Xây dựng nền kinh tế số năng động dựa trên nền tảng số, dữ liệu và AI​

Theo Chương trình, cùng với phát triển kinh tế số, Việt Nam sẽ kiến tạo xã hội số văn minh, an toàn và bao trùm, bảo đảm mọi người dân đều được tiếp cận và thụ hưởng thành quả của khoa học, công nghệ và chuyển đổi số, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống và hạnh phúc của người dân. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm cụ thể hóa các chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước về chuyển đổi số quốc gia, đưa công nghệ số, dữ liệu và AI trở thành động lực tăng trưởng mới của nền kinh tế trong giai đoạn phát triển tiếp theo.

Đặt mục tiêu kinh tế số đóng góp khoảng 30% GDP

Về phát triển kinh tế số, Chương trình đề ra nhiều mục tiêu mang tính đột phá. Trong đó, tỷ trọng giá trị tăng thêm của kinh tế số trong GDP phấn đấu đạt khoảng 30%; hỗ trợ tối thiểu 500.000 doanh nghiệp nhỏ và vừa thực hiện chuyển đổi số; hình thành ít nhất 5 doanh nghiệp công nghệ số có năng lực cạnh tranh ngang tầm các nước tiên tiến; đồng thời phát triển và đưa vào sử dụng tối thiểu 5 sàn dữ liệu phục vụ khai thác, trao đổi và phát triển các sản phẩm, dịch vụ số.

Chương trình cũng hướng tới mục tiêu thúc đẩy mạnh mẽ thanh toán số với giá trị thanh toán không dùng tiền mặt đạt mức gấp 30 lần GDP. Trong lĩnh vực giáo dục, tỷ trọng quy mô đào tạo các ngành khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học (STEM) trong giáo dục đại học đạt 40%, tạo nền tảng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ nền kinh tế số.

Đối với xã hội số, Việt Nam đặt mục tiêu 100% hộ gia đình được tiếp cận Internet băng rộng cáp quang tốc độ 1Gb/s; mạng di động 5G đạt tốc độ tối thiểu 100 Mb/s và phủ sóng tới 99% dân số. Bên cạnh đó, 100% công dân Việt Nam từ 14 tuổi trở lên có căn cước và tài khoản định danh điện tử; 95% dân số từ 15 tuổi trở lên có tài khoản giao dịch tại ngân hàng hoặc tổ chức được phép khác; trên 70% người từ 18 tuổi trở lên có chữ ký số hoặc chữ ký điện tử cá nhân. Chương trình cũng đặt mục tiêu đào tạo, bồi dưỡng năng lực số cơ bản cho tối thiểu 10 triệu lượt người trong độ tuổi lao động.

Phát triển hạ tầng số hiện đại, đồng bộ

Để hiện thực hóa các mục tiêu trên, Chương trình đề ra 15 nhóm nhiệm vụ và giải pháp trọng tâm.

Trong đó, nhiệm vụ đầu tiên là hoàn thiện thể chế và hành lang pháp lý đồng bộ, minh bạch nhằm thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển kinh tế số, xã hội số. Trọng tâm là hoàn thiện thể chế về dữ liệu, phát triển kinh tế dữ liệu, xây dựng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đối với các mô hình kinh tế mới dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; thúc đẩy thị trường số cạnh tranh lành mạnh, đồng thời xây dựng hệ thống chỉ tiêu thống kê và phương pháp đo lường kinh tế số.

Một trong những nhiệm vụ quan trọng khác là phát triển hạ tầng số nhanh, đồng bộ, hiện đại, an toàn và bền vững. Nhà nước sẽ giữ vai trò chủ đạo trong đầu tư các hạ tầng số chiến lược và hạ tầng số công cộng thiết yếu, trong khi doanh nghiệp phát triển các hạ tầng số khác theo cơ chế thị trường. 

Chương trình yêu cầu đẩy mạnh phát triển hạ tầng băng rộng, 5G và các thế hệ mạng di động tiếp theo; nghiên cứu triển khai Internet vệ tinh quỹ đạo tầm thấp; phát triển hệ thống trung tâm dữ liệu, điện toán đám mây, hạ tầng tính toán hiệu năng cao và hạ tầng phục vụ AI theo mô hình dịch vụ. Đồng thời, chú trọng xây dựng hạ tầng số tin cậy, bảo đảm an ninh mạng, tối ưu hóa hạ tầng truyền thống và thúc đẩy phát triển hạ tầng số xanh, tiết kiệm năng lượng.

