Vấn đề hệ trọng hơn nhiều đối với Mỹ ẩn đằng sau vụ bê bối tại Nvidia

Việc Giám đốc điều hành (CEO) Nvidia Jensen Huang từ chức sau khi thừa nhận có quan hệ ngoài luồng với nhiều phụ nữ, trong đó có một người bị các quan chức Mỹ coi là đối tượng có khả năng là gián điệp Trung Quốc, đã thu hút sự chú ý rất lớn.

Tuy nhiên, cuối tuần qua, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent đã chỉ ra một vấn đề có ý nghĩa hệ trọng hơn nhiều: Liệu Nvidia có giúp Trung Quốc tiếp cận công nghệ mà Mỹ chủ trương hạn chế hay không, và liệu các quan chức Mỹ chịu trách nhiệm thực thi những hạn chế đó có không hành động hay không.

Ba câu hỏi

Giám đốc điều hành (CEO) Nvidia Jensen Huang phát biểu tại một sự kiện ở Seoul, Hàn Quốc, ngày 8/6/2026. Ảnh: Yonhap/TTXVN phát
Giám đốc điều hành (CEO) Nvidia Jensen Huang phát biểu tại một sự kiện ở Seoul, Hàn Quốc, ngày 8/6/2026. Ảnh: Yonhap/TTXVN phát

Các cuộc trả lời phỏng vấn của ông Bessent đã đặt ra ba câu hỏi cần được làm rõ để định hình cuộc tranh luận hiện nay.

Thứ nhất, ông Huang và các lãnh đạo khác của Nvidia biết những gì về việc các dòng chip tiên tiến bị đưa sang Trung Quốc hoặc các thực thể Trung Quốc bị cấm tiếp cận từ xa?

Thứ hai, Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick biết những gì và tại sao bộ này lại trì hoãn hành động?

Thứ ba, Tổng thống Donald Trump biết những gì và đã chỉ đạo đội ngũ của mình làm gì?

Theo truyền thông Mỹ, câu trả lời không chỉ liên quan đến Nvidia. Những vấn đề này còn liên quan đến lợi thế của Mỹ trong cuộc đua công nghệ sẽ định hình tương lai cán cân quyền lực toàn cầu.

Tại sao những con chip này quan trọng?

Nvidia thiết kế các bộ xử lý phục vụ hoạt động của trí tuệ nhân tạo. Khi được kết nối với số lượng lớn trong các trung tâm dữ liệu, những bộ xử lý này cung cấp năng lực tính toán cần thiết để phát triển và vận hành các hệ thống AI phức tạp. Chip càng mạnh, các doanh nghiệp, nhà nghiên cứu và các quốc gia càng có thể phát triển những hệ thống AI tiên tiến hơn và vận hành chúng hiệu quả hơn.

AI hiện được ứng dụng trong phát triển vũ khí, hoạch định quân sự và các hệ thống tự hành, trong đó có các đàn thiết bị bay không người lái (UAV). Đây là những vấn đề an ninh quốc gia mà chính quyền Tổng thống Joe Biden đã xác định vào năm 2022, khi đưa ra các biện pháp hạn chế hoạt động xuất khẩu chip tiên tiến và thiết bị sản xuất chip sang Trung Quốc.

Mỹ chưa bao giờ cấm xuất khẩu toàn bộ chip Nvidia sang Trung Quốc. Thay vào đó, Mỹ thiết lập các ngưỡng kỹ thuật và yêu cầu phải được chính phủ cấp phép đối với những sản phẩm có năng lực vượt quá các ngưỡng này. Nvidia đã đáp lại bằng cách phát triển các sản phẩm được điều chỉnh để nằm dưới những giới hạn đó.

Những điều Tổng thống Trump cho phép

Sau đó, ông Trump mở ra con đường hợp pháp để bán loại chip mạnh hơn cho Trung Quốc. Tháng 12/2025, ông thông báo rằng các khách hàng Trung Quốc được phê duyệt có thể tiếp nhận chip H200 tiên tiến của Nvidia.

Tháng 1/2026, Bộ Thương mại Mỹ chính thức hóa thay đổi này, chuyển từ cơ chế mặc định từ chối xuất khẩu sang xem xét từng đơn xin cấp phép theo từng trường hợp cụ thể, với điều kiện đáp ứng một số yêu cầu về an ninh.

H200 không phải công nghệ mới nhất của Nvidia. Các dòng chip Blackwell tiên tiến hơn vẫn bị hạn chế xuất khẩu. Tuy nhiên, đây là một bước tiến đáng kể so với những sản phẩm đã được điều chỉnh mà Nvidia từng cung cấp cho Bắc Kinh.

