Khung kiến trúc số tiếp cận theo nguyên tắc ‘AI first’

Nền tảng thống nhất cho xây dựng quốc gia số

Bộ Ngoại giao vừa tổ chức Hội nghị giới thiệu Khung kiến trúc số của Bộ, nhằm quán triệt các nội dung cốt lõi của Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số và định hướng triển khai phù hợp với đặc thù hoạt động đối ngoại. Hội nghị có sự tham dự của lãnh đạo Bộ, đại diện các đơn vị chuyên môn, cùng các doanh nghiệp công nghệ đồng hành trong quá trình chuyển đổi số.

Bà Mai Thùy Ngân, Giám đốc Trung tâm Công nghệ – Chính phủ số (Cục Chuyển đổi số quốc gia, Bộ Khoa học và Công nghệ) đã giới thiệu khái quát về tiến trình chuyển đổi số quốc gia và nội dung Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số.

Theo bà Mai Thùy Ngân, Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số được ban hành nhằm tạo nền tảng thống nhất cho quá trình xây dựng và vận hành quốc gia số, được xem như “bản thiết kế tổng thể” giúp toàn bộ hệ thống chính trị kết nối, chia sẻ dữ liệu, sử dụng chung hạ tầng số. Trên cơ sở đó, Chính phủ số, kinh tế số và xã hội số được phát triển một cách đồng bộ, toàn diện và bền vững.

Điểm nhấn của Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số là đánh dấu bước chuyển quan trọng từ mô hình quản lý hành chính truyền thống sang mô hình quản trị phát triển dựa trên dữ liệu và trí tuệ nhân tạo. Trong mô hình này, dữ liệu được xác định là tài sản chiến lược, là nền tảng cho phân tích, dự báo và hoạch định chính sách, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số được áp dụng tại các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ; các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương; các cơ quan của Đảng ở Trung ương và địa phương; các cơ quan của Quốc hội; Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; Tòa án nhân dân tối cao; Viện kiểm sát nhân dân tối cao và các tổ chức chính trị – xã hội. Các cơ quan, tổ chức khác có thể tham khảo để triển khai phù hợp với điều kiện thực tiễn.

Trên nền tảng Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số, Khung kiến trúc số Bộ Ngoại giao được xây dựng như một sự cụ thể hóa, thiết kế riêng cho ngành Ngoại giao, vừa bảo đảm tuân thủ các chuẩn mực, định hướng quốc gia, vừa đáp ứng yêu cầu đặc thù của hoạt động đối ngoại trong bối cảnh hội nhập sâu rộng và chuyển động nhanh của tình hình quốc tế.

Đại diện lãnh đạo Cục Cơ yếu – Công nghệ thông tin, Bộ Ngoại giao cho biết, Khung kiến trúc số của Bộ nhằm xây dựng môi trường số hiện đại, linh hoạt, an toàn; phục vụ hiệu quả chức năng quản lý nhà nước về đối ngoại; đồng thời nâng cao chất lượng cung cấp dịch vụ công cho người dân và doanh nghiệp.

Khung kiến trúc cũng xác định rõ các thành phần dùng chung trong nội bộ Bộ Ngoại giao và giữa Bộ với các cơ quan trong hệ thống chính trị, qua đó bảo đảm kết nối, chia sẻ, sử dụng chung tài nguyên và dữ liệu, tránh đầu tư trùng lặp, phân tán. Đây là cơ sở quan trọng để hình thành hệ sinh thái số thống nhất, thông suốt từ Trung ương đến địa phương và các Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài.