Hình thành kinh tế dữ liệu và thúc đẩy ứng dụng AI

Theo Chương trình, dữ liệu sẽ trở thành nguồn lực mới và là động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế số. Nhà nước sẽ tập trung xây dựng, phát triển các cơ sở dữ liệu quốc gia và cơ sở dữ liệu chuyên ngành; thúc đẩy chia sẻ, kết nối dữ liệu giữa khu vực công và khu vực tư; phát triển dữ liệu mở và hình thành thị trường dữ liệu phù hợp với các quy định về quản trị dữ liệu.

Cùng với đó là hoàn thiện cơ chế, chính sách liên quan đến tài sản dữ liệu, quyền sở hữu và khai thác dữ liệu; thí điểm sàn giao dịch dữ liệu và cơ chế lưu chuyển dữ liệu, bao gồm cả luồng dữ liệu xuyên biên giới phù hợp với các yêu cầu về an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Đối với AI, Chương trình xác định đây là công nghệ nền tảng có khả năng tạo ra bước nhảy vọt về năng suất lao động và hiệu quả quản trị. Các bộ, ngành sẽ lựa chọn những bài toán trọng điểm có thể giải quyết hiệu quả bằng AI để triển khai thí điểm, đánh giá và nhân rộng. Đồng thời, tăng cường hỗ trợ doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, tiếp cận và ứng dụng AI trong sản xuất, kinh doanh, góp phần hình thành hệ sinh thái ứng dụng AI rộng khắp trong nền kinh tế và xã hội.

Phát triển nguồn nhân lực số và doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam

Một trong những trụ cột quan trọng của Chương trình là phát triển nguồn nhân lực số toàn diện, bao gồm nhân lực công nghệ số, chuyên gia công nghệ số và lực lượng lao động có năng lực số. Theo đó, Việt Nam sẽ đẩy mạnh đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực công nghệ số chiến lược; thúc đẩy học tập suốt đời và chuyển đổi kỹ năng cho người lao động; tăng cường liên kết giữa cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp và cơ sở đào tạo để hình thành các mô hình đào tạo gắn với thực tiễn.

Chương trình cũng chú trọng xây dựng cơ chế thu hút, trọng dụng chuyên gia, nhân tài công nghệ số trong và ngoài nước; nâng cao năng lực dự báo nhu cầu nhân lực và xu hướng nghề nghiệp; kết nối lao động và việc làm thông qua các nền tảng số ứng dụng AI. Bên cạnh đó, Việt Nam sẽ phát triển doanh nghiệp công nghệ số trở thành lực lượng nòng cốt trong quá trình chuyển đổi số quốc gia, làm chủ các công nghệ số chiến lược, phát triển hệ sinh thái sản phẩm và dịch vụ "Make in Vietnam", từng bước vươn ra thị trường quốc tế. Các doanh nghiệp công nghệ lớn và doanh nghiệp nhà nước được kỳ vọng đóng vai trò dẫn dắt đổi mới sáng tạo và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Ngoài ra, Chương trình cũng tập trung phát triển quản trị số quốc gia dựa trên dữ liệu; thúc đẩy hình thành các thị trường hiện đại như thị trường dữ liệu, thị trường đổi mới sáng tạo, thị trường tín chỉ carbon; đẩy mạnh phát triển kinh tế số trong các lĩnh vực nông nghiệp, công nghiệp, năng lượng, thương mại, logistics, giáo dục, y tế, lao động và an sinh xã hội.

Thông qua việc triển khai đồng bộ các nhiệm vụ và giải pháp nêu trên, Chương trình phát triển kinh tế số và xã hội số giai đoạn 2026-2030 được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng để Việt Nam bứt phá trong kỷ nguyên số, hình thành các động lực tăng trưởng mới dựa trên dữ liệu, công nghệ và đổi mới sáng tạo, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và chất lượng cuộc sống của người dân.