Chính sách này đi kèm các biện pháp bảo đảm an ninh, gồm sàng lọc người mua, kiểm định độc lập các lô hàng và bảo vệ nguồn cung dành cho khách hàng Mỹ. Theo đó, việc được phép bán chip H200 cho một khách hàng đã được phê duyệt không đồng nghĩa với việc được phép chuyển chip qua một bên trung gian để né tránh các quy định.

Nvidia biết những gì?

Tâm điểm của tranh cãi là Megaspeed, một công ty có trụ sở tại Singapore bị nghi ngờ hỗ trợ đưa các chip Nvidia tiên tiến vào Trung Quốc, qua đó né tránh các biện pháp hạn chế của Mỹ. Người phụ nữ ngoại tình với ông Huang là lãnh đạo của Megaspeed.

Ngoài việc ông Huang thừa nhận có quan hệ tình cảm ngoài luồng với người phụ nữ trên, Nvidia đã bác bỏ các cáo buộc về việc chuyển hướng chip trái phép. Tuy nhiên, hiện nay ông Bessent công khai đặt nghi vấn về tính xác thực của những lời khẳng định này. Ông Bessent nói trong cuộc phỏng vấn: "Những công ty bình phong này quá rõ ràng. Chúng đã bị điều tra. Liệu Nvidia có sử dụng những công ty này để lách luật để bán chip cho Trung Quốc hay không?".

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent phát biểu họp báo tại Washington, DC. Ảnh: Kyodo/TTXVN phát
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent phát biểu họp báo tại Washington, DC. Ảnh: Kyodo/TTXVN phát

Ông Bessent cũng đặt nghi vấn liệu Nvidia có tăng cường những hoạt động bán hàng có vẻ bất hợp pháp này nhằm thổi phồng doanh thu và lợi nhuận hay không, đồng thời cho biết đã yêu cầu hội đồng quản trị và các luật sư bên ngoài của Nvidia đưa ra câu trả lời trong vòng 10 ngày.

Đây là những cáo buộc đặc biệt nghiêm trọng từ một bộ trưởng đương nhiệm trong chính phủ Mỹ. Những phát biểu này khiến sự chú ý không còn chỉ tập trung vào hành vi cá nhân của ông Jensen Huang mà mở rộng sang toàn bộ Nvidia.

Bộ trưởng Thương mại Mỹ biết những gì?

Bộ trưởng Thương mại Mỹ Howard Lutnick trong cuộc họp báo tại Chapel Hill, Bắc Carolina, ngày 2/9/2026. Ảnh: Kyodo/TTXVN phát
Bộ trưởng Thương mại Mỹ Howard Lutnick trong cuộc họp báo tại Chapel Hill, Bắc Carolina, ngày 2/9/2026. Ảnh: Kyodo/TTXVN phát

Một vấn đề khác mà ông Bessent đề cập liên quan đến cơ quan chính phủ chịu trách nhiệm giám sát hoạt động xuất khẩu những con chip này.

Trong cuộc phỏng vấn với truyền thông Mỹ, ông Bessent cho biết Bộ Tài chính, Bộ Ngoại giao, Lầu Năm Góc và Đại diện Thương mại Mỹ đã ủng hộ việc đưa Megaspeed vào danh sách các thực thể bị hạn chế xuất khẩu của Bộ Thương mại trong nhiều tháng. Việc bị đưa vào danh sách này sẽ khiến hoạt động bán hàng cho công ty phải chịu thêm các rào cản. Sau đó, ông công khai cáo buộc ông Lutnick không hành động: "Cục Công nghiệp và An ninh (BIS) thuộc Bộ Thương mại là cơ quan có thẩm quyền quyết định".

Ngày 16/11, trước vụ bê bối này, Bộ Thương mại Mỹ đã ban hành các quy định mới nhằm hạn chế Trung Quốc tiếp cận từ xa các loại chip tiên tiến, chẳng hạn thông qua một trung tâm dữ liệu tại Singapore hoặc Indonesia. Tuy nhiên, trong thông báo của chính mình, Bộ Thương mại cho biết quy định này do Bộ Tài chính và Hội đồng An ninh Quốc gia (NSC) soạn thảo theo chỉ đạo của các cơ quan này. Điều đó đặt ra những câu hỏi về việc liệu Bộ Thương mại có thực sự ủng hộ các biện pháp hạn chế mới hay không, cũng như cơ quan nào mới thực sự điều hành chính sách kiểm soát xuất khẩu.

Điều này dường như cũng chưa từng có tiền lệ. Chưa bao giờ có trường hợp Bộ Thương mại trong chính thông báo của mình lại tuyên bố rằng một quy định do chính bộ này ban hành thực chất được một bộ khác soạn thảo và chỉ được thực hiện theo chỉ đạo của NSC.