Bộ Ngoại giao xác định tầm nhìn ngoại giao số đến năm 2030 là xây dựng nền ngoại giao số hiện đại, hoạt động hiệu quả, lấy dữ liệu làm tài sản cốt lõi, ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số nhằm nâng cao năng lực phân tích, dự báo, phục vụ kịp thời, chính xác cho công tác tham mưu, hoạch định và triển khai đường lối đối ngoại trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Ưu tiên tiếp cận “AI first”

Ông Nguyễn Hoàng Minh, Tổng giám đốc FPT IS, Tập đoàn FPT cho rằng, để hoàn thiện và triển khai hiệu quả Khung kiến trúc số Bộ Ngoại giao, cần tập trung xây dựng các cơ sở dữ liệu quan trọng; phát triển hạ tầng số và các nền tảng dùng chung, trong đó trọng tâm là hạ tầng an ninh mạng dùng chung, kho dữ liệu dùng chung phục vụ chỉ đạo, điều hành; nền tảng lãnh sự dùng chung; hệ thống quản lý, lưu trữ số đáp ứng yêu cầu lưu trữ tài liệu mật, tối mật.

Theo ông Nguyễn Hoàng Minh, an toàn thông tin và an ninh mạng cần được xác định là trụ cột xuyên suốt trong toàn bộ quá trình chuyển đổi số của Bộ Ngoại giao. Đồng thời, cần ưu tiên tiếp cận theo nguyên tắc “AI first”, từng bước ứng dụng trí tuệ nhân tạo vào các hoạt động nghiệp vụ, đặc biệt trong giám sát an toàn thông tin, phát hiện sớm nguy cơ rò rỉ dữ liệu, hỗ trợ đánh giá tuân thủ và khai thác dữ liệu phục vụ công tác tham mưu, dự báo.

Đại diện FPT nhấn mạnh, chuyển đổi số của Bộ Ngoại giao chỉ có thể đạt hiệu quả bền vững khi dữ liệu được tạo lập đầy đủ, khai thác hiệu quả và bảo vệ an toàn, tin cậy. An toàn thông tin không chỉ là yêu cầu kỹ thuật, mà còn là điều kiện tiên quyết để bảo vệ lợi ích quốc gia, chủ quyền số và uy tín quốc gia trong môi trường số toàn cầu.

Trong dự án Khung kiến trúc số của Bộ Ngoại giao, FPT đã hỗ trợ khảo sát hiện trạng dữ liệu, xây dựng các văn bản nền tảng, từng bước hoàn thiện khung kiến trúc dữ liệu số. Cụ thể, FPT phối hợp rà soát đầy đủ danh mục theo Nghị quyết số 214, tập trung vào hiện trạng thông tin, hiện trạng kết nối và khung pháp lý, dựa trên chiến lược chuyển đổi số, chiến lược dữ liệu và Khung kiến trúc số của Bộ.

Trên cơ sở đó, FPT đã rà soát toàn bộ thủ tục hành chính gắn với dữ liệu, làm cơ sở xây dựng nhiệm vụ hình thành các cơ sở dữ liệu trọng yếu. Đồng thời, FPT phối hợp cùng Cục Lãnh sự triển khai một số hạng mục nền tảng cho hệ thống cơ sở dữ liệu về di cư, hoàn thành các công việc nền tảng trong năm 2025. Thời gian tới, FPT cam kết tiếp tục bám sát, đồng hành cùng Bộ Ngoại giao trong nhiệm vụ chuyển đổi số trọng yếu của ngành.

Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung ghi nhận sự chuẩn bị nghiêm túc của đơn vị chủ trì, sự tham gia trách nhiệm, thẳng thắn của các cơ quan chuyên môn và các đối tác công nghệ.

Bộ trưởng đề nghị công tác tổ chức thực hiện Khung kiến trúc số phải được triển khai nghiêm túc, đồng bộ, gắn rõ trách nhiệm của từng cấp, từng đơn vị; bảo đảm thống nhất từ nhận thức đến hành động. Đồng thời, Bộ trưởng mong muốn Tập đoàn FPT và Tập đoàn Viettel tiếp tục đồng hành cùng Bộ Ngoại giao trong xây dựng khung dữ liệu, quản trị dữ liệu, triển khai các hệ thống thông tin và dịch vụ công trực tuyến, góp phần hiện thực hóa mục tiêu xây dựng nền ngoại giao số hiện đại, hiệu quả và bền vững.