Thúc đẩy năng lực cốt lõi
Tại cuộc làm việc mới đây với Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân, Phó Chủ tịch kiêm Giám đốc khu vực ASEAN Nvidia Vikram Rao đã đề xuất 4 hướng hợp tác với Việt Nam trong tương lai. Đó là, phối hợp với Việt Nam xây dựng mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) do Việt Nam làm chủ, phù hợp với dữ liệu, ngôn ngữ và nhu cầu nội địa dựa trên các mô hình mã nguồn mở, công cụ mà Nvidia phát triển.
Về phát triển hạ tầng AI và năng lực GPU (Graphics Processing Unit - bộ xử lý đồ họa), Việt Nam hiện có khoảng 10.000-15.000 GPU, trong khi một số quốc gia như Hàn Quốc đã có 50.000-60.000 và đang có kế hoạch mở rộng lên 200.000-250.000 GPU trong 5 năm tới. Nvidia đề xuất Việt Nam xây dựng kế hoạch phát triển năng lực tính toán AI ở quy mô quốc gia, phục vụ các cơ quan nhà nước, doanh nghiệp, trường đại học và các hoạt động nghiên cứu phát triển. Nvidia cũng đề xuất mở rộng các chương trình đào tạo của hãng tại Việt Nam, hướng tới triển khai ở quy mô quốc gia và tích hợp sâu hơn vào chương trình đào tạo. Hai bên cũng trao đổi về việc hỗ trợ các nhà khoa học, nghiên cứu sinh và sinh viên tham gia vào hệ sinh thái AI của Nvidia.
Nêu rõ đề xuất kết nối hệ sinh thái AI Việt Nam với hệ sinh thái toàn cầu, đại diện Nvidia cho rằng, hướng hợp tác này sẽ đưa các sản phẩm, doanh nghiệp và năng lực AI của Việt Nam tham gia sâu hơn vào thị trường ASEAN, sau đó mở rộng ra thị trường quốc tế.
Những đề xuất hợp tác trên được đánh giá là phù hợp với chiến lược và định hướng phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số của Việt Nam; đồng thời, cho thấy yêu cầu phát triển AI đang được đặt ở một cấp độ rộng hơn, không chỉ là đưa công nghệ vào từng sản phẩm hay dịch vụ. Để AI trở thành một năng lực công nghệ của quốc gia, cần có khả năng nghiên cứu, phát triển, điều chỉnh, đánh giá và vận hành những mô hình phù hợp với dữ liệu, ngôn ngữ và các bài toán riêng của Việt Nam. Định hướng này được thể hiện rõ trong dự thảo Chiến lược chuyển đổi AI quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn 2045.
Theo Tiến sĩ Trần Anh Tú, Phó Cục trưởng Cục Công nghệ số và Trí tuệ nhân tạo, Bộ Khoa học và Công nghệ, quan điểm chủ đạo đầu tiên của Chiến lược mà Việt Nam đang xây dựng là "chuyển đổi toàn diện bằng AI". Thay vì đưa AI vào từng sản phẩm, dịch vụ hoặc quy trình riêng lẻ, công nghệ này được định hướng trở thành năng lực cốt lõi từ khâu xác định bài toán, thiết kế hệ thống đến vận hành.
Trong khu vực công, dự thảo đặt mục tiêu đến năm 2030, toàn bộ dịch vụ công trực tuyến và hồ sơ thủ tục hành chính được AI hỗ trợ. Tất cả bộ, ngành, địa phương ban hành kế hoạch chuyển đổi AI. 60% quyết định chỉ đạo, điều hành của cơ quan nhà nước có sự hỗ trợ của dữ liệu và trí tuệ nhân tạo. Ở khu vực tư nhân, công nghệ AI sẽ hỗ trợ tối thiểu 500.000 doanh nghiệp vừa và nhỏ, hộ kinh doanh, hợp tác xã. Việt Nam có ít nhất 100 startup AI trên 10 triệu USD. Dự thảo đề xuất xây dựng một nền tảng điều phối năng lực tính toán quốc gia, một nền tảng đánh giá mô hình tiếng Việt, ít nhất 5 nền tảng AI dùng chung và 8 mô hình tiếng Việt. Chiến lược đặt mục tiêu chung, trí tuệ nhân tạo sẽ đóng góp khoảng 6% GDP và Việt Nam nằm trong top 3 Đông Nam Á về nghiên cứu và phát triển AI. Tầm nhìn đến 2045 Việt Nam thuộc nhóm 10 quốc gia dẫn đầu châu Á về năng lực AI, trí tuệ nhân tạo trở thành nền tảng vận hành chủ đạo của Nhà nước, nền kinh tế và xã hội.
