho thuê sách cũ trong những ngày Tết Hà Nội đầu những năm 2000, dự án hướng tới việc xóa nhòa ranh giới giữa sân khấu và người xem. Ở đó, khán giả không chỉ đứng ngoài quan sát mà trực tiếp hiện diện trong không gian kịch, cùng nhân vật trải nghiệm và sẻ chia câu chuyện.

Chị Phạm Khánh Linh, đạo diễn, biên kịch của dự án, chia sẻ: “Năm nay, chúng tôi lấy cảm hứng từ ‘escape room’, một hình thức giải trí quen thuộc với giới trẻ Gen Z. Thông thường, escape room gắn với những câu chuyện trinh thám hay bối cảnh rùng rợn. Nhưng chúng tôi mượn cấu trúc đó để kể một câu chuyện khác: khi bước vào không gian kịch, khán giả nhập vai, sống trong thế giới ký ức, rồi khi bước ra, họ mang theo cảm giác mình đã thực sự là một phần của câu chuyện ấy.

Thay vì những vụ án, chúng tôi đặt vào đó những ký ức còn dang dở. Nhiệm vụ của khán giả và ban tổ chức là cùng nhau tìm lại, giải mã chúng qua từng cảnh diễn. Với quy mô nhỏ, trong một căn nhà ấm cúng, chúng tôi tin rằng khán giả có thể tạm rời khỏi những bộn bề thường nhật, dành hai tiếng để bước vào Hà Nội xưa, cùng 15 - 20 con người xa lạ chia sẻ một miền ký ức chung, trò chuyện và tìm lời giải cho câu chuyện. Đó sẽ là một kỷ niệm thú vị khi họ ra về”.

Chị Nguyễn Ngọc Huyền, diễn viên tham gia dự án “Những thuở Xuân vương”, cho biết ngay từ khi nghe tới thể loại kịch tương tác đa giác quan, chị đã cảm thấy đặc biệt hứng thú. Theo chị, khán giả lâu nay chủ yếu quen với kịch truyền thống trên sân khấu, nơi người xem chỉ nghe và nhìn. Trong khi đó, kịch tương tác đa giác quan là hình thức còn khá mới mẻ tại Việt Nam, tạo cơ hội để diễn viên và khán giả cùng tham gia, tương tác trực tiếp, đồng thời vận dụng nhiều giác quan trong trải nghiệm. Chính sự mới lạ ấy khiến chị mong muốn thử sức và đồng hành cùng một dự án mang tính thử nghiệm như vậy.

Trong vở kịch "Còn bao thương nhớ" của dự án, chị vào vai Dung bán thịt lợn, nhân vật quen thuộc với mọi người trong khu phố. Bối cảnh câu chuyện diễn ra tại một cửa hàng cho thuê sách cũ, nơi nhân vật của chị là một vị khách thân thiết. Khi khán giả bước vào không gian vở diễn, họ cũng đồng thời được dẫn dắt trở về cửa hàng sách của những năm tháng cũ, cùng các nhân vật bước vào miền ký ức, lần tìm những kỷ niệm và giải đáp các câu hỏi còn bỏ ngỏ. Trong vai trò như một người dẫn chuyện, chị đưa khán giả đi qua những không gian đậm màu ký ức, đồng hành cùng họ trên hành trình tìm ra lời giải cho những “bí ẩn” của câu chuyện.

Nói về những khó khăn, thách thức, chị Ngọc Huyền cho biết, đây không chỉ là thử thách riêng của diễn viên mà của toàn bộ ê-kíp. Bởi kịch tương tác đa giác quan là thể loại mới, quá trình chuẩn bị ban đầu không tránh khỏi nhiều bỡ ngỡ: Từ cách tổ chức không gian, xây dựng tình huống, cho đến việc xử lý những phản ứng bất ngờ từ khán giả. Nếu ở kịch truyền thống, diễn viên và người xem luôn có khoảng cách sân khấu, thì ở mô hình này, sự tương tác diễn ra rất gần gũi. Diễn viên phải trực tiếp trò chuyện, dẫn dắt khán giả, giúp họ thực sự cảm thấy mình đang bước vào cửa hàng sách cũ, cùng các nhân vật quay trở lại quá khứ.

Dù gặp không ít khó khăn, quá trình chuẩn bị và làm việc cùng nhau đã mang lại cho chị nhiều trải nghiệm quý giá. Điều chị nhận được nhiều nhất không chỉ là kinh nghiệm nghề nghiệp, mà còn là tinh thần đồng đội và cảm hứng sáng tạo từ những người bạn cùng chung đam mê nghệ thuật, văn hóa Hà Nội. Với chị, dự án là cơ hội để thông qua kịch nghệ, đưa khán giả đến gần hơn với đời sống văn hóa đại chúng, đồng thời lan tỏa những nét đẹp của Hà Nội xưa tới công chúng hôm nay.

