Tăng tốc chuyển đổi số trong công tác thi hành án dân sự

Yêu cầu cấp thiết từ thực tiễn

Những năm gần đây, hệ thống Thi hành án dân sự (THADS) đối mặt với những áp lực lớn chưa từng thấy: Số lượng vụ việc và khối lượng tiền phải thi hành không ngừng gia tăng, nhiều vụ án kinh tế, tham nhũng giá trị đặc biệt lớn liên quan đến hàng chục nghìn người cần được thi hành án. Việc chuyển đổi mô hình chính quyền địa phương hai cấp và thực hiện Hệ thống THADS một cấp tại địa phương đang đặt ra những yêu cầu mới trong công tác quản lý, điều hành.

Trong bối cảnh ấy, chuyển đổi số trong THADS không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu sống còn. Việc “đưa hồ sơ lên máy tính” là quá trình thay đổi căn bản tư duy quản lý và cách thức tổ chức thi hành án: Vận hành dựa trên dữ liệu thay vì kinh nghiệm; chỉ đạo, điều hành theo thời gian thực thay vì dựa vào báo cáo giấy; quy trình tác nghiệp được công khai, minh bạch tối đa để giảm sai sót và hạn chế tiêu cực; lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm để nâng cao chất lượng phục vụ.

Theo ông Nguyễn Văn Hòa, Trưởng THADS TP Hồ Chí Minh, khi thực hiện mô hình THADS một cấp tại địa phương, cấp tỉnh phải trực tiếp chỉ đạo nhiều Phòng THADS khu vực trên địa bàn rộng, nếu vẫn vận hành theo phương thức thủ công thì mô hình mới khó bảo đảm thông suốt. Vì vậy, chuyển đổi số trở thành điều kiện tiên quyết, là “mạch máu” của bộ máy tinh gọn, chuyển từ điều hành bằng giấy tờ sang quản trị bằng dữ liệu, giám sát theo thời gian thực và minh bạch hóa toàn bộ quy trình.

Đây cũng chính là thực hiện nghiêm túc đường lối, chủ trương của Đảng theo Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia và Nghị quyết số 66-NQ/TW về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới, trong đó xác định chuyển đổi số là giải pháp đột phá nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước và chất lượng công tác THADS.

Hiện nay, chấp hành viên và các cơ quan THADS đã có nền tảng pháp lý vững chắc để chủ động khai thác thông tin từ các nguồn dữ liệu điện tử, giảm phụ thuộc vào phương thức yêu cầu giấy tờ truyền thống qua trung gian. Đó là bước đột phá về thể chế, mở đường cho việc triển khai thống nhất Nền tảng số THADS trên phạm vi toàn quốc, không chỉ như một giải pháp công nghệ, mà như một phương thức quản trị mới, hợp pháp và không thể đảo ngược.

Thành tựu bước đầu tạo khí thế mới

Mặc dù mới được triển khai trong thời gian ngắn, chuyển đổi số trong THADS đã đạt những kết quả bước đầu, tạo khí thế mới cho toàn hệ thống. Cụ thể, tính đến cuối năm 2025, 100% quyết định thi hành án được ban hành điện tử bằng phần mềm tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI); hơn 613.968 biên lai điện tử được ban hành thay cho bản giấy, tương đương với số tiền 32.853 tỷ đồng chỉ sau 5 tháng.

Bên cạnh đó, quy trình nghiệp vụ từ tiếp nhận hồ sơ đến tổ chức thi hành, thanh toán… được số hóa, minh bạch trên môi trường mạng, tạo điều kiện giám sát theo thời gian thực, loại bỏ những “khoảng mờ” dễ phát sinh tiêu cực; thời gian xử lý rút ngắn khoảng 30%, thủ tục hành chính giảm tới 80%.

Đáng chú ý, từ ngày 20/1/2026, Nền tảng số Thi hành án dân sự chính thức vận hành trên phạm vi toàn quốc, đây là dấu mốc mang tính bước ngoặt, mở ra kỷ nguyên mới cho công tác thi hành án dân sự: vận hành trên dữ liệu, minh bạch hóa quy trình, hiện đại hóa dịch vụ công tư pháp.

Nền tảng số được xây dựng như một giải pháp tổng thể, số hóa liền mạch toàn bộ quy trình THADS, tích hợp và liên thông toàn bộ quy trình nghiệp vụ, cơ sở dữ liệu và các dịch vụ số với các lợi ích đột phá như: Nền tảng số cho phép giải quyết thủ tục phi địa giới hành chính; dữ liệu theo thời gian thực giúp giảm tải công việc báo cáo thống kê, phục vụ hiệu quả điều hành, ra quyết định; công nghệ số nổi bật là AI giúp tự động hóa bóc tách dữ liệu, giao việc và giám sát tiến độ; người dân dễ dàng tương tác, tra cứu hồ sơ, nhận thông báo bằng mã QR, qua VNeID…

Ngoài ra, Nền tảng số THADS sẵn sàng thực hiện kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa cơ quan THADS với Tòa án nhân dân tối cao, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, Bộ Công an, Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước, Bộ Nông nghiệp và Môi trường và các Bộ, ngành liên quan để tống đạt văn bản, xác minh điều kiện thi hành án, phối hợp công tác.

Theo Cục trưởng Cục Quản lý THADS (Bộ Tư pháp) Nguyễn Thắng Lợi, ngay trong ngày đầu triển khai chính thức, hệ thống được đánh giá vận hành cơ bản ổn định, cho thấy sự chuẩn bị nghiêm túc, bài bản của toàn ngành. Tuy nhiên, trong quá trình triển khai đồng loạt trên cả nước, vẫn cần tiếp tục theo dõi sát sao, kịp thời tháo gỡ những vướng mắc phát sinh, nhất là về hạ tầng công nghệ, kỹ năng sử dụng của cán bộ ở cơ sở và sự phối hợp liên thông giữa các hệ thống.

Thời gian tới, các địa phương cần tuân thủ nghiêm quy trình nghiệp vụ đã được chuẩn hóa trên nền tảng số, kịp thời phản ánh những vướng mắc phát sinh trong quá trình sử dụng để cơ quan Cục Quản lý THADS tiếp tục điều chỉnh, hoàn thiện hệ thống, bảo đảm nền tảng số thực sự trở thành công cụ hữu hiệu phục vụ công tác quản lý nhà nước, hoạt động thi hành án và đáp ứng tốt hơn nữa yêu cầu, kỳ vọng của người dân và xã hội.

Trong khí thế cả nước thi đua lập thành tích chào mừng Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, những chuyển biến mạnh mẽ của Hệ thống THADS cũng mang ý nghĩa đặc biệt, đó là một minh chứng sinh động cho tinh thần cải cách, cho quyết tâm xây dựng nền tư pháp hiện đại, liêm chính, thượng tôn pháp luật và phụng sự Nhân dân.