Bộ đội Biên phòng Lai Châu chuyển đổi số nơi biên giới

Để làm rõ chủ đề này, phóng viên báo Tin tức và Dân tộc (TTXVN) đã có cuộc trao đổi với Đại tá Nguyễn Văn Hưng, Chính ủy Ban Chỉ huy BĐBP Lai Châu về vấn đề này.

Lai Châu là tỉnh còn nhiều khó khăn, địa bàn rộng và có đông đồng bào dân tộc thiểu số. Thời gian qua, BĐBP Lai Châu đã triển khai những mô hình, chương trình nào để giúp dân phát triển kinh tế, xã hội, nâng cao đời sống, thưa đồng chí?

Là tỉnh biên giới phía Tây Bắc của Tổ quốc, Lai Châu có đường biên giới dài 265,165 km với 101 cột mốc; tiếp giáp tỉnh Vân Nam (Trung Quốc). Sau khi sắp xếp, tổ chức lại đơn vị hành chính cấp xã và sắp xếp lại thôn, bản, trên địa bàn khu vực biên giới (KVBG) tỉnh hiện có 11 xã biên giới với 172 bản, trong đó có 68 bản giáp biên; dân số 26.111 hộ với 124.520 nhân khẩu, gồm 20 dân tộc sinh sống (trong đó dân tộc thiểu số chiếm 85%); diện tích tự nhiên rộng 3.063,37 km2 (bằng 1/3 diện tích toàn tỉnh).

Trong những năm qua, BĐBP tỉnh Lai Châu đã triển khai hiệu quả nhiều mô hình, chương trình giúp dân phát triển kinh tế, xã hội như: Chương trình “Xuân biên phòng ấm lòng dân bản”; “Ngày hội Biên phòng toàn dân”; “Nâng bước em tới trường - Con nuôi đồn Biên phòng”; Mô hình “Nuôi cá hồi, cá tầm”; Mô hình “BĐBP tỉnh giúp nhân dân trồng cây Sâm Lai Châu để phát triển kinh tế, xóa đói, giảm nghèo”… Trong đó, nổi bật là mô hình “BĐBP - Đồng hành chuyển đổi số nơi biên giới”.

Quán triệt Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia và phong trào bình dân học vụ số; sự lãnh đạo, chỉ đạo của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, Đảng ủy, Bộ Tư lệnh BĐBP, Tỉnh ủy, UBND tỉnh Lai Châu. Đảng ủy, Ban Chỉ huy BĐBP tỉnh đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo triển khai thực hiện sát với tình hình thực tế đơn vị và địa bàn khu vực biên giới (KVBG). Đã phối hợp với Viettel Lai Châu và cấp ủy, chính quyền địa phương tổ chức khảo sát, đánh giá ở KVBG vẫn còn nhiều “vùng lõm” sóng điện thoại, mạng Internet và hơn 2.000 hộ dân chưa có điện thoại thông minh. 

Trước thực tiễn đó, Đảng ủy, Ban Chỉ huy BĐBP tỉnh đã triển khai với tinh thần chủ động, tham mưu UBND tỉnh ban hành các văn bản chỉ đạo đẩy mạnh chuyển đổi số ở KVBG; đồng thời, lãnh đạo, chỉ đạo các cơ quan, đơn vị, cán bộ, chiến sĩ triển khai quyết liệt, sáng tạo nhiều mô hình, cách làm hay, đưa công nghệ số đi vào đời sống của đồng bào biên giới được Đảng ủy - BTL BĐBP đánh giá là một trong những đơn vị tiên phong trong công tác chuyển đổi số.

Qua những chương trình, mô hình giúp dân như vậy đã mang lại những kết quả như thế nào, thưa đồng chí?

Hiện nay, Ban Chỉ huy BĐBP tỉnh triển khai đồng bộ 6 mô hình tiêu biểu: “Thầy giáo quân hàm xanh - đẩy nhanh chuyển đổi số” (chỉ đạo biên tập giáo án 12 bài); “Hòm thư điện tử tiếp nhận tin báo, tố giác tội phạm ẩn danh”; “Hòm thư điện tử thực hiện dân chủ ở cơ sở”; “Quy tắc ứng xử văn hóa trong Ban Chỉ huy BĐBP”; “Hướng dẫn nhân dân bán hàng trên sàn thương mại điện tử” và “Thư viện pháp luật số”. 

