Theo truyền thông châu Âu ngày 16/9, Hiệp hội Hệ thống Thông tin Di động Toàn cầu (GSMA) vừa công bố “Báo cáo Thực trạng kết nối internet di động năm 2026”. Báo cáo cho biết khoảng 4,8 tỷ người hiện sử dụng internet di động trên thiết bị cá nhân. Tuy nhiên, 3,4 tỷ người vẫn chưa sử dụng internet di động trên thiết bị riêng, dù 90% trong số họ sống tại khu vực đã được phủ sóng băng rộng di động.
GSMA gọi tình trạng người dân sống trong vùng phủ sóng nhưng chưa sử dụng internet di động là "khoảng cách sử dụng", một trong những trở ngại lớn nhất đối với nỗ lực thu hẹp bất bình đẳng số trên toàn cầu.
Tốc độ mở rộng cộng đồng người dùng internet cũng đang chậm lại. Khoảng 160 triệu người lần đầu lên mạng trong năm 2025, thấp hơn mức 190 triệu người của năm trước đó.
Tổng giám đốc GSMA Vivek Badrinath nhận định AI có khả năng cải thiện đời sống trên quy mô chưa từng có, nhưng công nghệ này sẽ không mang lại nhiều ý nghĩa nếu người dân không thể kết nối internet. Theo ông, nguy cơ lớn nhất không chỉ là khoảng cách AI giữa các quốc gia mà còn nằm giữa những người có đủ khả năng tham gia nền kinh tế số và những người không thể chi trả.
Giá linh kiện tăng theo làn sóng đầu tư AI
Theo báo cáo, một trong những nguyên nhân làm gia tăng bất bình đẳng số là giá bộ nhớ và chip dành cho smartphone tăng mạnh. Diễn biến này xuất phát từ nhu cầu toàn cầu đối với hạ tầng AI và các trung tâm dữ liệu.
Giá bộ nhớ đã tăng hơn gấp đôi trong giai đoạn từ quý III/2025 đến quý I/2026, sau đó tiếp tục tăng thêm khoảng 80-90% trong quý II/2026. Phần chi phí tăng thêm sau đó được phản ánh vào giá bán, khiến smartphone bình dân vượt khỏi khả năng chi trả của nhiều người.
GSMA cảnh báo xu hướng này có thể đảo ngược những tiến bộ đạt được trong nhiều năm qua nhằm thu hẹp khoảng cách sử dụng internet di động. Nếu khả năng tiếp cận smartphone giá thấp không được bảo đảm, hàng tỷ người có nguy cơ bị loại khỏi thế hệ dịch vụ số tiếp theo trước khi họ có cơ hội trải nghiệm internet.
Đến cuối năm 2025, giá một chiếc smartphone bình dân có thể tương đương 44% thu nhập trung bình hằng tháng của nhóm 20% dân số nghèo nhất tại các nước có thu nhập thấp và trung bình. Tại khu vực châu Phi cận Sahara, tỷ lệ này lên tới 76%.
Giá thiết bị được dự báo tiếp tục tăng, có thể khiến lượng smartphone xuất xưởng trên toàn cầu ghi nhận mức giảm hằng năm lớn nhất từ trước đến nay. Các thị trường mới nổi được đánh giá là nhóm dễ chịu tác động nhất.
Đề xuất đưa giá smartphone xuống 30 USD
Để thu hẹp khoảng cách số, GSMA kêu gọi các nhà sản xuất đưa giá smartphone bình dân xuống mức 30 USD. Theo tổ chức này, mức giá đó có thể giúp gần 1,6 tỷ người đủ khả năng mua thiết bị. Nếu giá giảm xuống 20 USD, khoảng 2,2 tỷ người đang sống trong vùng phủ sóng băng rộng di động có thể tiếp cận smartphone.
GSMA đồng thời đề nghị các nhà sản xuất chip và bộ nhớ tăng nguồn cung linh kiện giá thấp, qua đó giúp các hãng điện thoại giảm chi phí sản xuất thiết bị bình dân.
Tuy nhiên, giá smartphone không phải rào cản duy nhất. GSMA cho rằng các quốc gia cũng cần nâng cao trình độ đọc viết và kỹ năng số, giải quyết những lo ngại về an toàn, bảo mật, đồng thời phát triển nội dung và dịch vụ phù hợp với nhu cầu của người dùng.
Điều đó cho thấy mở rộng vùng phủ sóng là chưa đủ, bởi giá thiết bị và kỹ năng số mới là những yếu tố quyết định khả năng tham gia nền kinh tế số và tiếp cận các dịch vụ AI của hàng tỷ người.
