Phát triển kinh tế đi đôi với phát triển văn hóa, con người

Nhận thức mới về một xã hội hiện đại và bản sắc

Tại cuộc làm việc với Đảng ủy Công an Trung ương và các cơ quan liên quan ngày 3/6 về Đề án “Xây dựng xã hội trật tự, kỷ cương, an toàn, lành mạnh, văn minh, hài hòa, phát triển” để trình Bộ Chính trị cho ý kiến, làm cơ sở để báo cáo Ban Chấp hành Trung ương ban hành Nghị quyết về xây dựng xã hội trật tự, kỷ cương, an toàn, lành mạnh, văn minh, hài hòa, phát triển trong kỷ nguyên mới, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: Tên gọi của Nghị quyết cần ngắn gọn, bám sát các yêu cầu của văn kiện Đại hội lần thứ XIV của Đảng và những yêu cầu phát triển mới trong xây dựng và quản trị một xã hội hiện đại theo mục tiêu xã hội chủ nghĩa và sự phát triển của đất nước.

Những chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã định hình một tầm nhìn mới, mang tính đột phá về mô hình xã hội xã hội chủ nghĩa. Xây dựng một xã hội hiện đại không đồng nghĩa với việc rập khuôn các mô hình có sẵn. Xã hội hiện đại là sự nghiệp của toàn dân dưới sự lãnh đạo của Đảng, Nhà nước. Ở đó, Việt Nam chủ động tiếp thu tinh hoa văn minh của nhân loại, từ những thành tựu khoa học công nghệ vượt trội, đến những phương thức quản trị tiên tiến của thế giới.

Tuy nhiên, quá trình "hiện đại hóa" này phải gắn liền với việc giữ vững độc lập, tự chủ và đặc biệt là bản sắc văn hóa dân tộc. Đây chính là "bộ lọc" để hội nhập, nhưng không hòa tan. Định hướng xã hội chủ nghĩa đóng vai trò kim chỉ nam, bảo đảm cho sự phát triển không chệch hướng, lấy lợi ích của nhân dân làm gốc, thay vì chạy theo những giá trị thực dụng nhất thời.

Một trong những quan điểm sâu sắc và nhân văn nhất được nhấn mạnh là sự phát triển hài hòa giữa vật chất và tinh thần. Thực tế lịch sử đã chứng minh, một quốc gia có thể giàu lên rất nhanh về GDP, nhưng nếu đời sống tinh thần nghèo nàn, niềm tin xã hội rạn nứt và các giá trị nhân văn bị xói mòn,  sự giàu có đó chỉ là tạm bợ và tiềm ẩn nhiều bất ổn.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho rằng, chúng ta kiên quyết không để xảy ra tình trạng "xã hội giàu lên về vật chất nhưng nghèo đi về văn hóa, đạo đức". Phát triển kinh tế phải đi đôi với phát triển văn hóa, con người. Nâng cao đời sống tinh thần, củng cố niềm tin của người dân vào chế độ, vào công lý và vào những điều tốt đẹp chính là cách để tạo ra một xã hội hạnh phúc bền vững. Hạnh phúc của nhân dân chính là thước đo cao nhất của mọi chính sách phát triển.

Con người là trung tâm, văn hóa là nền tảng

Trong bối cảnh thế giới biến động, áp lực về tăng trưởng rất lớn. Tuy nhiên, quan điểm chỉ đạo của Đảng rất rõ ràng: Phát triển nhanh phải đi đôi với giữ vững ổn định xã hội và không chấp nhận "tăng trưởng bằng mọi giá". Mô hình xã hội văn minh xã hội chủ nghĩa được định hình dựa trên sự kết hợp của các thành tố cốt lõi: Con người, văn hóa và pháp luật. Xây dựng con người Việt Nam thời kỳ mới là nhiệm vụ trọng tâm của trọng tâm. Trong đó, yếu tố con người có lý tưởng, nhân cách, văn hóa, ý thức công dân, tinh thần trách nhiệm và năng lực thích ứng với xã hội hiện đại. Đây là những chủ thể sẽ vận hành và thụ hưởng xã hội tương lai.

Bên cạnh đó, việc kết hợp chặt chẽ giữa "đức trị" và "pháp trị" là một bước tư duy quản trị sâu sắc. Một xã hội tốt đẹp không chỉ dựa trên những chế tài nghiêm khắc của pháp luật (thượng tôn pháp luật) mà còn phải dựa trên sức mạnh của đạo đức, sự thuyết phục và giáo dục. Sự kết hợp giữa "xây" và "chống", giữa kỷ cương và tình thương sẽ tạo nên một xã hội vừa nghiêm minh, vừa nhân văn.

Một trong những đột phá chiến lược được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhắc đến là việc đổi mới tư duy về quản trị xã hội. Trong giai đoạn mới, quản lý theo kiểu hành chính cứng nhắc không còn phù hợp, cần phải chuyển mạnh sang "quản trị và kiến tạo xã hội". Quản trị xã hội hiện đại đòi hỏi sự chủ động, linh hoạt và sự tham gia của nhiều thành phần. Phát triển càng nhanh, yêu cầu về quản trị càng phải cao và tinh vi hơn. Hệ thống chính trị không chỉ làm nhiệm vụ giám sát, mà đóng vai trò kiến tạo môi trường, thúc đẩy các nguồn lực xã hội, tạo ra những cơ hội công bằng cho mọi người dân.

Mọi chủ trương, chính sách trong tương lai phải hướng tới việc bảo vệ con người, nâng cao chất lượng cuộc sống, bảo đảm để mỗi người dân được sống an toàn, lành mạnh, nhân văn và có cơ hội phát triển. Nguyên tắc "không ai bị bỏ lại phía sau" không chỉ là khẩu hiệu mà phải trở thành hiện thực sinh động trong từng chính sách an sinh, từng dự án kinh tế.

Để cụ thể hóa tầm nhìn này, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu rà soát lại toàn bộ hệ thống mục tiêu, chỉ tiêu. Các con số không nên chỉ dừng lại ở tăng trưởng kinh tế, mà phải phản ánh trực tiếp chất lượng xã hội: Mức độ an toàn, niềm tin của người dân, chỉ số hạnh phúc và chất lượng sống thực tế.

Nghị quyết về xây dựng xã hội trong giai đoạn mới đang được khẩn trương hoàn thiện, không chỉ nhằm giải quyết những vấn đề cấp bách trước mắt như tệ nạn, ô nhiễm hay sự xuống cấp đạo đức, mà sâu xa hơn là định hình một "mô hình xã hội Việt Nam trong kỷ nguyên mới". 

Xây dựng xã hội trật tự, kỷ cương, an toàn, lành mạnh, văn minh, hài hòa và phát triển là một nhiệm vụ to lớn, đầy thách thức, nhưng cũng vô cùng vẻ vang. Với tư duy mới, tầm nhìn xa và giải pháp khả thi, Việt Nam đang từng bước hoàn thiện nền tảng xã hội vững chắc.

Nền tảng đó là bệ phóng để thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội lần thứ XIV của Đảng và hiện thực hóa hai mục tiêu 100 năm: Đến năm 2030, Việt Nam trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao, theo định hướng xã hội chủ nghĩa.