Ban Chỉ huy BĐBP tỉnh và các đơn vị đã tổ chức 48 lớp tập huấn cho 2.354 lượt cán bộ, chiến sĩ và nhân dân; thành lập các “Tổ kỹ năng số” với 150 hạt nhân nòng cốt; phối hợp với Viettel Lai Châu tổ chức một lớp tập huấn cho 200 cán bộ, chiến sĩ tham gia. Phối hợp với Trung tâm Online VTVCab (Đài Truyền hình Việt Nam) tổ chức tập huấn kỹ năng số cho 165 cán bộ, chiến sĩ về các kiến thức cốt lõi như thương mại điện tử, kỹ năng livestream bán hàng, xây dựng nội dung số và tổ chức gian hàng trực tuyến (đi thực tế ở Bản Sin Suối Hồ, xã Sin Suối Hồ); phối hợp với Sở khoa học và Công nghệ tỉnh và Công ty Cổ phần MISA tổ chức một lớp với 120 học viên tập huấn về ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong thực hiện nhiệm vụ.

Đảng ủy, Ban Chỉ huy đã chủ động phối hợp, tranh thủ sự ủng hộ của các cấp, các ngành, các cơ quan, đơn vị, các nhà hảo tâm ủng hộ kinh phí 2 tỷ đồng và 200 điện thoại thông minh; vận động cán bộ, chiến sĩ mua 335 điện thoại thông minh trị giá 670.750.000 đồng. Đã phối hợp với Công an tỉnh, Viettel tổ chức trao tặng, cài đặt, hướng dẫn sử dụng 1.616 điện thoại thông minh và kèm tặng sim 4G (trị giá 2 triệu đồng một điện thoại) với tổng trị giá hơn 3 tỷ đồng cho nhân dân ở KVBG. 

Ban Chỉ huy BĐBP tỉnh Lai Châu đã huy động 121 cán bộ thành lập 31 tổ công tác, tổ chức 286 buổi tuyên truyền cho 18.250 lượt người dân KVBG về sử dụng điện thoại thông minh và Internet an toàn; hướng dẫn cài đặt khai thác các nền tảng số phục vụ dịch vụ công trực tuyến, ứng dụng VNeID cho hơn 24.500 lượt người. Qua đó, phát huy hiệu quả tích cực trong phát triển kinh tế, xã hội và bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới. 

Cụ thể, BĐBP Lai Châu đã triển khai “Hướng dẫn nhân dân bán hàng trên sàn thương mại điện tử”, Ban Chỉ huy BĐBP tỉnh đã cử cán bộ trực tiếp hướng dẫn, hỗ trợ nhân dân KVBG ứng dụng công nghệ để tiêu thụ nông sản: Từ thao tác lập tài khoản, xây dựng kịch bản livestream, dựng bối cảnh thực tế tại nương rẫy, cho đến chốt đơn, đóng gói và kết nối đơn vị vận chuyển.

Kết quả đến nay, đã hướng dẫn 80 hộ dân tạo lập và vận hành các gian hàng số trên TikTok Shop, Shopee... đem lại tổng doanh thu trên một tỷ đồng. Điển hình như: Gian hàng “Hà Nhì Sơ”, “Mạ Sừ Pư” của bà con xã Thu Lũm; Gian hàng “Hảng Thị Nú” (xã Sin Suối Hồ) với hàng chục ngàn lượt thích, xuất bán Sâm Lai Châu, tinh dầu sả, thịt trâu sấy, lạp xưởng và các sản vật địa phương.

Với mô hình “Hòm thư điện tử tiếp nhận tin báo, tố giác tội phạm ẩn danh”, mã QR của hòm thư được niêm yết rộng rãi tại các điểm công cộng, trạm xá, nhà văn hóa và từng hộ gia đình. Người dân chỉ cần một thao tác quét mã là có thể gửi hình ảnh, video, thông tin tố giác tội phạm về đồn Biên phòng, bảo mật tuyệt đối danh tính cá nhân.