Cách tiếp cận này cho thấy AI đang được đặt trong một bài toán phát triển năng lực tổng thể. Theo đó, mô hình không thể tách rời các yếu tố: Dữ liệu; hạ tầng tính toán; nhân lực, từ đó chuyển hóa thành sản phẩm, dịch vụ và doanh nghiệp.
Ưu tiên dữ liệu cho AI
Trung tá Đào Đình Nam, Phó Trưởng phòng Tham mưu tổng hợp, Trung tâm Dữ liệu quốc gia (Bộ Công an) đánh giá, AI chỉ tạo ra giá trị bền vững được phát triển trên nền tảng dữ liệu đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất và dùng chung, có thể truy xuất nguồn gốc. Một mô hình AI có thể có năng lực xử lý tốt, nhưng kết quả thiếu chính xác hoặc không hiệu quả nếu dữ liệu huấn luyện thiếu đại diện hoặc không được cập nhật. Chất lượng AI phụ thuộc vào cả chuỗi quản trị dữ liệu, từ thu thập, chuẩn hóa, gắn nhãn, chia sẻ đến huấn luyện, kiểm thử và giám sát khi vận hành.
Với những yếu tố đó, Trung tâm Dữ liệu quốc gia xác định các nhóm dữ liệu cần ưu tiên cho phát triển AI bao gồm: Phục vụ mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt; thị giác máy tính; kiểm thử và đánh giá; các lĩnh vực thiết yếu và dữ liệu phục vụ đánh giá mức độ an toàn và tin cậy. Nhóm cuối là dữ liệu nhận diện tin giả, thông tin sai lệch, phát hiện sản phẩm đa phương tiện do AI tạo, kịch bản tấn công và kiểm thử AI, cũng như dữ liệu về mã độc và các mối đe dọa an ninh mạng.
Về hạ tầng, nhiều dự án hạ tầng vật lý cho AI đang được bổ sung nhanh. Cùng với việc Trung tâm Dữ liệu quốc gia số 1 được khai trương vào tháng 8/2025, là trung tâm đầu tiên cấp quốc gia được cấp các chứng chỉ quốc tế với cấp độ cao nhất, đáp ứng khả năng chống chịu thảm họa và cấp độ an ninh, an toàn ở mức cao, nhiều doanh nghiệp như: Viettel, VNPT, FPT, CMC, VNG lần lượt khánh thành và đưa vào khai thác trung tâm dữ liệu quy mô, công nghệ hiện đại, không chỉ đánh dấu tham gia cuộc đua sôi động, hấp dẫn trên thị trường này tại Việt Nam mà còn cho thấy nhu cầu, tiềm năng phát triển kinh tế số của đất nước. Riêng Tập đoàn Viettel trong năm 2025 đã công bố khởi công thêm 2 trung tâm dữ liệu siêu quy mô: Tại Khu công nghiệp Tân Phú Trung, TP Hồ Chí Minh (diện tích gần 4 hecta, tổng công suất thiết kế 140 MW với khoảng 10.000 rack) và tại Trung tâm dữ liệu An Khánh, Hà Nội (diện tích 1,9 ha, tổng vốn đầu tư 17.500 tỷ đồng)…
Thành phố Hồ Chí Minh đang thu hút nhiều dự án trung tâm dữ liệu quy mô lớn, trong đó có dự án Evolution DC Việt Nam HCMC tại Khu Công nghệ cao phường Tăng Nhơn Phú với tổng vốn hơn 508 triệu USD, hướng tới xây dựng hạ tầng lưu trữ và xử lý dữ liệu quy mô lớn, phục vụ điện toán đám mây và từng bước hình thành năng lực lưu trữ ở quy mô exabyte. Thành phố hiện có 20 trung tâm dữ liệu và 9 dự án đang được đề xuất. Nhiều dự án trong số này hướng tới AI, điện toán đám mây và nhu cầu xử lý dữ liệu ngày càng tăng.
