Trên cơ sở tổng hợp tiếp thu ý kiến của Bộ Tư pháp, ông Nguyễn Ngọc Việt, Đại biểu Quốc hội chuyên trách đoàn Hà Nội trao đổi, làm rõ một số nội dung về Dự thảo Luật Thủ đô sửa đổi. Cụ thể, việc sửa đổi luật lần này được xác định là bước tiến mang tính lịch sử, thiết lập mô hình thể chế phát triển mới, chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang kiến tạo và quản trị phát triển.
Quan điểm xuyên suốt của Dự thảo Luật Thủ đô là tăng cường trao quyền, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền đi đôi với xác định rõ trách nhiệm tài chính, gắn với phương châm “Hà Nội quyết, Hà Nội làm, Hà Nội chịu trách nhiệm”.
Ông Nguyễn Ngọc Việt, Đại biểu Quốc hội chuyên trách Đoàn Hà Nội.
Dự luật thể hiện đột phá mạnh mẽ trong phân cấp, phân quyền cho chính quyền Thủ đô. Đây là bước ngoặt quan trọng về tư duy pháp lý khi chuyển từ cơ chế thực thi chính sách sang thiết kế và tổ chức thực hiện chính sách. Dự kiến có hơn 190 thẩm quyền mới được giao cho thành phố, tạo không gian thể chế rộng mở để Hà Nội chủ động trong quản trị và phát triển.
Việc phân quyền được thiết kế theo hướng: đối với các lĩnh vực phát triển, chỉ quy định các nguyên tắc cốt lõi, gắn với mục tiêu và lộ trình thực hiện. Qua đó, tạo điều kiện để Thủ đô phát huy tính tự chủ, sáng tạo, chủ động thiết kế và triển khai chính sách phù hợp thực tiễn, theo đúng tinh thần “Hà Nội quyết, Hà Nội làm, Hà Nội chịu trách nhiệm”.
Dự thảo Luật đã thiết kế cơ chế giao quyền đi đôi với kiểm soát quyền lực một cách chặt chẽ, đồng bộ. Cơ chế giám sát được thực hiện đa tầng, từ Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội, đến Chính phủ và các bộ, ngành.
Đồng thời, áp dụng nguyên tắc quản trị hiện đại với “sáu rõ”: Rõ người, rõ việc, rõ quy trình, rõ trách nhiệm, rõ thời gian, rõ kết quả và rõ hiệu quả, qua đó chuyển từ giao việc sang giao trách nhiệm gắn với kết quả đầu ra, khắc phục tình trạng né tránh, đùn đẩy hoặc lạm quyền.
Dự thảo cũng tăng cường trách nhiệm giải trình và tính minh bạch thông qua cơ chế báo cáo, công khai để Nhân dân giám sát; đồng thời quy định không cho phép phân cấp, ủy quyền tiếp đối với các thẩm quyền đặc biệt, nhằm bảo đảm trách nhiệm tài chính tập trung và rõ ràng.
Dự thảo đã thiết lập khung pháp lý cho phép Thủ đô chủ động thực hiện thông qua các quy định về áp dụng pháp luật, thẩm quyền ban hành văn bản và cơ chế thí điểm, đồng thời đi kèm với các ràng buộc chặt chẽ như quy định lĩnh vực loại trừ, quy trình ban hành nghiêm ngặt, đánh giá tác động toàn diện và cơ chế hậu kiểm của các cơ quan trung ương.
Về cơ chế tài chính ngân sách đặc thù, điều 21 của dự thảo luật kế thừa quy định của Luật Thủ đô năm 2024. Theo đó ngân sách thành phố được bổ sung có mục tiêu toàn bộ phần tăng thu ngân sách trung ương từ các khoản thu phân chia và phần tăng thu vượt 100% dự toán trên địa bàn, qua đó tạo thêm nguồn lực chủ động cho phát triển.
“Mặc dù Kết luận 18 của Hội nghị Trung ương 2 đặt ra yêu cầu không điều chỉnh phân cấp nguồn thu khác với Luật Ngân sách Nhà nước, nhưng Luật Ngân sách Nhà nước năm 2025 đã quy định rõ Hà Nội được thực hiện cơ chế tài chính ngân sách đặc thù theo Luật Thủ đô. Vì vậy, trong trường hợp có khác biệt, áp dụng theo Luật Thủ đô, bảo đảm cơ sở pháp lý và không trái Luật Ngân sách Nhà nước”, ông Nguyễn Ngọc Việt cho hay.