Kết quả từ tháng 8/2025 đến nay, BĐBP tỉnh Lai Châu đã tiếp nhận 190 tin, trong đó có 103 tin có giá trị cao; các đơn vị đã xác lập và đấu tranh thắng lợi 5 chuyên án; bắt giữ và khởi tố điều tra 27 vụ với 32 đối tượng phạm tội về ma túy; thu giữ tang vật gồm 2 bánh và 168,82 g heroin, 1,43 g hồng phiến, 11 xe máy và nhiều vật chứng liên quan.

Với mô hình “Thư viện pháp luật số”, đơn vị đã chủ động phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch triển khai mô hình để đăng tải các luật, nghị định, nhất là pháp luật về biên giới quốc gia (20 luật và 19 nghị định) bằng hình thức quét mã QR được dán ở trụ sở cơ quan, đơn vị, nhà trường, hộ gia đình, giúp Nhân dân dễ dàng tra cứu khi có nhu cầu.

Về chuyển đổi số trong BĐBP đã mua sắm, trang bị 18 máy tính, lắp đặt đường truyền mạng quân sự đến các phòng, ban và trợ lý; trang bị 70 máy tính bảng, được Bộ Tư lệnh 86 kiểm định; thực hiện chữ ký số trong hoạt động quản lý, điều hành; hiện nay tỷ lệ văn bản đi, đến (không mật) được thực hiện qua chữ ký số đạt 100%; Cơ quan Ban Chỉ huy đang triển khai mô hình “Phòng họp không giấy” tiến tới 100% đồn Biên phòng phấn đấu triển khai mô hình này.

Từ những kết quả trên, BĐBP tỉnh Lai Châu đã rút ra những kinh nghiệm gì trong quá trình triển khai thực hiện, thưa đồng chí?

Có được những kết quả trên, BĐBP Lai Châu rút ra 6 bài học kinh nghiệm:

Một là, phải tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo trực tiếp, toàn diện của cấp ủy, chỉ huy các cấp; xác định chuyển đổi số là nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên, gắn với nhiệm vụ hướng dẫn nhân dân phát triển kinh tế, tham gia quản lý, bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia.

Hai là, mọi chủ trương, mô hình phải xuất phát từ yêu cầu thực tiễn của địa bàn và nhu cầu của nhân dân; lấy người dân làm trung tâm, lấy hiệu quả phục vụ làm thước đo, tránh hình thức, chạy theo thành tích.

Ba là, phát huy vai trò nòng cốt của cán bộ, chiến sĩ BĐBP, nhất là đội ngũ đoàn viên, cán bộ trẻ am hiểu công nghệ; mỗi cán bộ phải là một tuyên truyền viên, hướng dẫn viên chuyển đổi số tại địa bàn KVBG.

Bốn là, chủ động phối hợp với các sở, ngành, doanh nghiệp viễn thông, các tổ chức, cá nhân để huy động nguồn lực đầu tư hạ tầng số, thiết bị thông minh và đào tạo kỹ năng số cho cán bộ, chiến sĩ và nhân dân.

Năm là, chuyển đổi số phải gắn chặt với bảo đảm an toàn thông tin, an ninh mạng; thường xuyên tuyên truyền, nâng cao nhận thức, kỹ năng phòng chống lừa đảo trên không gian mạng cho cán bộ, chiến sĩ và nhân dân.

Sáu là, thường xuyên sơ kết, tổng kết, đánh giá hiệu quả từng mô hình, kịp thời biểu dương, khen thưởng và nhân rộng cách làm hay, sáng tạo.

Những kết quả đạt được đã khẳng định vai trò nòng cốt của BĐBP tỉnh Lai Châu trong thực hiện chuyển đổi số tại KVBG.

Trong thời gian tới, Đảng ủy, Ban Chỉ huy BĐBP tỉnh sẽ tiếp tục đổi mới tư duy, phát huy tinh thần chủ động, sáng tạo, huy động mọi nguồn lực để đẩy mạnh chuyển đổi số, giúp dân phát triển kinh tế, xã hội, góp phần xây dựng KVBG ngày càng phát triển, bảo vệ vững chắc chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia trong tình hình mới.

Xin trân trọng cảm ơn đồng chí!