Từ giải quyết đắn đo đến tối ưu nhu cầu
Thị trường mua sắm trực tuyến tại Việt Nam đang trong giai đoạn chuyển mình vô cùng mạnh mẽ. Theo số liệu thống kê mới nhất của Bộ Công thương, quy mô giao dịch thương mại điện tử (TMĐT) giữa doanh nghiệp và người tiêu dùng (B2C) trong 2 quý đầu năm 2026 ước tính đạt 13,9 tỷ USD, đánh dấu mức tăng trưởng 17,9% so với cùng kỳ năm trước.
Theo các doanh nghiệp hoạt động trên nền tảng TMĐT, động lực tăng trưởng của thị trường giờ đây không chỉ đơn thuần xoay quanh bài toán cạnh tranh về giá rẻ như giai đoạn đầu mà thay vào đó, dư địa phát triển lớn nhất nằm ở khả năng giải quyết triệt để những băn khoăn thiết thực của người mua. Đó là làm sao để chọn đúng hàng, kiểm chứng thông tin minh bạch, giao nhận nhanh chóng và được hỗ trợ chu đáo sau khi mua.
Khi quyết định xuống tiền cho một sản phẩm có giá trị cao, ví dụ như một chiếc máy giặt hay thiết bị điện tử gia dụng, khách hàng luôn đòi hỏi sự rõ ràng về mặt dịch vụ. Họ quan tâm đến việc ai sẽ là người vận chuyển, đơn vị nào chịu trách nhiệm lắp đặt và quy trình xử lý sự cố sẽ diễn ra như thế nào, nhiều hơn là những lời giới thiệu sản phẩm đơn thuần trên màn hình.
Để đáp ứng nhu cầu này, một số nền tảng lớn như Lazada đã tiên phong tích hợp hệ thống trợ lý AI Lazzie nhằm hỗ trợ toàn diện quá trình mua sắm. Khách hàng có thể dễ dàng tìm kiếm sản phẩm, nhận tư vấn trực tiếp qua trợ lý ảo, trong khi người bán được công nghệ hỗ trợ tự động hóa việc viết mô tả, thiết kế hình ảnh và dịch thuật nội dung.
Việc ứng dụng công nghệ để giải quyết các rào cản thực tế chính là điểm kết nối mật thiết giữa tiềm năng phát triển của TMĐT và định hướng của Nghị quyết 57-NQ/TW. Văn kiện này xác định rõ ràng rằng thể chế, nhân lực, hạ tầng và dữ liệu công nghệ chiến lược là những trụ cột trọng tâm nhằm bảo vệ quyền lợi và đặt người dân, doanh nghiệp vào vị trí trung tâm. Trong hệ sinh thái kinh tế số, những yếu tố này gắn liền với khả năng kết nối cung cầu và tính an toàn của giao dịch.
Bên cạnh đó, Kế hoạch tổng thể phát triển TMĐT quốc gia giai đoạn 2026 - 2030 cũng đặt ra mục tiêu đầy tham vọng là đưa tỷ trọng giao dịch B2C ra khỏi Hà Nội và TP Hồ Chí Minh đạt mức 50%. Điều này đặt ra bài toán lớn về việc mở rộng năng lực logistics, tích hợp thanh toán điện tử và đào tạo kỹ năng số, giúp các hộ kinh doanh địa phương nâng cao khả năng quản lý đơn hàng chuyên nghiệp.
Ông Nguyễn Phương Lâm, Giám đốc bộ phận tư vấn và phân tích thị trường YouNet ECI, nhận định TMĐT Việt Nam đang bước vào một chu kỳ tăng trưởng bình ổn và thực chất hơn. Công nghệ cần đóng vai trò là đòn bẩy giúp doanh nghiệp thấu hiểu chính xác sức mua, phục vụ đúng nhu cầu cốt lõi của người tiêu dùng và tối ưu hóa chi phí vận hành, thay vì chỉ tập trung chạy đua đốt tiền để gia tăng lượt tiếp cận như trước đây.
Nội dung dẫn dắt, dịch vụ giữ chân
Hành vi tiêu dùng thay đổi đòi hỏi các nền tảng bán lẻ phải thiết lập sự kết nối chặt chẽ giữa nội dung giải trí và hệ thống giao nhận. Ngày nay, quy trình mua sắm thường bắt đầu bằng việc người dùng xem video đánh giá, tìm kiếm thêm thông tin rồi mới đi đến quyết định đặt hàng.
Điển hình như trên TikTok Shop, trong chiến dịch mua sắm đầu tháng 9/2026, nền tảng này ghi nhận tổng giá trị giao dịch (GMV) trung bình mỗi ngày tăng trưởng tới 70% so với cùng kỳ. Cùng với đó, số lượng người mua và các lượt tìm kiếm liên quan đến mua sắm cũng đồng loạt tăng 50%.
Một số nhãn hàng nổi bật như NutiFood GrowPLUS+ thậm chí đạt mức tăng trưởng GMV lên đến 440% so với đợt khuyến mãi năm 2025. Cách tổ chức chiến dịch của nền tảng này cho thấy, người tiêu dùng đang ngày càng chủ động gõ tên các thương hiệu để tìm hiểu, chứ không chỉ dừng lại ở việc tiếp nhận thông tin thụ động từ các video ngắn.