Lập trường của ông Bessent rất rõ ràng: Chính quyền đã nắm được thông tin nhưng ông Lutnick không hành động. Tối 16/11, Bộ Tư pháp và Bộ Thương mại ra tuyên bố chung cho biết Bộ Thương mại đã kiểm tra Megaspeed trong năm ngoái, qua đó dẫn đến việc Bộ Tư pháp khởi động cuộc điều tra hình sự. Tuy nhiên, tuyên bố này không đề cập câu hỏi cốt lõi: Tại sao Bộ Thương mại chưa bao giờ đưa công ty này vào danh sách thực thể bị hạn chế?

Quan điểm của Tổng thống Trump là gì?

Truyền thông Mỹ đưa tin các quan chức khác trong chính quyền cũng cáo buộc ông Lutnick không thực hiện các chỉ đạo của chính ông Trump. Điều này cho thấy Tổng thống có cùng quan điểm với ông Bessent.

Ngày 16/11, trước khi lên chuyên cơ Không lực Một để tới Philippines rồi tiếp tục chuyến thăm Trung Quốc, ông Trump thừa nhận có sự khác biệt trong quan điểm giữa hai bộ trưởng nhưng không thể hiện rõ đứng về phía nào. Ông nói: "Họ có những quan điểm khác nhau. Một người muốn duy trì quan hệ hữu nghị với Trung Quốc, còn người kia muốn gây ra một cuộc đối đầu với Trung Quốc. Cả hai quan điểm đều có thể chấp nhận được, nhưng chúng khác nhau".

Trong bối cảnh đó, ông Bessent đã đặt ra khả năng rằng lợi ích doanh nghiệp và những thất bại trong thực thi chính sách đã đẩy an ninh quốc gia của Mỹ vào tình thế rủi ro.

Thùy Dương/Báo Tin tức và Dân tộc

Dành cho bạn

Thúc đẩy trao đổi chiến lược cấp cao Việt Nam - Trung Quốc

Thúc đẩy trao đổi chiến lược cấp cao Việt Nam - Trung Quốc

Giáo sư Triệu Vệ Hoa, Giám đốc Trung tâm nghiên cứu quan hệ Trung Quốc và các nước láng giềng thuộc Đại học Phúc Đán (Trung Quốc) khẳng định việc Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tham dự Tuần lễ Cấp cao Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) lần thứ 33 tại Thâm Quyến và làm việc song phương tại Trung Quốc mang ý nghĩa ngoại giao rõ nét.

Giao dịch viên theo dõi phản ứng của thị trường tại sàn chứng khoán New York, Mỹ. Ảnh: THX/TTXVN phát

Một tháng rung chuyển Phố Wall, đảo chiều 'cuộc chơi' đầu tư AI

Chỉ trong vài tuần, hàng nghìn tỷ USD vốn hóa chứng khoán bốc hơi, những quỹ đầu tư từng thắng lớn bắt đầu thua lỗ, còn các cổ phiếu công nghệ đồng loạt chao đảo. Cơn sốt AI từng giúp Phố Wall hái ra tiền giờ đây đang phơi bày những rủi ro mà giới đầu tư không thể xem nhẹ.

Tổng thống Mỹ Donald Trump (trái) và Phó Tổng thống J.D. Vance. Ảnh tư liệu: Getty Images/TTXVN

Vì sao ông Trump tuyên bố ‘không cần thỏa thuận’ với Iran và thay đổi nhiệm vụ của ông Vance?

Tổng thống Donald Trump tuyên bố Mỹ không cần thỏa thuận với Iran, đồng thời yêu cầu Phó Tổng thống JD Vance chuyển trọng tâm sang các vấn đề trong nước. Động thái diễn ra giữa lúc căng thẳng tại eo biển Hormuz chưa hạ nhiệt, làm dấy lên nghi vấn về bất đồng trong chính quyền Mỹ.

Iran đánh giá ra sao việc Mỹ gạt ông JD Vance tham gia đàm phán?

Iran đánh giá ra sao việc Mỹ gạt ông JD Vance tham gia đàm phán?

Việc Tổng thống Mỹ Donald Trump điều chuyển Phó Tổng thống JD Vance khỏi vai trò phụ trách đàm phán với Iran, trong bối cảnh hai bên chưa tìm được tiếng nói chung, đang làm dấy lên những quan ngại về triển vọng hạ nhiệt căng thẳng. Theo giới phân tích, động thái này có thể khiến cơ hội đạt được thỏa thuận giữa Washington và Tehran trở nên mong manh hơn, đồng thời làm gia tăng nguy cơ xung đột tái diễn.