Ở góc nhìn khán giả, bà Nguyễn Thị Bốn cho biết, ban đầu bà khá bỡ ngỡ với hình thức biểu diễn. Nhưng khi được các diễn viên dẫn dắt qua từng lớp câu chuyện, bà dần cảm nhận được sự dung dị, gần gũi trong nội dung vở diễn. Theo bà, kịch bản giúp người xem hiểu hơn về cuộc sống của các thế hệ trước, từ gia đình bác Minh cho thuê truyện đến không gian cửa hàng sách nhỏ với đủ thể loại truyện mà lớp trẻ ngày xưa yêu thích. Lối diễn xuất tự nhiên, gần gũi đời thường khiến câu chuyện trở nên xúc động và dễ đồng cảm.

Vở diễn cũng chứa đựng nhiều thông điệp ý nghĩa, từ cách cha mẹ dạy con, cách người trẻ học cách thấu hiểu nhau, đến sự cởi mở hơn của gia đình trước tình cảm của con cái. Đặc biệt, thông điệp khuyến khích giới trẻ quay lại với văn hóa đọc khiến bà rất tâm đắc. “Các bạn diễn viên diễn rất xúc động, rất hay. Lớp trẻ bây giờ thực sự rất giỏi, từ biên kịch, đạo diễn đến diễn viên. Không gian vở kịch khiến người xem như bước vào đời sống thường ngày, dễ hiểu và dễ tương tác”, bà Bốn bộc bạch.

Chị Trần Linh Chi, khán giả trải nghiệm vở kịch “Còn bao thương nhớ” cho biết, ấn tượng đầu tiên của chị là cách các bạn trẻ mang đến một phương thức tiếp cận nghệ thuật rất mới mẻ. Với những khán giả như chị, đây là trải nghiệm khá lạ và bất ngờ, từ cách truyền tải nội dung đến cấu trúc vở diễn được sắp xếp thành nhiều lớp, nhiều không gian, dẫn dắt người xem đi qua từng trải nghiệm khác nhau.

“Điểm đặc sắc nhất của vở diễn là khán giả không còn ở vị trí người xem đơn thuần, mà trở thành một phần của câu chuyện. Họ được hòa vào không gian, bối cảnh và thời đại của vở kịch, có cảm giác như đang sống trong câu chuyện ấy, chứ không chỉ đứng ngoài quan sát. Khán giả có thể thoải mái trò chuyện, tương tác với các diễn viên và cảm nhận họ như những người hàng xóm, những nhân vật quen thuộc trong đời sống thường ngày… Trong khoảnh khắc bước vào cửa hàng cho thuê sách, tôi có cảm giác mình thực sự là một người đến thuê truyện, còn những người xung quanh đều là những vị khách quen thuộc. Chính sự nhập vai tự nhiên ấy khiến trải nghiệm trở nên sinh động và đáng nhớ”, chị Linh Chi bày tỏ.

Chị Nguyễn Thị Thanh Trà, khán giả trải nghiệm vở kịch “Còn bao thương nhớ” cho biết, chị khá bất ngờ với format của “Xuân vương” năm nay. Dù đã biết đến dự án từ mùa trước nhưng chưa có cơ hội tham gia, đến năm nay khi trực tiếp trải nghiệm, chị ấn tượng với mức độ sáng tạo mà các bạn trẻ thực hiện được. 

Là một người thuộc thế hệ Gen Z, chị ít có cơ hội trải nghiệm những tiệm cho thuê sách hay cảm giác đi thuê truyện như các thế hệ trước. Tuy nhiên, thông qua vở kịch, chị như được sống lại một phần ký ức xưa, những điều chỉ ông bà, cha mẹ từng trải qua. Vở diễn vì thế trở nên ý nghĩa hơn, giúp chị hiểu hơn về những giá trị của quá khứ mà ở độ tuổi của mình chưa có dịp cảm nhận trọn vẹn. 

“Tết trong ký ức tuổi thơ và cả hiện tại của mình có nhiều khác biệt so với những gì vở diễn tái hiện. Ít còn cảnh mọi người tất bật cùng nhau chuẩn bị, hay ghé thăm từng nhà, cùng làm việc, cùng đón Tết như trước. Qua câu chuyện trong vở kịch, chị có cái nhìn rõ nét hơn về sự đầm ấm của những mùa Tết xưa…”, chị Thanh Trà nói.

Đặc biệt, chi tiết trong vở diễn khiến chị ấn tượng nhất là cảnh người cha ngồi tâm sự với con gái. Khoảnh khắc ấy mang lại cho chị một góc nhìn mới về những điều đang diễn ra quanh mình, đặc biệt là về tình cảm gia đình và tình yêu.

Từ những câu chuyện giản dị trong một cửa hàng sách cũ, “Những thuở Xuân vương” 2026 cho thấy cách người trẻ có thể chạm vào ký ức bằng những phương thức sáng tạo, gần gũi và đầy cảm xúc. Khi Gen Z kể chuyện Tết xưa bằng ngôn ngữ nghệ thuật của thời đại mình, ký ức không còn nằm yên trong hoài niệm, mà trở thành trải nghiệm sống động, kết nối các thế hệ trong cùng một không gian cảm xúc.