Không chỉ thế, động lực tăng trưởng đến từ sự chuyển dịch về chất lượng nội dung, từ tạo xu hướng đơn thuần sang đầu tư câu chuyện và chuyên môn. Theo đó, những nội dung đầu tư bài bản ghi nhận mức tăng trưởng lượt xem lên đến 73%. Thậm chí, các video chuyên sâu đạt tổng thời lượng xem cao gấp 171 lần, giúp nhà sáng tạo có thu nhập trung bình hàng tháng cao gấp 15 lần. Trung bình hàng tháng, có hơn 70 triệu người truy cập tại Việt Nam.
Tại sự kiện YouTube Festival Vietnam 2026 diễn ra vào ngày 16/9 tại TP Hồ Chí Minh, đại diện Google cũng thừa nhận, chất lượng nội dung đóng vai trò là công cụ tạo ra giá trị thương mại bền bỉ, nhất là những video có thời lượng dài. Theo dữ liệu đáng chú ý được Google công bố, 40% tổng lượt xem trên nền tảng này đến từ những video đã được đăng tải trên 30 ngày. Điều này chứng minh, đặc tính vòng đời nội dung dài giúp người xem có thêm thời gian để nghiên cứu, kết nối sâu sắc hơn với những trải nghiệm thực tế do các nhà sáng tạo truyền tải.
Hiện tại ở khu vực Đông Nam Á, hơn 50% nhà sáng tạo nội dung đủ điều kiện đã tham gia vào chương trình tiếp thị liên kết YouTube Shopping, trực tiếp gắn thẻ sản phẩm vào hơn 6 triệu video. Ông Marc Woo, Tổng Giám đốc Google Việt Nam, chia sẻ rằng sự kết nối chân thực giữa các nhà sáng tạo và cộng đồng theo dõi chính là chìa khóa mở ra giá trị kinh doanh bền vững cho các thương hiệu.
Tuy nhiên, dù nội dung truyền tải có hấp dẫn hay trí tuệ nhân tạo tư vấn khéo léo đến đâu, chất lượng dịch vụ vận chuyển cuối cùng vẫn là thước đo quyết định sự trung thành của khách hàng. Ông Trần Tuấn Anh, Giám đốc Điều hành Shopee Việt Nam, nhận định rằng kỳ vọng của người mua đang ngày càng mở rộng, từ yêu cầu giao nhận siêu tốc cho đến khả năng đáp ứng các đơn hàng có tính chất đặc thù.
Thực tế trên hệ thống của sàn này cho thấy, lượng đơn hàng hỏa tốc trong thời gian diễn ra sự kiện đã tăng gấp 5 lần, đồng thời số đơn hàng cồng kềnh đòi hỏi dịch vụ lắp đặt tận nơi cũng tăng vọt gấp 8 lần so với các ngày thông thường. Không chỉ dừng lại ở việc cải thiện vận chuyển, những công cụ tương tác trực tiếp như Shopee Live và Shopee Video cũng giúp lượng sản phẩm bán ra tăng gấp 5 lần. Đáng chú ý, để tối ưu hóa nguồn lực cho người bán, nền tảng này đã ứng dụng hơn 7.000 phiên phát sóng trực tiếp bằng công nghệ AI.
Yêu cầu về hiệu quả kinh doanh càng thể hiện rõ khi TMĐT ngày càng mở rộng, thu hút đông đảo doanh nghiệp nhỏ tham gia. Chia sẻ tại chương trình “Beyond Vietnam - Hàng Việt cất cánh”, bà Lê Hoàng Oanh, Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương), lưu ý các đơn vị cần chuẩn bị đồng bộ từ chất lượng sản phẩm, năng lực ứng dụng số cho đến khâu vận hành và định vị thương hiệu. Công nghệ là bệ phóng giúp sản phẩm tiếp cận thị trường nhanh chóng, nhưng chất lượng hàng hóa thực tế mới là yếu tố quyết định sức sống lâu dài của doanh nghiệp.
Thực tế đầu tư từ các nền tảng cho thấy, cuộc cạnh tranh sắp tới sẽ gắn kết chặt chẽ công cụ tư vấn bằng trí tuệ nhân tạo với nội dung số và dịch vụ hậu mãi. Tuy nhiên, để người tiêu dùng thực sự hưởng lợi, mọi thông tin sản phẩm phải dễ dàng kiểm chứng, hoạt động quảng cáo cần giữ tính minh bạch và quy trình xử lý khiếu nại phải diễn ra thuận tiện. Điều này hoàn toàn bám sát mục tiêu của Nghị quyết 57 của Chính phủ khi nhấn mạnh giá trị cốt lõi của chuyển đổi số là tạo điều kiện để những người bán quy mô nhỏ có thể kinh doanh hiệu quả, từng bước bồi đắp niềm tin với khách hàng qua mỗi đơn hàng giao thành công.
Bức tranh toàn cảnh cho thấy, cuộc đua mua sắm trực tuyến trong thời gian tới sẽ tập trung vào sự cộng hưởng giữa giải pháp AI, nội dung truyền cảm hứng và chất lượng dịch vụ thực tế. Không chỉ dừng ở việc thúc đẩy giao dịch, mục tiêu xa hơn của các nền tảng là duy trì một hệ sinh thái tiêu dùng an toàn, nơi ngay cả những hộ kinh doanh nhỏ lẻ cũng có đủ công cụ và không gian để vươn lên, khẳng định uy tín và giữ chân người mua bền lâu.