Nhân lực làm chủ công nghệ
Bên cạnh mô hình, hạ tầng tính toán, dữ liệu, nhân lực AI cũng phải gắn với nhu cầu thực tế của thị trường. Mới đây, Bộ Khoa học và Công nghệ đã thành lập Mạng lưới chuyên gia trí tuệ nhân tạo Việt Nam toàn cầu nhằm kết nối chuyên gia, nhà khoa học, doanh nhân người Việt trong và ngoài nước, tạo một mô hình thí điểm để thu hút, tập hợp và phát huy nguồn lực chất lượng cao trong lĩnh vực AI.
Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 1528/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình quốc gia phát triển nhân lực trí tuệ nhân tạo đến năm 2030, định hướng đến năm 2035. Mục tiêu được đưa ra là phát triển đội ngũ nhân lực AI có quy mô, cơ cấu và chất lượng đáp ứng yêu cầu phát triển các ngành công nghệ chiến lược, nâng cao năng lực tự chủ công nghệ quốc gia, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, phát triển kinh tế số, xã hội số; đưa năng lực sử dụng và ứng dụng AI trở thành một trong những năng lực thiết yếu của người học, người lao động, đội ngũ cán bộ quản lý, quản trị.
Chương trình đặt mục tiêu cụ thể, đào tạo mới, đào tạo chuyển đổi và bồi dưỡng nâng cao tối thiểu 50.000 nhân lực trình độ đại học trở lên, có năng lực ứng dụng AI trong các ngành, lĩnh vực trọng điểm. Đồng thời đào tạo, bồi dưỡng ít nhất 10.000 nhân lực trình độ cao về AI, bao gồm nhà nghiên cứu, kỹ sư và chuyên gia có năng lực nghiên cứu, phát triển, làm chủ, triển khai, vận hành và quản trị các hệ thống AI tiên tiến. Trong số này, có ít nhất 1.500 chuyên gia có khả năng nghiên cứu, phát triển, làm chủ công nghệ lõi và dẫn dắt các nhiệm vụ AI trọng điểm.
Để doanh nghiệp phải trở thành một mắt xích trung tâm của hệ sinh thái AI, Đề án hình thành các doanh nghiệp công nghệ chiến lược quy mô lớn trong nước giai đoạn 2026-2030 được phê duyệt theo Quyết định số 1091/QĐ-TTg do Thủ tướng Chính phủ ban hành ngày 17/6/2026, cũng đã đặt mục tiêu hình thành tối thiểu 10 doanh nghiệp công nghệ chiến lược quy mô lớn, có doanh thu từ 1 tỷ USD mỗi năm. Việt Nam đặt mục tiêu vào nhóm 3 quốc gia dẫn đầu Đông Nam Á về nghiên cứu, phát triển và ứng dụng AI; phát triển tối thiểu 6 hệ thống AI dựa trên dữ liệu Việt Nam phục vụ các lĩnh vực thiết yếu như tư pháp, tài chính, nông nghiệp và môi trường, văn hóa, giáo dục và y tế. Đây là bước quan trọng để đưa AI ra khỏi phạm vi thử nghiệm, tiến tới tạo ra sản phẩm và thị trường.
Những nền tảng cho phát triển AI đang từng bước được hình thành. Tuy nhiên, cần có định hướng cụ thể cho mỗi bước phát triển của lĩnh vực này trong tương lai để doanh nghiệp Việt ngày càng đủ sức hình thành công nghệ, sản phẩm và bản sắc riêng.